kazajo-español Аргентиналық ұлт конституциясы - CONSTITUCION DE LA NACION ARGENTINA

kazajo
español
Аргентиналық ұлт конституциясы
CONSTITUCION DE LA NACION ARGENTINA


ПРЕМЬЕР
PREÁMBULO


Біз жалпы құрылтай съезінде Ұлттық одақты құру, әділеттілікті нығайту, ішкі бейбітшілікті нығайту үшін бұрыннан бар пактілерге сәйкес оны құрайтын провинцияларды сайлау және сайлау арқылы Аргентина халқының өкілдері болып табыламыз, ортақ қорғауды қамтамасыз етуге, жалпы әл-ауқатқа ықпал етуге және біздің ұрпақтарымыз үшін, сондай-ақ аргентиналық топырақта өмір сүргісі келетін әлемнің барлық адамдарына: ақыл мен әділдік: біз Аргентина халқына осы Жарлықты бұйырамыз, қаулы етеміз және белгілейміз.
Nos los representantes del pueblo de la Nación Argentina, reunidos en Congreso General Constituyente por voluntad y elección de las provincias que la componen, en cumplimiento de pactos preexistentes, con el objeto de constituir la unión nacional, afianzar la justicia, consolidar la paz interior, proveer a la defensa común, promover el bienestar general, y asegurar los beneficios de la libertad, para nosotros, para nuestra posteridad, y para todos los hombres del mundo que quieran habitar en el suelo argentino: invocando la protección de Dios, fuente de toda razón y justicia: ordenamos, decretamos y establecemos esta Constitución, para la Nación Argentina.


БІР БӨЛІ
PRIMERA PARTE


Бірінші тарау
Capítulo Primero


Декларациялар, құқықтар мен кепілдіктер
Declaraciones, derechos y garantías


Аргентина елі осы Конституцияға сәйкес өз үкіметіне республикалық федералды өкілдік формасын қабылдайды.
Artículo 1º.- La Nación Argentina adopta para su gobierno la forma representativa republicana federal, según la establece la presente Constitución.


2-бап .- Федералдық үкімет Рим-католиктік апостольдық табынуды қолдайды.
Artículo 2º.- El Gobierno federal sostiene el culto católico apostólico romano.


3-бап. Федералды үкiметтi жүзеге асыратын органдар федералдандырылған аумақтың бiр немесе бiрнеше провинциялық заң шығарушы органдарының алдын-ала берген конгрестiң арнайы заңы бойынша республиканың астанасы деп жарияланады.
Artículo 3º.- Las autoridades que ejercen el Gobierno federal, residen en la ciudad que se declare Capital de la República por una ley especial del Congreso, previa cesión hecha por una o más legislaturas provinciales, del territorio que haya de federalizarse.


4-бап. Федералдық үкімет Ұлттық Банктің қаражаты есебінен импорттық және экспорттық құқықтардан, ұлттық меншіктегі жер учаскелерін сатудан немесе жалдаудан, Почта бөлімшесінің кірістерінен шығындарын, Қазақстан Республикасы Үкіметінің Жалпы Конгресс Халыққа тең дәрежеде және пропорционалды түрде, сондай-ақ ұлттық төтенше жағдайлар үшін осы Конгресте белгіленген ұлттық несиелік және несие операциялары туралы немесе басқа да жарналар.
Artículo 4º.- El Gobierno federal provee a los gastos de la Nación con los fondos del Tesoro nacional formado del producto de derechos de importación y exportación, del de la venta o locación de tierras de propiedad nacional, de la renta de Correos, de las demás contribuciones que equitativa y proporcionalmente a la población imponga el Congreso General, y de los empréstitos y operaciones de crédito que decrete el mismo Congreso para urgencias de la Nación, o para empresas de utilidad nacional.


5-бап. - Әрбiр облыс ұлттық Конституцияның принциптерiне, декларацияларына және кепiлдiктерiне сәйкес республикалық өкiлдiктiң жүйесiне сәйкес Конституцияны өзiне бередi; сот төрелігін, оның муниципалдық режимін және бастауыш білім беруді қамтамасыз ету. Осындай жағдайларда федералдық үкімет әр облысқа өз институттарын пайдалануды және жүзеге асыруға кепілдік береді.
Artículo 5º.- Cada provincia dictará para sí una Constitución bajo el sistema representativo republicano, de acuerdo con los principios, declaraciones y garantías de la Constitución Nacional; y que asegure su administración de justicia, su régimen municipal, y la educación primaria. Bajo de estas condiciones el Gobierno federal, garante a cada provincia el goce y ejercicio de sus instituciones.


Федералдық үкімет республиканың үкімет формасына кепілдік беру немесе шетелдіктерге басып кіруді болдырмау және олардың орныққан биліктерін оларды қалпына келтіру немесе қайта құру үшін реквизициялау үшін араласып, оларды көтерілісшілердің басқыншылығынан босатса, басқа облыс.
Artículo 6º.- El Gobierno federal interviene en el territorio de las provincias para garantir la forma republicana de gobierno, o repeler invasiones exteriores, y a requisición de sus autoridades constituidas para sostenerlas o restablecerlas, si hubiesen sido depuestas por la sedición, o por invasión de otra provincia.


7-бап .- облыстың қоғамдық әрекеттері мен сот процедуралары басқаларға толық сенеді; және конгресс жалпы заңдар бойынша осы актілер мен процедуралардың ықтимал нысанын және олар шығаратын заңды әсерлерін анықтай алады.
Artículo 7º.- Los actos públicos y procedimientos judiciales de una provincia gozan de entera fe en las demás; y el Congreso puede por leyes generales determinar cuál será la forma probatoria de estos actos y procedimientos, y los efectos legales que producirán.


8-бап . - Әрбiр облыстың азаматтары азаматтардың тегiне тән барлық құқықтарды, жеңiлдiктер мен иммунитеттердi пайдаланады. Қылмыскерлерді экстрадициялау барлық провинциялардың арасындағы өзара міндеттеме болып табылады.
Artículo 8º.- Los ciudadanos de cada provincia gozan de todos los derechos, privilegios e inmunidades inherentes al título de ciudadano en las demás. La extradición de los criminales es de obligación recíproca entre todas las provincias.


9-бап . Ұлттың барлық аумағында конгресстің санкциялары реттелетін ұлттық тарифтерден артық кеден болмайды.
Artículo 9º.- En todo el territorio de la Nación no habrá más aduanas que las nacionales, en las cuales regirán las tarifas que sancione el Congreso.


10-бап . Республикада ұлттық өндiрiстiң немесе өндiрiстiң, сондай-ақ шетелдiк әдеттерде жiберiлетiн барлық түрлерi бар тауарлар мен бұйымдардың әсерiнен айналысу құқығы жоқ.
Artículo 10.- En el interior de la República es libre de derechos la circulación de los efectos de producción o fabricación nacional, así como la de los géneros y mercancías de todas clases, despachadas en las aduanas exteriores.


11-бап . Ұлттық немесе шетелдiк өндiрiстiң немесе өндiрiстiң, сондай-ақ бiр облыстың аумағынан екiншiсiне өтетiн кез келген түрдегі малға арналған транзиттiк құқықтардан босатылады, сондай-ақ вагондар, кемелер немесе жануарлар тасымалданатын болады; аумаққа бару фактiсi бойынша олардың атауына қарамастан, оларға ешқандай басқа да құқықтар енгiзiлмейдi.
Artículo 11.- Los artículos de producción o fabricación nacional o extranjera, así como los ganados de toda especie, que pasen por territorio de una provincia a otra, serán libres de los derechos llamados de tránsito, siéndolo también los carruajes, buques o bestias en que se transporten; y ningún otro derecho podrá imponérseles en adelante, cualquiera que sea su denominación, por el hecho de transitar el territorio.


12-бап . Бір облыстан екіншісіне тағайындалған транзит транзит үшін транзитке кіруге, бекітуге және төлеуге міндетті емес, ешқандай жағдайда бір порты бойынша екіншісіне артықшылық бермей, заңдар мен ережелер сауда
Artículo 12.- Los buques destinados de una provincia a otra, no serán obligados a entrar, anclar y pagar derechos por causa de tránsito, sin que en ningún caso puedan concederse preferencias a un puerto respecto de otro, por medio de leyes o reglamentos de comercio.


13-бап .- Жаңа провинциялар елге қабылдануы мүмкін; бірақ мүдделі провинциялар мен Конгрестің заң шығарушы органының келісімінсіз бір облыстың басқа немесе басқа аумақтарда немесе басқа біреуінде құрылуға болмайды.
Artículo 13.- Podrán admitirse nuevas provincias en la Nación; pero no podrá erigirse una provincia en el territorio de otra u otras, ni de varias formarse una sola, sin el consentimiento de la Legislatura de las provincias interesadas y del Congreso.


14-бап . - Ұлттың барлық тұрғындары өздерінің жаттығуларын реттейтін заңдарына сәйкес келесі құқықтарға ие болады; атап айтқанда: барлық заңды салаларды дамыту және жұмыс істеу; шарлау және сауда жасау; билікке өтініш беру; Аргентина аумағына кіру, болу, транзит және кету; алдын-ала цензура жасамай, өз идеяларын баспасөз арқылы жариялау; мүлікті пайдалану және иеліктен шығару; пайдалы мақсатта біріктіру; өздерінің ғибадаттарын еркін айтуға; үйрету және үйрену.
Artículo 14.- Todos los habitantes de la Nación gozan de los siguientes derechos conforme a las leyes que reglamenten su ejercicio; a saber: de trabajar y ejercer toda industria lícita; de navegar y comerciar; de peticionar a las autoridades; de entrar, permanecer, transitar y salir del territorio argentino; de publicar sus ideas por la prensa sin censura previa; de usar y disponer de su propiedad; de asociarse con fines útiles; de profesar libremente su culto; de enseñar y aprender.


14-бис . - Әртүрлі формаларда жұмыс жұмысшыға кепілдік беретін заңдарды қорғауды қамтамасыз етеді: еңбек жағдайлары жақсы және әділ, шектеулі жұмыс уақыты; демалыс және ақылы демалыстар; әділ жазалау; мобильді өмірлік ең төменгі жалақы; сол тапсырма бойынша тең сыйақы; басқарудағы өндіріс пен ынтымақтастықты бақылаумен компаниялардың пайдасына қатысу; өз еркімен жұмыстан шығарудан қорғау; мемлекеттік қызметкердің тұрақтылығы; Арнайы тізілімдегі жай жазумен танылған еркін және демократиялық кәсіподақ ұйымы.
Artículo 14 bis.- El trabajo en sus diversas formas gozará de la protección de las leyes, las que asegurarán al trabajador: condiciones dignas y equitativas de labor, jornada limitada; descanso y vacaciones pagados; retribución justa; salario mínimo vital móvil; igual remuneración por igual tarea; participación en las ganancias de las empresas, con control de la producción y colaboración en la dirección; protección contra el despido arbitrario; estabilidad del empleado público; organización sindical libre y democrática, reconocida por la simple inscripción en un registro especial.


Гильдияға кепілдік беріледі: ұжымдық келісімдер жасау; келісу және арбитражға жүгіну; ереуілге құқығы. Кәсіподақтың өкілдері кәсіподақ басқаруды және олардың жұмысқа тұрақтылығымен байланысты кепілдіктерді пайдаланады.
Queda garantizado a los gremios: concertar convenios colectivos de trabajo; recurrir a la conciliación y al arbitraje; el derecho de huelga. Los representantes gremiales gozarán de las garantías necesarias para el cumplimiento de su gestión sindical y las relacionadas con la estabilidad de su empleo.


Мемлекет әлеуметтiк қауiпсiздiктiң пайдасын бередi, ол ажырамас және ажырамас сипатта болады. Атап айтқанда, заңда мемлекеттің қатысуымен мүдделі тараптар басқаратын ұлттық және аймақтық ұйымдарға қаржылық және экономикалық автономиямен жауап беретін міндетті әлеуметтік сақтандыру белгіленеді; зейнетақылар мен мобильді зейнетақылар; отбасының интегралдық қорғауы; отбасылық мүлікті қорғау; отбасылық экономикалық өтемақы және лайықты тұрғын үйге қол жетімділік.
El Estado otorgará los beneficios de la seguridad social, que tendrá carácter de integral e irrenunciable. En especial, la ley establecerá: el seguro social obligatorio, que estará a cargo de entidades nacionales o provinciales con autonomía financiera y económica, administradas por los interesados con participación del Estado, sin que pueda existir superposición de aportes; jubilaciones y pensiones móviles; la protección integral de la familia; la defensa del bien de familia; la compensación económica familiar y el acceso a una vivienda digna.


15-бап .- Аргентина халқында құл жоқ: бүгінде бар аз адамдар осы Конституцияда айтылған ант ішпейді; және арнайы заң осы декларацияның пайда болатын төлемдерін реттейді. Адамдарды сатып алуға және сатуға арналған әрбір шарт - бұл оны тойлағандарға жауапты болады, ал хатшы немесе ресми рұқсат берген адам. Және кез-келген жолмен кіретін құлдар республиканың аумағына бару фактісінен босатылады.
Artículo 15.- En la Nación Argentina no hay esclavos: los pocos que hoy existen quedan libres desde la jura de esta Constitución; y una ley especial reglará las indemnizaciones a que dé lugar esta declaración. Todo contrato de compra y venta de personas es un crimen de que serán responsables los que lo celebrasen, y el escribano o funcionario que lo autorice. Y los esclavos que de cualquier modo se introduzcan quedan libres por el solo hecho de pisar el territorio de la República.


16-бап .- Аргентина ұлты қан немесе төрелудің артықшылықтарын мойындамайды: ешқандай жеке артықшылықтар немесе асылдық атаулары жоқ. Оның барлық тұрғындары заң алдында тең және жұмысқа жарамдылыққа қарағанда ешқандай басқа жағдайсыз жол бермейді. Теңдік - салық пен мемлекеттік айыптаудың негізі.
Artículo 16.- La Nación Argentina no admite prerrogativas de sangre, ni de nacimiento: no hay en ella fueros personales ni títulos de nobleza. Todos sus habitantes son iguales ante la ley, y admisibles en los empleos sin otra condición que la idoneidad. La igualdad es la base del impuesto y de las cargas públicas.


17-бап .- Мүлік қол сұғылмайды және Ұлттың ешқайсысы оны айыруға болмайды, бірақ заңға негізделген үкімі бойынша. Коммуналдық қызметке байланысты экспроприация заң бойынша білікті болуы керек және бұрын өтелуі тиіс. Тек Конгресс 4-бапта көрсетілген жарналарды енгізеді. Заңға немесе заңға негізделген үкімге байланысты ешқандай жеке қызмет қажет емес. Әрбір автор немесе өнертапқыш өз жұмысының, өнертабысының немесе ашылуының айрықша иесі болып табылады, заңмен келісілген мерзімде. Мүлікті тәркілеу Аргентина Қылмыстық кодексінен мүлдем жойылады. Бірде-бір қарулы орган ешқандай сұраным жасай алмайды, ешқандай көмек сұрамайды.
Artículo 17.- La propiedad es inviolable, y ningún habitante de la Nación puede ser privado de ella, sino en virtud de sentencia fundada en ley. La expropiación por causa de utilidad pública, debe ser calificada por ley y previamente indemnizada. Sólo el Congreso impone las contribuciones que se expresan en el Artículo 4º. Ningún servicio personal es exigible, sino en virtud de ley o de sentencia fundada en ley. Todo autor o inventor es propietario exclusivo de su obra, invento o descubrimiento, por el término que le acuerde la ley. La confiscación de bienes queda borrada para siempre del Código Penal argentino. Ningún cuerpo armado puede hacer requisiciones, ni exigir auxilios de ninguna especie.


18-бап . Ұлттың ешбір тұрғыны процеске дейін заңға сүйене отырып, арнайы комиссиялармен бағаланады немесе іс бойынша факті бойынша заңмен тағайындалған судьялардан шығарылмайды. Ешкімге қарсы куәлік беруге мәжбүрлеуге болмайды; құзыретті органның жазбаша бұйрығы бойынша қоспағанда. Адамның және құқықтардың қорғалуы қол сұғылмайды. Мекен-жайы қол сұғылмайды, сондай-ақ хат-хабарлар мен жеке құжаттар; және қандай жағдайларда және қандай негіздеулер іздеуге және жұмысқа кірісуіне байланысты заң анықтайды. Саяси себептер бойынша өлім жазасы, азаптау мен кірпішінің барлық түрлері мәңгілікке жойылады. Ұлттың түрмелері қауіпсіз және қауіпсіз болу үшін, қамауда отырған тұтқындардың жазасын өтеу үшін емес, сондай-ақ сақтық шарасына сылтау беретін кез-келген шара, олар талап етпейтіндіктен оларды өлтіруге әкеледі, судья оны жауапкершіліктен босатады.
Artículo 18.- Ningún habitante de la Nación puede ser penado sin juicio previo fundado en ley anterior al hecho del proceso, ni juzgado por comisiones especiales, o sacado de los jueces designados por la ley antes del hecho de la causa. Nadie puede ser obligado a declarar contra sí mismo; ni arrestado sino en virtud de orden escrita de autoridad competente. Es inviolable la defensa en juicio de la persona y de los derechos. El domicilio es inviolable, como también la correspondencia epistolar y los papeles privados; y una ley determinará en qué casos y con qué justificativos podrá procederse a su allanamiento y ocupación. Quedan abolidos para siempre la pena de muerte por causas políticas, toda especie de tormento y los azotes. Las cárceles de la Nación serán sanas y limpias, para seguridad y no para castigo de los reos detenidos en ellas, y toda medida que a pretexto de precaución conduzca a mortificarlos más allá de lo que aquélla exija, hará responsable al juez que la autorice.


19-бап . Қоғамдық тәртіпті, адамгершілікке немесе үшінші жаққа зиян келтірмейтін адамдардың жеке іс-әрекеттері тек Құдайға ғана тиесілі және магистраттардың өкілеттігінен босатылады. Ұлттың ешбір тұрғыны заң заңға сәйкес келмейтін нәрсені істеуге мәжбүр етпейді және тыйым салмайтын нәрселерден айырылады.
Artículo 19.- Las acciones privadas de los hombres que de ningún modo ofendan al orden y a la moral pública, ni perjudiquen a un tercero, están sólo reservadas a Dios, y exentas de la autoridad de los magistrados. Ningún habitante de la Nación será obligado a hacer lo que no manda la ley, ni privado de lo que ella no prohíbe.


20-бап . - шетелдіктер азаматтардың азаматтардың азаматтық құқықтарын иеленеді; олар өз өнеркәсібін, сауда және мамандығын пайдалана алады; меншікті жылжымайтын мүлік, оларды сатып алу және сату; өзендер мен жағалауларға бару; сіздің ғибадатыңызды еркін жүзеге асырыңыз; заңға сәйкес тестілеу және некеге тұру. Олар азаматтығын мойындауға, сондай-ақ төтенше мәжбүрлі жарналарды төлеуге міндетті емес. Олар ұлттың ұлтына айналады, олар екі жыл бойы өмір сүреді; бірақ билік осы терминді Республикаға қызмет көрсету және дәлелдеуді сұрайтын адамның пайдасына қысқарта алады.
Artículo 20.- Los extranjeros gozan en el territorio de la Nación de todos los derechos civiles del ciudadano; pueden ejercer su industria, comercio y profesión; poseer bienes raíces, comprarlos y enajenarlos; navegar los ríos y costas; ejercer libremente su culto; testar y casarse conforme a las leyes. No están obligados a admitir la ciudadanía, ni a pagar contribuciones forzosas extraordinarias. Obtienen nacionalización residiendo dos años continuos en la Nación; pero la autoridad puede acortar este término a favor del que lo solicite, alegando y probando servicios a la República.


21-бап .- Әрбір аргентина азаматы Конгреске және ұлттық атқарушы органның жарлықтарына сәйкес заңдарға сәйкес ел мен осы Конституцияны қорғауға дайын болу керек. Азаматтарды натурализациялау арқылы азаматтар осы қызметті тегін ала алады немесе азаматтық карточкасын алған күннен бастап он жыл мерзімге есептелмейді.
Artículo 21.- Todo ciudadano argentino está obligado a armarse en defensa de la patria y de esta Constitución, conforme a las leyes que al efecto dicte el Congreso y a los decretos del Ejecutivo nacional. Los ciudadanos por naturalización son libres de prestar o no este servicio por el término de diez años contados desde el día en que obtengan su carta de ciudadanía.


22-бап .-- Халық билік етпейді немесе басқармайды, ал олардың өкілдері мен билігі арқылы осы Конституциямен құрылған. Кез-келген қарулы күш немесе халықтың құқықтарын талап ететін және халық атынан өтініш жасайтын адамдардың кездесуі көтеріліс қылмысын жасайды.
Artículo 22.- El pueblo no delibera ni gobierna, sino por medio de sus representantes y autoridades creadas por esta Constitución. Toda fuerza armada o reunión de personas que se atribuya los derechos del pueblo y peticione a nombre de éste, comete delito de sedición.


23-бап . Осы Конституцияның орындалуына қауіп төндіретін ішкі шиеленістің немесе сыртқы шабуылдың жағдайында және оның құрған билік орындарында тәртіп бұзушылық орын алған, тоқтатыла тұрған облыста немесе аумақта қоршау жағдайы жарияланады. онда конституциялық кепілдіктер бар. Бірақ бұл тоқтатыла тұрғанда, Республика Президенті өздігінен айыптай алмайды немесе айыппұлдарды қолданбайды. Бұл жағдайда, егер олар Аргентина аумағынан кетуді қаламайтын болса, онда адамдарға қатысты қамауға алу, оларды қамауға алу немесе оларды бір елден екіншісіне ауыстыру шектеледі.
Artículo 23.- En caso de conmoción interior o de ataque exterior que pongan en peligro el ejercicio de esta Constitución y de las autoridades creadas por ella, se declarará en estado de sitio la provincia o territorio en donde exista la perturbación del orden, quedando suspensas allí las garantías constitucionales. Pero durante esta suspensión no podrá el presidente de la República condenar por sí ni aplicar penas. Su poder se limitará en tal caso respecto de las personas, a arrestarlas o trasladarlas de un punto a otro de la Nación, si ellas no prefiriesen salir fuera del territorio argentino.


24-бап .- Съезд қолданыстағы заңнаманы оның барлық салаларында реформалауға, сондай-ақ алқабилер сотының құрылуына ықпал етеді.
Artículo 24.- El Congreso promoverá la reforma de la actual legislación en todos sus ramos, y el establecimiento del juicio por jurados.


25-бап .- Федералдық үкімет еуропалық иммиграцияны насихаттайды; және Аргентина аумағына жер учаскелерін әкелуге, өндірісті жақсартуға және ғылым мен өнерді таныстыруға және оқытуға мүмкіндік беретін кез-келген Аргентина аумағына кіруге шектеу қоюға, шектеуге немесе шектеуге құқылы емес.
Artículo 25.- El Gobierno federal fomentará la inmigración europea; y no podrá restringir, limitar ni gravar con impuesto alguno la entrada en el territorio argentino de los extranjeros que traigan por objeto labrar la tierra, mejorar las industrias, e introducir y enseñar las ciencias y las artes.


26-бап .- Ұлттың ішкі өзендерінің навигациясы тек ұлттық орган шығарған ережелерге ғана сәйкес барлық тулар үшін тегін.
Artículo 26.- La navegación de los ríos interiores de la Nación es libre para todas las banderas, con sujeción únicamente a los reglamentos que dicte la autoridad nacional.


27-бап . - Федералдық Үкімет осы Конституцияда белгіленген мемлекеттік құқық қағидаттарына сәйкес келетін шарттар арқылы сыртқы қатынастармен және сауда қатынастарын нығайтуға міндетті.
Artículo 27.- El Gobierno federal está obligado a afianzar sus relaciones de paz y comercio con las potencias extranjeras por medio de tratados que estén en conformidad con los principios de derecho público establecidos en esta Constitución.


28-бап .- Алдыңғы баптарда танылған принциптер, кепiлдiктер және құқықтар оларды жүзеге асыруды реттейтiн заңдармен өзгертiлмеуi мүмкiн.
Artículo 28.- Los principios, garantías y derechos reconocidos en los anteriores artículos, no podrán ser alterados por las leyes que reglamenten su ejercicio.


29-бап . Съезд ұлттық атқарушы органға, сондай-ақ шалғайдағы заңдарға губернаторларға, төтенше факультеттерге , сондай- ақ қоғамдық билікке берілмейді, сондай-ақ олардың өкілдіктері , өмірінің, ар-намысының, Аргентинцы үкіметтердің немесе кез келген адамның мейіріміне ие. Бұл сипатта болған әрекеттер олардың көзқарассыз нəтижелерін көтереді жəне оларды қалыптастыратын, келісетін немесе белгісі бар адамдарға елге жалған қаза тапқандардың жауапкершіліктері мен жазаларын жазады.
Artículo 29.- El Congreso no puede conceder al Ejecutivo nacional, ni las Legislaturas provinciales a los gobernadores de provincia, facultades extraordinarias, ni la suma del poder público, ni otorgarles sumisiones o supremacías por las que la vida, el honor o las fortunas de los argentinos queden a merced de gobiernos o persona alguna. Actos de esta naturaleza llevan consigo una nulidad insanable, y sujetarán a los que los formulen, consientan o firmen, a la responsabilidad y pena de los infames traidores a la patria.


30-бап . Конституцияны тұтастай немесе оның кез-келген бөлігінде өзгертуге болады. Реформа қажеттілігі Конгресте оның мүшелерінің кемінде үштен екісі дауыс беруі керек; бірақ ол осы мақсат үшін шақырылған конвенциядан басқа жағдайларда жүзеге асырылмайды.
Artículo 30.- La Constitución puede reformarse en el todo o en cualquiera de sus partes. La necesidad de reforma debe ser declarada por el Congreso con el voto de dos terceras partes, al menos, de sus miembros; pero no se efectuará sino por una Convención convocada al efecto.


31-бап . Осы Конституция, Ұлттар заңдары, соның салдарынан Конгресс және шетелдік мемлекеттермен шарттар жасасады, Ұлттың жоғары заңы болып табылады; сондай-ақ 1859 жылғы 11 қарашадағы Пактіден кейін ратификациялаған, Буэнос-Айрес провинциясынан басқа заңдарда немесе провинциялық конституцияларда қамтылған қарама-қайшылыққа қарамастан, әрбір провинцияның билігі оған сәйкес болуы керек.
Artículo 31.- Esta Constitución, las leyes de la Nación que en su consecuencia se dicten por el Congreso y los tratados con las potencias extranjeras son la ley suprema de la Nación; y las autoridades de cada provincia están obligadas a conformarse a ella, no obstante cualquiera disposición en contrario que contengan las leyes o constituciones provinciales, salvo para la provincia de Buenos Aires, los tratados ratificados después del Pacto de 11 de noviembre de 1859.


32-бап . Федералдық Конгресс баспасөз бостандығын шектейтін немесе оған қатысты федералдық юрисдикцияны белгілейтін заңдарды белгілемейді.
Artículo 32.- El Congreso federal no dictará leyes que restrinjan la libertad de imprenta o establezcan sobre ella la jurisdicción federal.


33-бап .- Конституцияның санамаланғаны туралы декларациялар, құқықтар мен кепiлдiктер өзге құқықтар мен кепiлдемелерден бас тарту деп танылмайды; бірақ олар халықтың егемендігі қағидаттарынан және республикалық басқару формасынан туындайды.
Artículo 33.- Las declaraciones, derechos y garantías que enumera la Constitución no serán entendidos como negación de otros derechos y garantías no enumerados; pero que nacen del principio de la soberanía del pueblo y de la forma republicana de gobierno.


34-бап .- Федеральдық соттардың судьялары провинциялық соттардың бір мезгілінде болуы мүмкін емес, немесе федералдық қызмет, азаматтық және әскери жағынан, ол жүзеге асырылатын провинцияға резиденцияны береді және бұл қызметкердің әдеттегі тұрғылықты жері туралы, оны кездейсоқ тап болған провинциядағы жұмыс орындарын таңдау мақсатында түсіну.
Artículo 34.- Los jueces de las cortes federales no podrán serlo al mismo tiempo de los tribunales de provincia, ni el servicio federal, tanto en lo civil como en lo militar da residencia en la provincia en que se ejerza, y que no sea la del domicilio habitual del empleado, entendiéndose esto para los efectos de optar a empleos en la provincia en que accidentalmente se encuentren.


35-бап. Мынадай: 1810 жылдан бастап осы күнге дейін қабылданған атаулар, атап айтқанда: Аргентина Республикасы, Аргентина Конфедерациясы, Аргентина Республикасы, Аргентина Конфедерациясы, Үндістанның Үкіметі мен аумағын тағайындау үшін айқын емес ресми атау. «Аргентиналық ұлт» деген сөздерді заңдардың қалыптасуы мен санкциясымен байланыстырады.
Artículo 35.- Las denominaciones adoptadas sucesivamente desde 1810 hasta el presente, a saber: Provincias Unidas del Río de la Plata, República Argentina, Confederación Argentina, serán en adelante nombres oficiales indistintamente para la designación del Gobierno y territorio de las provincias, empleándose las palabras "Nación Argentina" en la formación y sanción de las leyes.


Екінші тарау
CAPÍTULO SEGUNDO


Жаңа құқықтар мен кепілдіктер
Nuevos derechos y garantías


36-бап . - Бұл Конституция өзінің империясын институционалдық тәртіп пен демократиялық жүйеге қарсы күш қолданумен үзілген жағдайда да сақтайды. Бұл әрекеттер ақылға қонымсыз болады.
Artículo 36.- Esta Constitución mantendrá su imperio aun cuando se interrumpiere su observancia por actos de fuerza contra el orden institucional y el sistema democrático. Estos actos serán insanablemente nulos.


Олардың авторлары 29-бапта көзделген санкцияға жатады, мемлекеттік лауазымға ие болуға мәжбүрлеуден бас тартады және кешірім мен жәрдемақыны алып тастайды.
Sus autores serán pasibles de la sanción prevista en el Artículo 29, inhabilitados a perpetuidad para ocupar cargos públicos y excluidos de los beneficios del indulto y la conmutación de penas.


Олар осы санкциялардың салдарынан осы Конституцияның немесе провинциялардың билік органдары үшін көзделген функцияларды пайдаланады, олар азаматтық және қылмыстық әрекеттеріне жауап береді. Тиісті іс-шаралар әсер етпейді.
Tendrán las mismas sanciones quienes, como consecuencia de estos actos, usurparen funciones previstas para las autoridades de esta Constitución o las de las provincias, los que responderán civil y penalmente de sus actos. Las acciones respectivas serán imprescriptibles.


Барлық азаматтар осы бапта айтылған күшін қолданатын адамдарға қарсы тұруға құқылы.
Todos los ciudadanos tienen el derecho de resistencia contra quienes ejecutaren los actos de fuerza enunciados en este artículo.


Сондай-ақ, ол мемлекетке қатысты елеулі алаяқтық қылмысты жасайтын демократиялық жүйеге қарсы әрекет етеді, ол заңдарды лауазымдарды немесе қоғамдық жұмыс орындарын иеленуді анықтайтын уақытқа дейін байытуға әкеледі.
Atentará asimismo contra el sistema democrático quien incurriere en grave delito doloso contra el Estado que conlleve enriquecimiento, quedando inhabilitado por el tiempo que las leyes determinen para ocupar cargos o empleos públicos.


Съезде бұл функцияны жүзеге асыру үшін қоғамдық этика туралы заң шығарылады.
El Congreso sancionará una ley sobre ética pública para el ejercicio de la función.


37-бап . - Осы Конституция халықтық егемендік қағидасына және сәйкес шығарылған заңдарға сәйкес саяси құқықтардың толық жүзеге асырылуына кепілдік береді. Дауыс беру әмбебап, тең, құпия және міндетті болып табылады.
Artículo 37.- Esta Constitución garantiza el pleno ejercicio de los derechos políticos, con arreglo al principio de la soberanía popular y de las leyes que se dicten en consecuencia. El sufragio es universal, igual, secreto y obligatorio.


Ерлер мен әйелдердің сайланбалы және жақтаушы лауазымдарға қол жеткізу мүмкіндіктері арасындағы шынайы теңдік саяси партиялардың және сайлау тәртібінің реттелуіндегі оң әрекеттермен қамтамасыз етіледі.
La igualdad real de oportunidades entre varones y mujeres para el acceso a cargos electivos y partidarios se garantizará por acciones positivas en la regulación de los partidos políticos y en el régimen electoral.


38-бап . - саяси партиялар демократиялық жүйенің іргелі институттары болып табылады.
Artículo 38.- Los partidos políticos son instituciones fundamentales del sistema democrático.


Оның құрылуы және оның қызметін жүзеге асыру осы Конституцияға сәйкес демократияны ұйымдастыру мен жұмыс істеуіне, азшылық өкілдерінің, сайланбалы мемлекеттік лауазымдарға үміткерлерді ұсынудың құзыреттілігіне, қоғамдық ақпаратқа қолжетімділікті қамтамасыз етуге кепілдік береді. және олардың идеяларын тарату.
Su creación y el ejercicio de sus actividades son libres dentro del respeto a esta Constitución, la que garantiza su organización y funcionamiento democráticos, la representación de las minorías, la competencia para la postulación de candidatos a cargos públicos electivos, el acceso a la información pública y la difusión de sus ideas.


Мемлекет өз қызметінің экономикалық тұрақтылығын және оның көшбасшыларын оқытуға ықпал етеді.
El Estado contribuye al sostenimiento económico de sus actividades y de la capacitación de sus dirigentes.


Саяси партиялар өз қаражаттары мен активтерінің шығу тегі мен тағайындалуын жариялауы керек.
Los partidos políticos deberán dar publicidad del origen y destino de sus fondos y patrimonio.


39-бап. Азаматтар депутаттар Палатасына вексельдер ұсыну туралы бастама көтеруге құқылы. Конгресс он екі айдың ішінде емдеуші емделуге тиіс.
Artículo 39.- Los ciudadanos tienen el derecho de iniciativa para presentar proyectos de ley en la Cámara de Diputados. El Congreso deberá darles expreso tratamiento dentro del término de doce meses.


Конгресс, әрбір үйдің мүшелерінің басым көпшілігінің дауысымен, ұлттық сайлау бюллетенінің үштен бірінен астамын талап ете алмайтын нормативтік заңға санкция береді, оған сәйкес ол абонементтің бастамасы
El Congreso, con el voto de la mayoría absoluta de la totalidad de los miembros de cada Cámara, sancionará una ley reglamentaria que no podrá exigir más del tres por ciento del padrón electoral nacional, dentro del cual deberá contemplar una adecuada distribución territorial para suscribir la iniciativa.


Конституциялық реформа, халықаралық шарттар, салықтар, бюджет және қылмыстық істерге қатысты жобалар танымал бастаманың нысаны болмайды.
No serán objeto de iniciativa popular los proyectos referidos a reforma constitucional, tratados internacionales, tributos, presupuesto y materia penal.


40-бап .- Конгресс депутаттар палатасының бастамасы бойынша заң жобасын кең танымал кеңеске ұсына алады. Шақырылатын заңға вето қойылмайды. Ел халқының жобаның оң дауыс беруі оны заңға айналдырады және оны жариялау автоматты түрде өтеді.
Artículo 40.- El Congreso, a iniciativa de la Cámara de Diputados, podrá someter a consulta popular un proyecto de ley. La ley de convocatoria no podrá ser vetada. El voto afirmativo del proyecto por el pueblo de la Nación lo convertirá en ley y su promulgación será automática.


Конгресс немесе Елбасы өздерінің тиісті өкілеттіктері шегінде міндетті емес кеңестік кеңес деп атайды. Бұл жағдайда дауыс беру міндетті емес.
El Congreso o el presidente de la Nación, dentro de sus respectivas competencias, podrán convocar a consulta popular no vinculante. En este caso el voto no será obligatorio.


Конгресс, әрбір үйдің мүшелерінің басым көпшілігінің дауысы бар, кеңестердің мәселелерін, рәсімдерін және мүмкіндігін реттейді.
El Congreso, con el voto de la mayoría absoluta de la totalidad de los miembros de cada Cámara, reglamentará las materias, procedimientos y oportunidad de la consulta popular.


41-бап . Барлық тұрғындар болашақ ұрпақтардың мүдделеріне нұқсан келтірмей, адамның дамуына және қазіргі кездегі қажеттіліктерді қанағаттандыруға бағытталған өнімді іс-әрекеттерге қолайлы, салауатты, теңгерімді ортаға құқылы. және олар оны сақтауға міндетті. Қоршаған ортаға келтірілетін зиян заңнамада белгіленген тәртіптегі орнын толтыру міндеттемесін қалыптастырады.
Artículo 41.- Todos los habitantes gozan del derecho a un ambiente sano, equilibrado, apto para el desarrollo humano y para que las actividades productivas satisfagan las necesidades presentes sin comprometer las de las generaciones futuras; y tienen el deber de preservarlo. El daño ambiental generará prioritariamente la obligación de recomponer, según lo establezca la ley.


Билік осы құқықты қорғауды, табиғи ресурстарды ұтымды пайдалануды, табиғи және мәдени мұраны сақтауды, биологиялық әртүрлілікті, экологиялық ақпарат пен білім беруді қамтамасыз етеді.
Las autoridades proveerán a la protección de este derecho, a la utilización racional de los recursos naturales, a la preservación del patrimonio natural y cultural y de la diversidad biológica, y a la información y educación ambientales.


Ол халыққа ең төменгі қорғаныс бюджеттерін қамтитын нормативтерді, ал провинцияларға жергілікті заңдық құзыреттерін өзгертпей, оларды толықтыратын қажетті нормаларды белгілеуге сәйкес келеді.
Corresponde a la Nación dictar las normas que contengan los presupuestos mínimos de protección, y a las provincias, las necesarias para complementarlas, sin que aquéllas alteren las jurisdicciones locales.


Ол ағымдағы немесе ықтимал қауiптi қалдықтардың ұлттық территориясына және радиоактивтiкке енуiне тыйым салады.
Se prohíbe el ingreso al territorio nacional de residuos actual o potencialmente peligrosos, y de los radiactivos.


42- бап. Тұтынушылар мен тұтынушылардың тұтынушылармен қарым-қатынасында олардың денсаулығын, қауіпсіздігін және экономикалық мүдделерін қорғауға құқығы бар; барабар және шынайы ақпаратқа; таңдау бостандығына, сондай-ақ әділ және лайықты емдеу жағдайына.
Artículo 42.- Los consumidores y usuarios de bienes y servicios tienen derecho, en la relación de consumo, a la protección de su salud, seguridad e intereses económicos; a una información adecuada y veraz; a la libertad de elección, y a condiciones de trato equitativo y digno.


Билік осы құқықтарды қорғауды, тұтынуға білім беруді, нарықтық бұрмалаудың барлық түрлеріне қарсы бәсекелестікті қорғауды, табиғи және заңды монополияларды бақылауды, қызметтердің сапасы мен тиімділігін қамтамасыз етеді қоғамдық және тұтынушылар мен пайдаланушылар қауымдастығын құру.
Las autoridades proveerán a la protección de esos derechos, a la educación para el consumo, a la defensa de la competencia contra toda forma de distorsión de los mercados, al control de los monopolios naturales y legales, al de la calidad y eficiencia de los servicios públicos, y a la constitución de asociaciones de consumidores y de usuarios.


Заңнама жанжалдардың алдын алу және оларды шешудің тиімді рәсімдерін, сондай-ақ тұтынушылардың және пайдаланушылардың ассоциациялары мен қызығушылық танытқан провинциялардың бақылау органдарына қажетті қатысуын көздейтін мемлекеттік құзыретті мемлекеттік қызметтердің нормативтік негіздерін белгілейді.
La legislación establecerá procedimientos eficaces para la prevención y solución de conflictos, y los marcos regulatorios de los servicios públicos de competencia nacional, previendo la necesaria participación de las asociaciones de consumidores y usuarios y de las provincias interesadas, en los organismos de control.


43-бап. Кез-келген тұлға қазіргі уақытта немесе тікелей зиян келтіретін, шектейтін, өзгертетін немесе қауіп төндіретін мемлекеттік органдардың немесе жеке тұлғалардың әрекеттеріне немесе әрекетсіздіктеріне қарсы кез-келген басқа да құқықтық құралдар жоқ болған жағдайда ампаро жедел және жылдам әрекет етуі мүмкін. заңсыздықты немесе заңсыздықты, осы Конституциямен, шартпен немесе заңмен танылған құқықтар мен кепілдіктерді ескере отырып жасайды. Бұл жағдайда судья акт немесе әрекетсіздіктің негізделген ереженің конституциялық емес екендігін мәлімдей алады.
Artículo 43.- Toda persona puede interponer acción expedita y rápida de amparo, siempre que no exista otro medio judicial más idóneo, contra todo acto u omisión de autoridades públicas o de particulares, que en forma actual o inminente lesione, restrinja, altere o amenace, con arbitrariedad o ilegalidad manifiesta, derechos y garantías reconocidos por esta Constitución, un tratado o una ley. En el caso, el juez podrá declarar la inconstitucionalidad de la norma en que se funde el acto u omisión lesiva.


Олар бұл әрекетті кез-келген кемсітушілік пен қоршаған ортаны, бәсекелестікті, тұтынушыны және тұтынушыны, сондай-ақ ұжымдық құқықтарды, зардап шеккендерге, омбудсменге және осы мақсатқа бейім қауымдастық, заңға сәйкес тіркелген, олардың ұйымдастырылу талаптары мен формаларын анықтайтын болады.
Podrán interponer esta acción contra cualquier forma de discriminación y en lo relativo a los derechos que protegen al ambiente, a la competencia, al usuario y al consumidor, así como a los derechos de incidencia colectiva en general, el afectado, el defensor del pueblo y las asociaciones que propendan a esos fines, registradas conforme a la ley, la que determinará los requisitos y formas de su organización.


Кез-келген адам осы құжатты жариялауға немесе дерекқорға жазылған деректерге немесе жеке деректерге немесе есеп беруді қамтамасыз етуге арналған жеке деректерді тану үшін, ал жалған немесе кемсітушілік жағдайында жоюды талап етуге құқылы , түзетулер, құпиялылық немесе жаңартулар. Журналистік ақпарат көздерінің құпиялығын қозғамауға болмайды.
Toda persona podrá interponer esta acción para tomar conocimiento de los datos a ella referidos y de su finalidad, que consten en registros o bancos de datos públicos, o los privados destinados a proveer informes, y en caso de falsedad o discriminación, para exigir la supresión, rectificación, confidencialidad o actualización de aquéllos. No podrá afectarse el secreto de las fuentes de información periodística.


Құқық бұзылған, шектелген, өзгерген немесе қорқытылған құқық физикалық еркіндік болғанда немесе қамауда ұстау нысаны немесе жағдайында заңсыз нашарлаған жағдайда немесе адамды мәжбүрлеп жоғалтқан жағдайда хабеас корпус әрекеті қозғалатын тараппен немесе сіздердің пайдаңызға кез келген адам және судья қоршауға алынған мемлекеттің жарамдылығы кезінде дереу шешеді.
Cuando el derecho lesionado, restringido, alterado o amenazado fuera la libertad física, o en caso de agravamiento ilegítimo en la forma o condiciones de detención, o en el de desaparición forzada de personas, la acción de hábeas corpus podrá ser interpuesta por el afectado o por cualquiera en su favor y el juez resolverá de inmediato, aun durante la vigencia del estado de sitio.


Екінші бөлім
SEGUNDA PARTE


ХАЛЫҚТЫҢ МЕМЛЕКЕТТЕРІ
AUTORIDADES DE LA NACION


TITLE ONE
TITULO PRIMERO


ФЕДЕРАЛДЫҚ МЕМЛЕКЕТТІК
GOBIERNO FEDERAL


БІРІНШІ БӨЛІМ
SECCION PRIMERA


ҚҰҚЫҚТЫҚ КҮШІНДЕ
DEL PODER LEGISLATIVO


44-бап. - Елдің депутаттарының бірі, сондай-ақ Провинциялар мен Буэнос-Айрес қаласының сенаторларынан құралған екі Палатадан тұратын конгресс Елдің заңнамалық билігіне инвестицияланады.
Artículo 44.- Un Congreso compuesto de dos Cámaras, una de Diputados de la Nación y otra de Senadores de las provincias y de la ciudad de Buenos Aires, será investido del Poder Legislativo de la Nación.


БІРІНШІ БӨЛІМ
CAPÍTULO PRIMERO


Депутаттар Палатасынан
De la Cámara de Diputados


45-бап . Депутаттардың Палатасы осы мақсаттар үшін бірыңғай мемлекеттің сайлау округтері ретінде қарастырылатын трансферттер кезінде тікелей облыстардың, Буэнос-Айрестің және Капиталдың тұрғындары сайлайтын өкілдерден тұрады. және сайлаудың қарапайымдылығы. Өкілдердің саны әрбір отыз үш мың тұрғынға немесе он алты мың бес жүзден аспайтын фракцияға бірдей болуы тиіс. Әрбір санақ жүргізілгеннен кейін, Конгресс әрбір депутат үшін айтылған базаны жоғарылата алмай, көбейтуге қабілетті өкілдікке ие болады.
Artículo 45.- La Cámara de Diputados se compondrá de representantes elegidos directamente por el pueblo de las provincias, de la ciudad de Buenos Aires, y de la Capital en caso de traslado, que se consideran a este fin como distritos electorales de un solo Estado y a simple pluralidad de sufragios. El número de representantes será de uno por cada treinta y tres mil habitantes o fracción que no baje de dieciséis mil quinientos. Después de la realización de cada censo, el Congreso fijará la representación con arreglo al mismo, pudiendo aumentar pero no disminuir la base expresada para cada diputado.


46-бап .- Бірінші заң шығарушы органның орынбасарлары келесі пропорцияда тағайындалады: Буэнос-Айрес провинциясы үшін он екі: Кордоба провинциясы үшін алты: Катамарка провинциясы үшін - үш, Корриентес провинциясы үшін - төрт, Эстри Риос провинциясында - екі: Сан-Хуанның төртеуі үшін: Сан-Хуанның екеуі үшін: Санта-ның екеуі үшін: Сан Луис үшін екеуі: Тукуман үшін үш.
Artículo 46.- Los diputados para la primera Legislatura se nombrarán en la proporción siguiente: por la provincia de Buenos Aires doce: por la de Córdoba seis: por la de Catamarca tres: por la de Corrientes cuatro: por la de Entre Ríos dos: por la de Jujuy dos: por la de Mendoza tres: por la de La Rioja dos: por la de Salta tres: por la de Santiago cuatro: por la de San Juan dos: por la de Santa Fe dos: por la de San Luis dos: y por la de Tucumán tres.


47-бап .- екінші Заң шығару үшін жалпы санақ жүргізілуге тиіс және оған депутаттардың саны белгіленуі тиіс; бірақ бұл санақ тек он жыл сайын жаңартылады.
Artículo 47.- Para la segunda Legislatura deberá realizarse el censo general, y arreglarse a él el número de diputados; pero este censo sólo podrá renovarse cada diez años.


48-бап . Депутат болу үшін жасы жиырма бес жасқа толған, төрт жыл азаматтық қызметте болу керек және таңдаған облыстың тумасы, не болмаса оған екі жыл дереу тұру қажет.
Artículo 48.- Para ser diputado se requiere haber cumplido la edad de veinticinco años, tener cuatro años de ciudadanía en ejercicio, y ser natural de la provincia que lo elija, o con dos años de residencia inmediata en ella.


49-бап . Осы уақытқа дейін облыстардың заңнамалық актілері халық депутаттарының тікелей сайлануына ықпал ету құралдарын реттейді: съезд үшін дәйекті түрде жалпы заң шығарылады.
Artículo 49.- Por esta vez las Legislaturas de las provincias reglarán los medios de hacer efectiva la elección directa de los diputados de la Nación: para lo sucesivo el Congreso expedirá una ley general.


50-бап . - депутаттар төрт жыл қызмет атқарады және қайта сайлана алады; алайда Палата әрбір екі жылдық кезеңнің жартысында жаңартылады; бірінші заң шығарушы органға тағайындалғандар бірінші кезеңде кетуге тиіс адамдарға арналған.
Artículo 50.- Los diputados durarán en su representación por cuatro años, y son reelegibles; pero la Sala se renovará por mitad cada bienio; a cuyo efecto los nombrados para la primera Legislatura, luego que se reúnan, sortearán los que deban salir en el primer período.


51-бап . - бос лауазым болған кезде облыстық үкімет немесе астана жаңа мүшенің заңды сайлануына көшеді.
Artículo 51.- En caso de vacante, el Gobierno de provincia, o de la Capital, hace proceder a elección legal de un nuevo miembro.


52-бап .- Депутаттар Палатасы әскерге жарналар мен жалдау туралы заңдардың бастамасына ғана сәйкес келеді.
Artículo 52.- A la Cámara de Diputados corresponde exclusivamente la iniciativa de las leyes sobre contribuciones y reclutamiento de tropas.


53-бап . - Сенатқа тек президент, вице-президент, министрлер кабинетінің бастығы, министрлер мен Жоғарғы Соттың мүшелеріне, оларға қарсы жасалған жауапкершілік себептері бойынша, зұлымдықтар үшін айыптауға құқылы. орындаушылық немесе қылмыс өз функцияларын жүзеге асыру; немесе жалпы қылмыстар үшін, олар туралы хабардар болғаннан кейін және оның мүшелерінің үштен екісінің көпшілігімен мәселенің пайда болуына себеп болған деп мәлімдеді.
Artículo 53.- Sólo ella ejerce el derecho de acusar ante el Senado al presidente, vicepresidente, al jefe de gabinete de ministros, a los ministros y a los miembros de la Corte Suprema, en las causas de responsabilidad que se intenten contra ellos, por mal desempeño o por delito en el ejercicio de sus funciones; o por crímenes comunes, después de haber conocido de ellos y declarado haber lugar a la formación de causa por la mayoría de dos terceras partes de sus miembros presentes.


Екінші тарау
CAPÍTULO SEGUNDO


Сенаттан
Del Senado


54-бап - Сенат әрбір облысқа үш сенатордан және Буэнос-Айрес қаласының үшеуінен тұрады, ол тікелей және бірлесіп сайланады, ең көп дауыс жинаған саяси партияға сәйкес келетін екі орынды, ал қалған саяси партия дауыстар саны бойынша. Әр сенатор бір дауысқа ие болады.
Artículo 54.- El Senado se compondrá de tres senadores por cada provincia y tres por la ciudad de Buenos Aires, elegidos en forma directa y conjunta, correspondiendo dos bancas al partido político que obtenga el mayor número de votos, y la restante al partido político que le siga en número de votos. Cada senador tendrá un voto.


55-бап . Сенатор сайлануға қойылатын талаптар: отыз жасқа толмаған, алты жасқа толған ел азаматы, жыл сайын екі мың песо немесе күшті эквивалентті билет алған және облыстың оны таңдап алыңыз, не болмаса екі жыл дереу тұру керек.
Artículo 55.- Son requisitos para ser elegido senador: tener la edad de treinta años, haber sido seis años ciudadano de la Nación, disfrutar de una renta anual de dos mil pesos fuertes o de una entrada equivalente, y ser natural de la provincia que lo elija, o con dos años de residencia inmediata en ella.


56-бап . Сенаторлар соңғы алты жылда өздерінің мандаттарын орындаған кезде және мерзімсіз қайта сайлануға құқылы; бірақ Сенат екі жылда бір рет сайлау округтерінің үштен бірі бойынша жаңартылады.
Artículo 56.- Los senadores duran seis años en el ejercicio de su mandato, y son reelegibles indefinidamente; pero el Senado se renovará a razón de una tercera parte de los distritos electorales cada dos años.


57- бап. - Елбасының вице-президенті Сенат Төрағасы болады; бірақ дауыс беруде ешқандай байланыс болмаса, дауыс болмайды.
Artículo 57.- El vicepresidente de la Nación será presidente del Senado; pero no tendrá voto sino en el caso que haya empate en la votación.


58- бап . Сенат вице-президент болмаған жағдайда немесе ол Елбасы қызметiн атқаратын кезде төрағалық ету үшiн уақытша Президент тағайындайды.
Artículo 58.- El Senado nombrará un presidente provisorio que lo presida en caso de ausencia del vicepresidente, o cuando éste ejerce las funciones de presidente de la Nación.


59-бап . Сенат депутаттардың палатасына айыпталушыға ашық сот тәртібімен бағаланады, оның мүшелері осы актіге ант беруге міндетті. Айыпталушы Ұлт президенті болған кезде Сенатқа Жоғарғы Сот Төрағасы төрағалық етеді. Ешкiм қатыспаған мүшелердiң үштен екiсiнiң көпшiлiгiн қоспағанда, ешкiм сотталмайды.
Artículo 59.- Al Senado corresponde juzgar en juicio público a los acusados por la Cámara de Diputados, debiendo sus miembros prestar juramento para este acto. Cuando el acusado sea el presidente de la Nación, el Senado será presidido por el presidente de la Corte Suprema. Ninguno será declarado culpable sino a mayoría de los dos tercios de los miembros presentes.


60-бап. Оның шешімі айыпталушыны босатудан басқа ешқандай да әсер етпейді, тіпті оны ұлттың кез-келген лауазымына, сеніміне немесе жалақысына ие болуға жарамсыз деп жариялайды. Алайда сотталған тарап заңдарға сәйкес қарапайым соттар алдында айыптауға, соттауға және жазаға тартылады.
Artículo 60.- Su fallo no tendrá más efecto que destituir al acusado, y aun declararle incapaz de ocupar ningún empleo de honor, de confianza o a sueldo en la Nación. Pero la parte condenada quedará, no obstante, sujeta a acusación, juicio y castigo conforme a las leyes ante los tribunales ordinarios.


61-бап . Сондай-ақ ол Сенатқа Ұлт көшбасшысына сыртқы шабуыл жағдайында Республиканың бір немесе бірнеше нүктелерін қоршау жағдайын жариялауға рұқсат беруіне сәйкес келеді.
Artículo 61.- Corresponde también al Senado autorizar al presidente de la Nación para que declare en estado de sitio, uno o varios puntos de la República en caso de ataque exterior.


62-бап . Қайтыс болған, орнынан түсу немесе өзге де себептер бойынша сенатордың кез келген жерін босатқан кезде бос лауазымға сәйкес келетін Үкімет жаңадан сайланған мүшеге сайланады.
Artículo 62.- Cuando vacase alguna plaza de senador por muerte, renuncia u otra causa, el Gobierno a que corresponda la vacante hace proceder inmediatamente a la elección de un nuevo miembro.


Үшінші тарау
CAPITULO TERCERO


Екі Палатаға ортақ ережелер
Disposiciones comunes a ambas Cámaras


63-бап .- Екі Палата жыл сайын 1 наурыздан 30 қарашаға дейін кезекті сессияларда өздері кездеседі. Олар сондай-ақ Елбасының тарапынан керемет түрде шақырылуы немесе сессияларын ұзартуы мүмкін.
Artículo 63.- Ambas Cámaras se reunirán por sí mismas en sesiones ordinarias todos los años desde el primero de marzo hasta el treinta de noviembre. Pueden también ser convocadas extraordinariamente por el Presidente de la Nación o prorrogadas sus sesiones.


64- бап. Әрбір Палата сайлаудың судьясы, құқықтарының және оның мүшелерінің құқықтарының жарамдылығы туралы болып табылады. Олардың ешқайсысы өзінің мүшелерінің басым көпшілігімен сессияға кірмейді; бірақ аз саны санаулы сессияға қатысуға қатыспаған мүшелерді әрбір Палатаның белгілейтін мерзімдері мен айыппұлдарына мәжбүр етуі мүмкін.
Artículo 64.- Cada Cámara es juez de las elecciones, derechos y títulos de sus miembros en cuanto a su validez. Ninguna de ellas entrará en sesión sin la mayoría absoluta de sus miembros; pero un número menor podrá compeler a los miembros ausentes a que concurran a las sesiones, en los términos y bajo las penas que cada Cámara establecerá.


65- бап. Екі Палата да өз сессияларын бір уақытта бастайды және аяқтайды. Олардың ешқайсысы кездесу өткізіп жатқанда бір-бірінің келісімінсіз үш күн бойы өздерінің отырыстарын тоқтата алады.
Artículo 65.- Ambas Cámaras empiezan y concluyen sus sesiones simultáneamente. Ninguna de ellas, mientras se hallen reunidas, podrá suspender sus sesiones más de tres días, sin el consentimiento de la otra.


66-бап . Әрбір Палата өз қызметін реттей алады және оның үштен екі бөлігімен дауыс беруі мүмкін, мүшелерінің кез-келген мүшелерін өздерінің функцияларын жүзеге асыруда тәртіпсіздікке жол бермеуі немесе оларды тіркеуге болатын жеке немесе моральдық кемтарлық үшін алып тастауы, тіпті оны Сіздің кеудеге; бірақ олардың жартысына жуығы ерікті түрде өз позицияларын жасаған отставкаға кету туралы шешім қабылдауға жеткілікті болады.
Artículo 66.- Cada Cámara hará su reglamento y podrá con dos tercios de votos, corregir a cualquiera de sus miembros por desorden de conducta en el ejercicio de sus funciones, o removerlo por inhabilidad física o moral sobreviniente a su incorporación, y hasta excluirle de su seno; pero bastará la mayoría de uno sobre la mitad de los presentes para decidir en las renuncias que voluntariamente hicieren de sus cargos.


67-бап . Сенаторлар мен депутаттар құрылтай актісінде өз лауазымдарын тиісінше орындауға ант береді және осы Конституциямен белгіленген тәртіпке сай әрекет етеді.
Artículo 67.- Los senadores y diputados prestarán, en el acto de su incorporación, juramento de desempeñar debidamente el cargo, y de obrar en todo en conformidad a lo que prescribe esta Constitución.


68-бап . Конгреске қатысушылардың ешқайсысы заң бойынша айыпталуға, сот тәртібімен күмән туғызбауға немесе оның мандаты орындалуы арқылы шығарылған пікір немесе сөйлеулерге алаңдау мүмкін емес.
Artículo 68.- Ninguno de los miembros del Congreso puede ser acusado, interrogado judicialmente, ni molestado por las opiniones o discursos que emita desempeñando su mandato de legislador.


69- бап. Сенат депутаты немесе оның орнынан түспегенге дейін оның орынбасары қамауға алынуы мүмкін; өлімге, лайыққа немесе басқа да ауыртпалыққа лайық қылмысты жасағаны үшін қылмыстық іс қозғалған жағдайды қоспағанда; іс-шараның қорытынды ақпаратымен тиісті Палатаға хабарланатын болады.
Artículo 69.- Ningún senador o diputado, desde el día de su elección hasta el de su cese, puede ser arrestado; excepto el caso de ser sorprendido in fraganti en la ejecución de algún crimen que merezca pena de muerte, infamante, u otra aflictiva; de lo que se dará cuenta a la Cámara respectiva con la información sumaria del hecho.


70-бап . Шағым жазбаша түрде кез-келген сенаторға немесе депутатқа қатысты жазбаша түрде берілсе, онда жалпы жиналыстың қорытындысы туралы мәселе қаралды, әр үйдің үштен екі дауысымен айыпталушыны тоқтатып, оны қолжетімді етуге құзыретті судьяның оның шешімі үшін.
Artículo 70.- Cuando se forme querella por escrito ante las justicias ordinarias contra cualquier senador o diputado, examinado el mérito del sumario en juicio público, podrá cada Cámara, con dos tercios de votos, suspender en sus funciones al acusado, y ponerlo a disposición del juez competente para su juzgamiento.


71-бап . Палаталардың әрқайсысы Атқарушы билік министрлеріне өздерінің тиісті деп есептейтін түсіндірмелерін және баяндамаларын алу үшін бөлмесіне әкелуі мүмкін.
Artículo 71.- Cada una de las Cámaras puede hacer venir a su sala a los ministros del Poder Ejecutivo para recibir las explicaciones e informes que estime convenientes.


72-бап . Конгреске мүше емес, егер ол ауқымды жұмыс орындарынан басқа, тиісті Палатаның алдын ала келісімінсіз атқарушы билік органынан жұмысқа немесе комиссияға ие бола алмайды.
Artículo 72.- Ningún miembro del Congreso podrá recibir empleo o comisión del Poder Ejecutivo, sin previo consentimiento de la Cámara respectiva, excepto los empleos de escala.


73-бап . Тұрақты діни қызметкерлер Конгрестің, сондай-ақ провинциялық әкімдердің өздерінің бұйрықтары бойынша қатыса алмайды.
Artículo 73.- Los eclesiásticos regulares no pueden ser miembros del Congreso, ni los gobernadores de provincia por la de su mando.


74-бап . Сенаторлар мен депутаттардың қызметтері Қазынашылыққа тиесілі болады, бұл заң заң беретін болады.
Artículo 74.- Los servicios de los senadores y diputados son remunerados por el Tesoro de la Nación, con una dotación que señalará la ley.


ТӨРТІНШІ ТАРАУ
CAPITULO CUARTO


Конгрестің сипаттамалары
Atribuciones del Congreso


75-бап . Конгресске сәйкес:
Artículo 75.- Corresponde al Congreso:


1. Кеден ісі саласындағы заңнама. Импорттық және экспорттық құқықтарды белгілеу, олар бойынша, сондай-ақ олар түсетін бағалаулар бүкіл Ұлт бойынша бірыңғай болады.
1. Legislar en materia aduanera. Establecer los derechos de importación y exportación, los cuales, así como las avaluaciones sobre las que recaigan, serán uniformes en toda la Nación.


2. Жан-жақты жарналарды провинциялармен бірге факультет ретінде енгізіңіз. Мемлекеттің қорғаныс, жалпы қауіпсіздік және жалпы игілік талап ететін жағдайда, бүкіл ел аумағында пропорционалды түрде тең бөлінетін тікелей жарналар енгізіледі. Осы бөлікте көзделген жарналар бірдей үлесті иеленетін бөліктердің немесе олардың жиынтығын қоспағанда, бірлескен қатысу болып табылады.
2. Imponer contribuciones indirectas como facultad concurrente con las provincias. Imponer contribuciones directas, por tiempo determinado, proporcionalmente iguales en todo el territorio de la Nación, siempre que la defensa, seguridad común y bien general del Estado lo exijan. Las contribuciones previstas en este inciso, con excepción de la parte o el total de las que tengan asignación específica, son coparticipables.


Ұлттар мен провинциялар арасындағы келісімдерге негізделген келісім туралы заң қаражат аудару кезінде автоматтық қамтамасыз етуге кепілдік беретін осы жарналар үшін бірлескен қатысу режимін белгілейді.
Una ley convenio, sobre la base de acuerdos entre la Nación y las provincias, instituirá regímenes de coparticipación de estas contribuciones, garantizando la automaticidad en la remisión de los fondos.


Елдің, провинциялардың және Буэнос-Айрес қаласының арасындағы және олардың арасында бөлу, олардың әрқайсысының құзыреттеріне, қызметтеріне және функцияларына тікелей қатысты, объективті бөлу критерийлерін қарастырады; Ол әділ, бірлікте болады және дамудың баламалы деңгейіне, өмір сүру сапасына және ұлттық аумақта тең мүмкіндіктерге қол жеткізуге басымдық береді.
La distribución entre la Nación, las provincias y la ciudad de Buenos Aires y entre éstas, se efectuará en relación directa a las competencias, servicios y funciones de cada una de ellas contemplando criterios objetivos de reparto; será equitativa, solidaria y dará prioridad al logro de un grado equivalente de desarrollo, calidad de vida e igualdad de oportunidades en todo el territorio nacional.


Келісім заңы Сенатқа Палата ретінде беріледі және әрбір Палатаның мүшелерінің басым көпшілігімен санкциялануға тиіс, ол біржақты тәртіппен өзгертілмейді және реттелмейді және провинциялар мақұлдайды.
La ley convenio tendrá como Cámara de origen el Senado y deberá ser sancionada con la mayoría absoluta de la totalidad de los miembros de cada Cámara, no podrá ser modificada unilateralmente ni reglamentada y será aprobada por las provincias.


Қажет болған жағдайда Конгрестің заңымен бекітілген ресурстарды тиісті қайта бөлуінсіз тиісті облыс немесе Буэнос-Айрес қалалары өкілеттіктерін, қызметтерін немесе функцияларын беруі болмайды.
No habrá transferencia de competencias, servicios o funciones sin la respectiva reasignación de recursos, aprobada por ley del Congreso cuando correspondiere y por la provincia interesada o la ciudad de Buenos Aires en su caso.


Федеральды фискальдық агенттік осы аймақтың ережелерін орындауды қадағалау мен қадағалауды заңмен анықтайды, ол барлық облыстар мен Буэнос-Айрес қаласын оның құрамына ұсынуды қамтамасыз етеді.
Un organismo fiscal federal tendrá a su cargo el control y fiscalización de la ejecución de lo establecido en este inciso, según lo determina la ley, la que deberá asegurar la representación de todas las provincias y la ciudad de Buenos Aires en su composición.


3. Әрбiр Палата мүшелерiнiң жиынтығының басым көпшiлiгiмен мақұлданған арнайы заңмен белгiлi бiр уақытқа бiрлескен ресурстардың нақты үлестерiн белгiлеу және өзгерту.
3. Establecer y modificar asignaciones específicas de recursos coparticipables, por tiempo determinado, por ley especial aprobada por la mayoría absoluta de la totalidad de los miembros de cada Cámara.


4. Ұлттың несиелері бойынша несие бөлу.
4. Contraer empréstitos sobre el crédito de la Nación.


5. Ұлттық меншіктегі жерлерді пайдалану және иеліктен шығару.
5. Disponer del uso y de la enajenación de las tierras de propiedad nacional.


6.Федералдық банкті валютаның, сондай-ақ басқа да ұлттық банктерді шығаруға өкілеттігі бар және белгілейді.
6. Establecer y reglamentar un banco federal con facultad de emitir moneda, así como otros bancos nacionales.


7. Ұлттың ішкі және сыртқы қарызының төлемін белгілеу.
7. Arreglar el pago de la deuda interior y exterior de la Nación.


8. Ішінші абзацта белгіленген нұсқаулықтарға сәйкес жыл сайын белгіленсін. Осы баптың 2-тармағына, жалпы мемлекеттік бағдарламаға және мемлекеттік инвестициялық жоспарға негізделген шығындардың жалпы бюджеті және ұлттық әкімшіліктің ресурстарын есептеу, сондай-ақ инвестициялық шотты мақұлдау немесе қабылдамау.
8. Fijar anualmente, conforme a las pautas establecidas en el tercer párrafo del inc. 2 de este artículo, el presupuesto general de gastos y cálculo de recursos de la administración nacional, en base al programa general de gobierno y al plan de inversiones públicas y aprobar o desechar la cuenta de inversión.


9. Ұлттық қазынашылықтың субсидияларына олардың бюджеттеріне сәйкес олардың қарапайым шығыстарын жабу үшін табыстары жетпейтін провинцияларға келіседі.
9. Acordar subsidios del Tesoro nacional a las provincias, cuyas rentas no alcancen, según sus presupuestos, a cubrir sus gastos ordinarios.


10. Ішкі өзендердің еркін навигациясын реттеп, ыңғайлы болып саналатын порттарға мүмкіндік беріп, әдет-ғұрыптарды жасаңыз немесе жойыңыз.
10. Reglamentar la libre navegación de los ríos interiores, habilitar los puertos que considere convenientes, y crear o suprimir aduanas.


11. Валютаны жабу, оның құнын және шетел валютасын белгілеу; бүкіл халыққа арналған салмақ пен шаралардың бірыңғай жүйесін қабылдайды.
11. Hacer sellar moneda, fijar su valor y el de las extranjeras; y adoptar un sistema uniforme de pesos y medidas para toda la Nación.


12. Азаматтық, коммерциялық, қылмыстық, тау-кен және еңбек және әлеуметтік қорғау кодекстерін бірыңғай немесе жекелеген органдарда жергілікті заңдық құзыретіне өзгертулер енгізбестен федералды немесе провинциялық соттарға арыздарға сәйкес немесе адамдар өз құзыретіне кіреді; және, атап айтқанда, мемлекеттің валюталық және мемлекеттік құжаттарын жасандылыққа салу туралы, сондай-ақ банкроттық туралы, сондай-ақ талап ететін елдерге табиғи ұлттың принципі және Аргентина пайдасына таңдау арқылы азаматтығы мен ұлтына қатысты жалпы заңдар алқабилер сотының құрылуы.
12. Dictar los Códigos Civil, Comercial, Penal, de Minería, y del Trabajo y Seguridad Social, en cuerpos unificados o separados, sin que tales códigos alteren las jurisdicciones locales, correspondiendo su aplicación a los tribunales federales o provinciales, según que las cosas o las personas cayeren bajo sus respectivas jurisdicciones; y especialmente leyes generales para toda la Nación sobre naturalización y nacionalidad, con sujeción al principio de nacionalidad natural y por opción en beneficio de la argentina: así como sobre bancarrotas, sobre falsificación de la moneda corriente y documentos públicos del Estado, y las que requiera el establecimiento del juicio por jurados.


13. Шетелдік елдермен, сондай-ақ провинциялармен бір-бірімен сауда жасауды реттеу.
13. Reglar el comercio con las naciones extranjeras, y de las provincias entre sí.


14. Ұлттың жалпы лауазымын ұйымдастыру және оны құру.
14. Arreglar y establecer los correos generales de la Nación.


15. Ел аумағының шекараларын нақты айқындайды, провинцияларды белгілейді, жаңаларын жасайды және ұлттық аумақтар болуы тиіс ұйымға, әкімшілікке және үкіметке арнайы заңнама бойынша белгіленеді, провинцияларға.
15. Arreglar definitivamente los límites del territorio de la Nación, fijar los de las provincias, crear otras nuevas, y determinar por una legislación especial la organización, administración y gobierno que deben tener los territorios nacionales, que queden fuera de los límites que se asignen a las provincias.


16. Шекара қауіпсіздігін қамтамасыз ету.
16. Proveer a la seguridad de las fronteras.


17. Аргентиналық байырғы халықтардың этникалық және мәдени өмірін тану.
17. Reconocer la preexistencia étnica y cultural de los pueblos indígenas argentinos.


Олардың сәйкестігін және екі тілді және мәдениетаралық білім беру құқығын кепілдендіру; өздерінің қауымдастықтарының құқықтық мәртебесін және олар дәстүрлі түрде иеленетін жерлердің иелігінен және меншіктенуін таниды; адам дамуына арналған басқа да қолайлы және жеткілікті жеткізуді реттейді; олардың ешқайсысы ауыртпалық, ауыртпалықтар немесе қамауға алу үшін жауапкершілік көтермейді . Оларды басқаруға қатысу олардың табиғи ресурстарына және оларға әсер ететін өзге де мүдделеріне көз жеткізуді қамтамасыз етеді. Провинциялар бір мезгілде бұл өкілеттіктерді жүзеге асыра алады.
Garantizar el respeto a su identidad y el derecho a una educación bilingüe e intercultural; reconocer la personería Jurídica de sus comunidades, y la posesión y propiedad comunitarias de las tierras que tradicionalmente ocupan; y regular la entrega de otras aptas y suficientes para el desarrollo humano; ninguna de ellas será enajenable, transmisible ni susceptible de gravámenes o embargos. Asegurar su participación en la gestión referida a sus recursos naturales y a los demás intereses que los afecten. Las provincias pueden ejercer concurrentemente estas atribuciones.


18. Елдің өркендеуіне, барлық провинциялардың өркендеуіне және жақсаруына, жалпы және жоғары оқу орындарының білім беру бағдарламаларын жоспарлауға және индустрияны, иммиграцияны, теміржолдар мен кеме қатынасы арналарын құруды насихаттауға ықпал ететін нәрсені қамтамасыз етіңіз. ұлттық меншіктегі жерлерді колонизациялау, жаңа өндірістерді енгізу және құру, шетелдік капиталды импорттау және ішкі өзендерді зерттеу, осы мақсаттар үшін қорғаныс заңдары бойынша және ынталандыру артықшылықтары мен пайдаларын уақытша жеңілдіктермен қамтамасыз ету.
18. Proveer lo conducente a la prosperidad del país, al adelanto y bienestar de todas las provincias, y al progreso de la ilustración, dictando planes de instrucción general y universitaria, y promoviendo la industria, la inmigración, la construcción de ferrocarriles y canales navegables, la colonización de tierras de propiedad nacional, la introducción y establecimiento de nuevas industrias, la importación de capitales extranjeros y la exploración de los ríos interiores, por leyes protectoras de estos fines y por concesiones temporales de privilegios y recompensas de estímulo.


19. Адамның дамуына, әлеуметтік әділеттілікпен экономикалық прогресті, халық шаруашылығының өнімділігін, жұмыспен қамтылуын, қызметкерлерді кәсіби даярлауды, ақша құндылығын қорғауды, зерттеулерді жүргізуге қолайлы жағдайларды қамтамасыз етіңіз. ғылыми және технологиялық даму, оны тарату және пайдалану.
19. Proveer lo conducente al desarrollo humano, al progreso económico con justicia social, a la productividad de la economía nacional, a la generación de empleo, a la formación profesional de los trabajadores, a la defensa del valor de la moneda, a la investigación y al desarrollo científico y tecnológico, su difusión y aprovechamiento.


Ұлттың үйлесімді өсуін қамтамасыз ету және оның аумағын реттеу; провинциялар мен өңірлердің салыстырмалы дамуының теңдестірілуін теңестіретін дифференциалды саясатты алға жылжыту. Бұл бастамаларға сенат Сенат үйі болады.
Proveer al crecimiento armónico de la Nación y al poblamiento de su territorio; promover políticas diferenciadas que tiendan a equilibrar el desigual desarrollo relativo de provincias y regiones. Para estas iniciativas, el Senado será Cámara de origen.


Провинциялыќ жјне жергілікті ерекшеліктерге сјйкес ўлттыќ бірлікті ќўрастыратын білім беру жјне білім базасыныѕ заѕнамаларын санкциялау; мемлекеттің берілмейтін жауапкершілігін, отбасы мен қоғамның қатысуын, демократиялық құндылықтарды және кемсітушіліксіз мүмкіндіктер мен мүмкіндіктің теңдігін қамтамасыз ету; және мемлекеттік мемлекеттік білім берудің наградасы мен теңдіктері мен ұлттық жоғары оқу орындарының дербестік және автократиясының принциптеріне кепілдік береді.
Sancionar leyes de organización y de base de la educación que consoliden la unidad nacional respetando las particularidades provinciales y locales; que aseguren la responsabilidad indelegable del Estado, la participación de la familia y la sociedad, la promoción de los valores democráticos y la igualdad de oportunidades y posibilidades sin discriminación alguna; y que garanticen los principios de gratuidad y equidad de la educación pública estatal y la autonomía y autarquía de las universidades nacionales.


Жеке басын және мәдени көпшілікті қорғауға, авторлық жұмыстарды еркін жасауға және айналысуға бағытталған заңдарды белгілеу; көркем мұра және мәдени және аудиовизуалды кеңістіктер.
Dictar leyes que protejan la identidad y pluralidad cultural, la libre creación y circulación de las obras del autor; el patrimonio artístico y los espacios culturales y audiovisuales.


20. Жоғарғы Сотқа қарайтын соттарды белгілеу; жұмыс орындарын құруға және таратуға, олардың өкілеттіктерін белгілеуге, зейнетақымен қамтамасыз етуге, қаулыларға қол қоюға және жалпыға ортақ амнистия беруге мүмкіндік береді.
20. Establecer tribunales inferiores a la Corte Suprema de Justicia; crear y suprimir empleos, fijar sus atribuciones, dar pensiones, decretar honores, y conceder amnistías generales.


Республика Президентінің немесе Президенттің вице-президентінің орнынан түсу себептерін мойындамайды немесе қабылдамайды; және жаңа сайлауды бастау туралы істі жариялайды.
21. Admitir o desechar los motivos de dimisión del presidente o vicepresidente de la República; y declarar el caso de proceder a nueva elección.


22. Басқа елдермен, сондай-ақ халықаралық ұйымдармен және Киелі Тақтың қатысуымен жасалған келісімдерді мақұлдау немесе қабылдамау. Шарттар мен келісімдер заңдарға қарағанда жоғары иерархияға ие .
22. Aprobar o desechar tratados concluidos con las demás naciones y con las organizaciones internacionales y los concordatos con la Santa Sede. Los tratados y concordatos tienen jerarquía superior a las leyes.


Адам құқықтары мен міндеттерінің Америка декларациясы; Адам құқықтарының жалпыға бірдей декларациясы; Адам құқықтары жөніндегі Америка конвенциясының; Экономикалық, әлеуметтік және мәдени құқықтар туралы халықаралық пакт; азаматтық және саяси құқықтар туралы халықаралық пактіге және оның факультативтік хаттамасына; геноцид қылмысын болдырмау және жазалау туралы конвенция; Нәсілдік кемсітушіліктің барлық нысандарын жою туралы халықаралық конвенция; Әйелдерге қатысты кемсітудің барлық нысандарын жою туралы конвенция; Азаптауларға және басқа да қатыгез, адамгершілікке жатпайтын немесе ар-намысты қорлайтын іс-әрекеттер мен жазалау түрлеріне қарсы конвенция; Бала құқықтары туралы конвенция; олардың жарамдылық жағдайында конституциялық иерархиясы бар, олар осы Конституцияның бірінші бөлігінің қандай да бір бабын бұзбайды және олар мойындайтын құқықтар мен кепілдіктерді толықтыра түсінуі керек. Олар, қажет болған жағдайда, Ұлттық атқарушы билік тарапынан әрбір Палата мүшесінің жалпы санының үштен екісін мақұлдай отырып, тек айыпталуы мүмкін.
La Declaración Americana de los Derechos y Deberes del Hombre; la Declaración Universal de Derechos Humanos; la Convención Americana sobre Derechos Humanos; el Pacto Internacional de Derechos Económicos, Sociales y Culturales; el Pacto Internacional de Derechos Civiles y Políticos y su Protocolo Facultativo; la Convención sobre la Prevención y la Sanción del Delito de Genocidio; la Convención Internacional sobre la Eliminación de todas las Formas de Discriminación Racial; la Convención sobre la Eliminación de todas las Formas de Discriminación contra la Mujer; la Convención contra la Tortura y otros Tratos o Penas Crueles, Inhumanos o Degradantes; la Convención sobre los Derechos del Niño; en las condiciones de su vigencia, tienen jerarquía constitucional, no derogan artículo alguno de la primera parte de esta Constitución y deben entenderse complementarios de los derechos y garantías por ella reconocidos. Sólo podrán ser denunciados, en su caso, por el Poder Ejecutivo Nacional, previa aprobación de las dos terceras partes de la totalidad de los miembros de cada Cámara.


Адам құқықтары жөніндегі басқа да шарттар мен конвенциялар, Конгресс мақұлдағаннан кейін, әрбір Палата мүшесінің жалпы санының үштен екі бөлігінің конституциялық иерархияны пайдалануын талап етеді.
Los demás tratados y convenciones sobre derechos humanos, luego de ser aprobados por el Congreso, requerirán del voto de las dos terceras partes de la totalidad de los miembros de cada Cámara para gozar de la jerarquía constitucional.


23. Мүмкіндік пен қарым-қатынастың нақты теңдігіне және осы Конституциямен және адам құқықтары туралы, әсіресе балаларға қатысты қолданыстағы халықаралық келісімдерде танылған құқықтардың толық игерілуін және жүзеге асырылуын қамтамасыз ететін шаралардың оңды шараларын қабылдауға және оны насихаттауға, әйелдер, қарттар мен мүмкіндігі шектеулі адамдар.
23. Legislar y promover medidas de acción positiva que garanticen la igualdad real de oportunidades y de trato, y el pleno goce y ejercicio de los derechos reconocidos por esta Constitución y por los tratados internacionales vigentes sobre derechos humanos, en particular respecto de los niños, las mujeres, los ancianos y las personas con discapacidad.


Баланы жүктілік кезінде, жүктіліктен бастап бастауыш білім беру кезеңінің аяғына дейін және жүктілікте және емізу кезінде ананың қорғауында арнайы және жан-жақты әлеуметтік қорғау режимін белгілейді.
Dictar un régimen de seguridad social especial e integral en protección del niño en situación de desamparo, desde el embarazo hasta la finalización del período de enseñanza elemental, y de la madre durante el embarazo y el tiempo de lactancia.


24. Өзара және теңдік жағдайында ұлтаралық ұйымдарға өкілеттіктер мен юрисдикцияны өкілеттейтін және демократиялық тәртіп пен адам құқықтарын құрметтейтін интеграциялық келісімдерді бекітеді. Олардың салдарынан туындаған нормалар иерархияны заңдардан жоғары.
24. Aprobar tratados de integración que deleguen competencias y jurisdicción a organizaciones supraestatales en condiciones de reciprocidad e igualdad, y que respeten el orden democrático y los derechos humanos. Las normas dictadas en su consecuencia tienen jerarquía superior a las leyes.


Латынамерикалық мемлекеттермен осы келісімдерді бекіту әрбір Палатаның мүшелерінің жалпы санының абсолютті көпшілігін талап етеді. Басқа мемлекеттермен шарттар болған жағдайда, Ұлттар Конгресі, әрбір үйдің қатысушылары мүшелерінің абсолютті көпшілігімен, шартты мақұлдаудың ыңғайлылығын жариялайды және тек қана бүкіл абсолютті көпшілік дауысымен мақұлдануы мүмкін. Декларация актісінен жүз жиырма күн өткеннен кейін әрбір үйдің мүшелерінің.
La aprobación de estos tratados con Estados de Latinoamérica requerirá la mayoría absoluta de la totalidad de los miembros de cada Cámara. En el caso de tratados con otros Estados, el Congreso de la Nación, con la mayoría absoluta de los miembros presentes de cada Cámara, declarará la conveniencia de la aprobación del tratado y sólo podrá ser aprobado con el voto de la mayoría absoluta de la totalidad de los miembros de cada Cámara, después de ciento veinte días del acto declarativo.


Осы тармаққа сілтеме жасалатын шарттардың күшін жоюы әрбір Палата мүшесінің жалпы санының басым көпшілігінің алдын ала мақұлдауын талап етеді.
La denuncia de los tratados referidos a este inciso, exigirá la previa aprobación de la mayoría absoluta de la totalidad da los miembros de cada Cámara.


25. Атқарушы билікке соғыс жариялауға немесе бейбітшілік орнатуға рұқсат беру.
25. Autorizar al Poder Ejecutivo para declarar la guerra o hacer la paz.


26. Атқарушы билікке кек алуды тағайындау және сотталғандар үшін нормативтік актілерді бекіту.
26. Facultar al Poder Ejecutivo para ordenar represalias, y establecer reglamentos para las presas.


27. Қарулы күштерді бейбітшілік пен соғыс уақытында түзетіп, оларды ұйымдастыру мен үкіметтің ережелері белгіленсін.
27. Fijar las fuerzas armadas en tiempo de paz y guerra, y dictar las normas para su organización y gobierno.


28. Шетелдік әскерлерді Ұлттың аумағына кіргізуге және ұлттық күштердің одан тыс жерлерге шығуына рұқсат етіңіз.
28. Permitir la introducción de tropas extranjeras en el territorio de la Nación, y la salida de las fuerzas nacionales fuera de él.


29. Ішкі тәртіпсіздіктер туындаған жағдайда Елдің бір немесе бірнеше нүктелерінде қоршау жағдайын жариялауға және Атқарушы билік басталған кезде оны қоршау жариялаған мемлекетті бекіту немесе тоқтата тұру.
29. Declarar en estado de sitio uno o varios puntos de la Nación en caso de conmoción interior, y aprobar o suspender el estado de sitio declarado, durante su receso, por el Poder Ejecutivo.


30. Республика аумағында ұлттық қызметтегі мекемелердің нақты мақсаттарын жүзеге асыру үшін ұлт капиталының аумағында ерекше заңнаманы жүзеге асырады және қажетті заңнама шығарады. Облыстық және қалалық билік органдары осы мақсаттардың орындалуына кедергі келтірмейтін болса, осы мекемелерде полицияның өкілеттіктерін және құқық қорғау органдарын сақтайды.
30. Ejercer una legislación exclusiva en el territorio de la capital de la Nación y dictar la legislación necesaria para el cumplimiento de los fines específicos de los establecimientos de utilidad nacional en el territorio de la República. Las autoridades provinciales y municipales conservarán los poderes de policía e imposición sobre estos establecimientos, en tanto no interfieran en el cumplimiento de aquellos fines.


31. Аймаққа немесе Буэнос-Айреске федералдық араласуды қамтамасыз етіңіз.
31. Disponer la intervención federal a una provincia o a la ciudad de Buenos Aires.


Атқарушы билік өз шешімі бойынша қабылданған араласуды мақұлдайды немесе қайтарып алады .
Aprobar o revocar la intervención decretada, durante su receso, por el Poder Ejecutivo.


32. Арбитан халқының үкіметіне осы Конституциямен берілетін кез келген басқа заңдар мен нормативтік актілерді бұрынғы өкілеттіктерді қолдануға ыңғайлы ету.
32. Hacer todas las leyes y reglamentos que sean convenientes para poner en ejercicio los poderes antecedentes, y todos los otros concedidos por la presente Constitución al Gobierno de la Nación Argentina.


76-бап - Әкімшілік немесе төтенше жағдайлар жөніндегі кейбір мәселелерді, оны жүзеге асырудың белгілі мерзімімен және Конгресс белгілеген делегацияның базасында, Атқарушы билікке қатысты заңнамалық делегацияға тыйым салынады.
Artículo 76.- Se prohíbe la delegación legislativa en el Poder Ejecutivo, salvo en materias determinadas de administración o de emergencia pública, con plazo fijado para su ejercicio y dentro de las bases de la delegación que el Congreso establezca.


Алдыңғы тармақта көзделген мерзім аяқталғаннан кейінгі мерзім аяқталғаннан кейін, заңнамалық делегация белгілеген ережелер бойынша туындайтын құқықтық қатынастар қайта қаралмайды.
La caducidad resultante del transcurso del plazo previsto en el párrafo anterior no importará revisión de las relaciones jurídicas nacidas al amparo de las normas dictadas en consecuencia de la delegación legislativa.


Бесінші тарау
CAPÍTULO QUINTO


Заңдарды қалыптастыру және санкциялау туралы
De la formación y sanción de las leyes


77-бап . - Конгрестің кез-келген Палаталарында, оның мүшелері немесе Атқарушы билік органдары ұсынған жобалар бойынша, осы Конституцияда белгіленген ерекшеліктерді қоспағанда, заңдар басталуы мүмкін.
Artículo 77.- Las leyes pueden tener principio en cualquiera de las Cámaras del Congreso, por proyectos presentados por sus miembros o por el Poder Ejecutivo, salvo las excepciones que establece esta Constitución.


Сайлау режимін және саяси партияларды өзгертетін заң жобалары Палаталардың жалпы мүшелерінің басым көпшілігімен мақұлдануы тиіс.
Los proyectos de ley que modifiquen el régimen electoral y de partidos políticos deberán ser aprobados por mayoría absoluta del total de los miembros de las Cámaras.


78-бап . Шығарылған үйі туралы заң жобасын мақұлдады, басқа Үйге талқылауға жіберіледі. Екеуi де бекiтедi, ол сараптама жүргiзу үшiн Елбасының Атқарушы билігіне көшедi; және егер ол сондай-ақ оның мақұлдауына ие болса, ол оны заң ретінде жариялайды.
Artículo 78.- Aprobado un proyecto de ley por la Cámara de su origen, pasa para su discusión a la otra Cámara. Aprobado por ambas, pasa al Poder Ejecutivo de la Nación para su examen; y si también obtiene su aprobación, lo promulga como ley.


79-бап - Әрбір Палата тұтастай алғанда заң жобасын мақұлдағаннан кейін өздерінің комитеттеріне, атап айтқанда, жобаның мақұлдауын оның мүшелерінің жалпы санының басым көпшілігінің дауысын бере алады. Палата дауыс саны бірдей болған жағдайда, делегацияны іссапарға қалдырып, қарапайым процедураны жалғастыра алады. Комиссияға бекіту оның мүшелерінің жалпы санының басым көпшілігінің дауысын талап етеді. Жобаны комитетте мақұлдағаннан кейін, қарапайым рәсім орындалады.
Artículo 79.- Cada Cámara, luego de aprobar un proyecto de ley en general, puede delegar en sus comisiones la aprobación en particular del proyecto, con el voto de la mayoría absoluta del total de sus miembros. La Cámara podrá, con igual número de votos, dejar sin efecto la delegación y retomar el trámite ordinario. La aprobación en comisión requerirá el voto de la mayoría absoluta del total de sus miembros. Una vez aprobado el proyecto en comisión, se seguirá el trámite ordinario.


80-бап - Он жұмыс күні ішінде қайтарылмайтын кез-келген жобаны Атқарушы билік бекітеді. Жартылай жарамсыз жобалар қалған бөлігінде бекітілмеуі мүмкін. Алайда байқалмаған тараптар тек нормативтік автономияға ие болған жағдайда ғана жариялануы мүмкін және олардың ішінара мақұлдауы Конгреске санкция берген жобаның рухын немесе бірлігін өзгертпейді. Бұл жағдайда қажеттiлiк және мерзiмдi қаулылар үшiн көзделген тәртiп қолданылады.
Artículo 80.- Se reputa aprobado por el Poder Ejecutivo todo proyecto no devuelto en el término de diez días útiles. Los proyectos desechados parcialmente no podrán ser aprobados en la parte restante. Sin embargo, las partes no observadas solamente podrán ser promulgadas si tienen autonomía normativa y su aprobación parcial no altera el espíritu ni la unidad del proyecto sancionado por el Congreso. En este caso será de aplicación el procedimiento previsto para los decretos de necesidad y urgencia.


81-бап - Палаталардың біреуі мүлдем қабылдамаған бірде-бір заң осы жылдың сессияларында қайталануы мүмкін. Палаталардың ешқайсысы оны шығарған жобаны толығымен алып тастай алмайды, содан кейін Шешім Палатасы қосады немесе түзетеді. Егер жоба Шешім Палатасы тарапынан толықтырулар немесе түзетулер енгізілсе, қатысушылардың барлығының немесе олардың үштен екі бөлігінің осындай толықтырулар немесе түзетулер енгізілгенін анықтау үшін дауыс берудің нәтижесі көрсетілуі тиіс. Шығарылған Палата қатысушылардың басым көпшілігімен жоба толықтыруларымен немесе түзетулерімен мақұлдайды немесе қатысушылардың үштен екі бөлігімен толықтырулар немесе түзетулер жасалмаған жағдайда бастапқы мәтінді талап етеді. Осы соңғы жағдайда жобаның Атқарушы билікке қарау Палатасының толықтыруларымен немесе түзетулерімен жіберіледі, егер Палата өздерінің түпнұсқалық тұжырымдарын қатысушылардың үштен екісінің дауысын талап етпесе. Шығу Палатасы Шешім Палатасы жасаған тұлғаларға жаңа толықтырулар мен түзетулер енгізе алмайды.
Artículo 81.- Ningún proyecto de ley desechado totalmente por una de las Cámaras podrá repetirse en las sesiones de aquel año. Ninguna de las Cámaras puede desechar totalmente un proyecto que hubiera tenido origen en ella y luego hubiese sido adicionado o enmendado por la Cámara revisora. Si el proyecto fuere objeto de adiciones o correcciones por la Cámara revisora, deberá indicarse el resultado de la votación a fin de establecer si tales adiciones o correcciones fueron realizadas por mayoría absoluta de los presentes o por las dos terceras partes de los presentes. La Cámara de origen podrá por mayoría absoluta de los presentes aprobar el proyecto con las adiciones o correcciones introducidas o insistir en la redacción originaria, a menos que las adiciones o correcciones las haya realizado la revisora por dos terceras partes de los presentes. En este último caso, el proyecto pasará al Poder Ejecutivo con las adiciones o correcciones de la Cámara revisora, salvo que la Cámara de origen insista en su redacción originaria con el voto de las dos terceras partes de los presentes. La Cámara de origen no podrá introducir nuevas adiciones o correcciones a las realizadas por la Cámara revisora.


82-бап - Әрбір үйдің еркі өздігімен айқын көрінуі керек; Барлық жағдайларға тыйым салынған немесе фантастикалық санкция алынып тасталған.
Artículo 82.- La voluntad de cada Cámara debe manifestarse expresamente; se excluye, en todos los casos, la sanción tácita o ficta.


83-бап . Атқарушы билік тұтастай немесе ішінара шығарылған жоба Палатаға шыққан оның қарсылықтарымен қайтарылады: ол оны қайтадан талқылайды және егер ол оны үштен екі көпшілік дауыспен растаса, ол қайтадан өтеді Шолу палатасына. Егер Палаталардың екеуі де сол басымдықпен санкция қолданса, онда заң заң болып табылады және Атқарушы билікке оның күшіне енуі үшін жіберіледі. Екі үйдің дауысы да осы жағдайда номиналды болады, өздігінен немесе жоқ; сондай-ақ сайлаушылардың аттары мен негіздері, сондай-ақ Атқарушы биліктің қарсылықтары дереу баспасөзде жарияланады. Егер Палаталар қарсылықтар бойынша ерекшеленсе, жоба сол жылдың сессияларында қайталанбайды.
Artículo 83.- Desechado en el todo o en parte un proyecto por el Poder Ejecutivo, vuelve con sus objeciones a la Cámara de su origen: ésta lo discute de nuevo, y si lo confirma por mayoría de dos tercios de votos, pasa otra vez a la Cámara de revisión. Si ambas Cámaras lo sancionan por igual mayoría, el proyecto es ley y pasa al Poder Ejecutivo para su promulgación. Las votaciones de ambas Cámaras serán en este caso nominales, por si o por no; y tanto los nombres y fundamentos de los sufragantes, como las objeciones del Poder Ejecutivo, se publicarán inmediatamente por la prensa. Si las Cámaras difieren sobre las objeciones, el proyecto no podrá repetirse en las sesiones de aquel año.


84-бап - Заңдардың санкциясында бұл формула пайдаланылады: Сенат пен Аргентиналық депутаттар палатасы Конгреске жиналды, заң күшіне енеді немесе санкция береді.
Artículo 84.- En la sanción de las leyes se usará de esta fórmula: El Senado y Cámara de Diputados de la Nación Argentina, reunidos en Congreso, ... decretan o sancionan con fuerza de ley.


АЛТЫНЧЫ БӨЛІМ
CAPITULO SEXTO


Ұлттың бас аудиторы
De la Auditoría General de la Nación


85-бап - Ұлттық мемлекеттік сектордың өзінің отбасылық, экономикалық, қаржылық және операциялық аспектілерінде сыртқы бақылауы Заң шығарушы биліктің атрибуты болады.
Artículo 85.- El control externo del sector público nacional en sus aspectos patrimoniales, económicos, financieros y operativos, será una atribución propia del Poder Legislativo.


Мемлекеттің жалпы аудитінің пікірінде Заң шығарушы билік органдарының қорытындысы мен мемлекеттік басқарудың жалпы жай-күйіне сараптама және қорытынды болады.
El examen y la opinión del Poder Legislativo sobre el desempeño y situación general de la administración pública estarán sustentados en los dictámenes de la Auditoría General de la Nación.


Конгрестің функционалдық автономиясымен жұмыс істейтін осы техникалық көмек органы оның құрылуы мен жұмыс істеуін реттейтін заңмен белгіленген тәртіппен интеграцияланатын болады, ол әрбір Палатаның мүшелерінің абсолютті көпшілігімен мақұлдануы тиіс. Ұйымның президенті оппозициялық саяси партияның ұсынысы бойынша Конгресстің ең көп заң шығарушысы болып тағайындалады.
Este organismo de asistencia técnica del Congreso, con autonomía funcional, se integrará del modo que establezca la ley que reglamenta su creación y funcionamiento, que deberá ser aprobada por mayoría absoluta de los miembros de cada Cámara. El presidente del organismo será designado a propuesta del partido político de oposición con mayor número de legisladores en el Congreso.


Ол ұйым типіне қарамастан, орталықтандырылған және орталықтандырылмаған мемлекеттік басқарудың барлық қызметіне заңдылықты, басқаруды және аудитті бақылауды жүзеге асырады және оған заң беретін басқа да функцияларды жүзеге асырады. Ол қоғамдық қорлардың қабылдау және инвестициялық шоттарын мақұлдау немесе бас тарту процесіне міндетті түрде араласады.
Tendrá a su cargo el control de legalidad, gestión y auditoría de toda la actividad de la administración pública centralizada y descentralizada, cualquiera fuera su modalidad de organización, y las demás funciones que la ley le otorgue. Intervendrá necesariamente en el trámite de aprobación o rechazo de las cuentas de percepción e inversión de los fondos públicos.


ЖЕТІНШІ ТАРАУ
CAPÍTULO SEPTIMO


Омбудсменнен
Del Defensor del Pueblo


86-бап . Омбудсмен - кез келген органның нұсқауларынсыз толық функционалдық автономиямен әрекет ететін Ұлт съезі шеңберінде құрылған тәуелсіз орган. Оның миссиясы адам құқықтары мен басқа да құқықтарды, осы Конституцияда және заңдарда қорғалатын басқа да құқықтарды, кепілдіктер мен мүдделерді қорғау, әкімшілік актілеріне, актілеріне немесе әрекетсіздіктеріне дейін қорғау болып табылады; және мемлекеттік басқару функцияларын жүзеге асыруды бақылау.
Artículo 86.- El Defensor del Pueblo es un órgano independiente instituido en el ámbito del Congreso de la Nación, que actuará con plena autonomía funcional, sin recibir instrucciones de ninguna autoridad. Su misión es la defensa y protección de los derechos humanos y demás derechos, garantías e intereses tutelados en esta Constitución y las leyes, ante hechos, actos u omisiones de la Administración; y el control del ejercicio de las funciones administrativas públicas.


Омбудсменнің іс жүргізу заңдылығы бар. Ол Конгресте әрбір Палатаның мүшелерінің үштен екісінің дауысы бойынша тағайындалады және шығарылады. Заң шығарушылардың иммунитеттері мен артықшылықтарын пайдаланады. Ол бес жылда өз орнында жалғасады, қайтадан бір рет тағайындала алады.
El Defensor del Pueblo tiene legitimación procesal. Es designado y removido por el Congreso con el voto de las dos terceras partes de los miembros presentes de cada una de las Cámaras. Goza de las inmunidades y privilegios de los legisladores. Durará en su cargo cinco años, pudiendo ser nuevamente designado por una sola vez.


Бұл мекемені ұйымдастыру мен жұмыс істеуі арнайы заңмен реттеледі.
La organización y el funcionamiento de esta institución serán regulados por una ley especial.


Екінші бөлім
SECCIÓN SEGUNDA


АТҚАРУШЫ КҮШІНІҢ
DEL PODER EJECUTIVO


БІРІНШІ БӨЛІМ
CAPÍTULO PRIMERO


Табиғаты мен ұзақтығы
De su naturaleza y duración


87-бап . Ұлттың атқарушы билігін «Аргентина халқының президенті» деген атпен азамат ойнайды.
Artículo 87.- El Poder Ejecutivo de la Nación será desempeñado por un ciudadano con el título de "Presidente de la Nación Argentina".


88-бап . Ауру, аурудың болмауы, қайтыс болған, орнынан түсуі немесе қызметінен босатылған жағдайда Атқарушы билікті Елбасының вице-президенті жүзеге асырады. Президент пен вице-президент қызметінен босатылған, қайтыс болған, отставкаға кеткен немесе болмаған жағдайда, конгресс мүгедектік себептері тоқтатылғанға дейін немесе жаңа президент сайланғанға дейін қандай лауазымды адам Президенттікті өткізетінін анықтайды.
Artículo 88.- En caso de enfermedad, ausencia de la Capital, muerte, renuncia o destitución del Presidente, el Poder Ejecutivo será ejercido por el vicepresidente de la Nación. En caso de destitución, muerte, dimisión o inhabilidad del Presidente y vicepresidente de la Nación, el Congreso determinará qué funcionario público ha de desempeñar la Presidencia, hasta que haya cesado la causa de la inhabilidad o un nuevo presidente sea electo.


89-бап - Елбасы немесе Президенттің вице-президенті болып сайлану үшін ол Аргентина аумағында дүниеге келуі немесе шетел азаматы болып туылған азаматтың ұлы болу керек; және сенатор сайлану үшін қажет басқа да қасиеттер.
Artículo 89.- Para ser elegido Presidente o vicepresidente de la Nación, se requiere haber nacido en el territorio argentino, o ser hijo de ciudadano nativo, habiendo nacido en país extranjero; y las demás calidades exigidas para ser elegido senador.


90-бап Президент және вице-президент лауазымға төрт жыл мерзімге сайланады және біржолғы мерзімге қайта сайлануы немесе өзара әрекеттесуі мүмкін. Егер олар қайта сайланса немесе өзара табысқа жетсе, олар екі позициядан біреуіне емес, бір кезең аралығымен сайлана алмайды.
Artículo 90.- El Presidente y vicepresidente duran en sus funciones el término de cuatro años y podrán ser reelegidos o sucederse recíprocamente por un solo período consecutivo. Si han sido reelectos o se han sucedido recíprocamente no pueden ser elegidos para ninguno de ambos cargos, sino con el intervalo de un período.


91-бап - Ұлт көшбасшысы төрт жылдық мерзімінің аяқталуымен сол күні билікті тоқтатады; оны үзген кез-келген оқиғасыз кейінірек оны аяқтауға себеп болуы мүмкін.
Artículo 91.- El Presidente de la Nación cesa en el poder el mismo día en que expira su período de cuatro años; sin que evento alguno que lo haya interrumpido, pueda ser motivo de que se le complete más tarde.


92-бап . - Президент және вице-президент Ұлттың қазынасы төлеген жалақыны пайдаланады, ол тағайындау кезеңінде өзгерте алмайды. Сол кезеңде олар басқа жұмысқа кірісе алмайды, ұлттың қандай да болмасын табысы болмайды.
Artículo 92.- El Presidente y vicepresidente disfrutan de un sueldo pagado por el Tesoro de la Nación, que no podrá ser alterado en el período de sus nombramientos. Durante el mismo período no podrán ejercer otro empleo, ni recibir ningún otro emolumento de la Nación, ni de provincia alguna.


93-бап - Президенттің және вице-президент лауазымына тағайындалғаннан кейін Сенат Төрағасының қолында және Ассамблеядағы конгресс алдында өздерінің діни көзқарастарын құрметтеу үшін «адалдық пен отансүйгіштікпен« Президент (немесе вице-президент) лауазымында ойнауға »ант береді. Ұлт және Аргентина халқының Конституциясын сақтауға және сақтауға «шақырды.
Artículo 93.- Al tomar posesión de su cargo el presidente y vicepresidente prestarán juramento, en manos del presidente del Senado y ante el Congreso reunido en Asamblea, respetando sus creencias religiosas, de "desempeñar con lealtad y patriotismo el cargo de Presidente (o vicepresidente) de la Nación y observar y hacer observar fielmente la Constitución de la Nación Argentina".


Екінші тарау
CAPÍTULO SEGUNDO


Президенттің және Елбасы вице-президентінің сайлауы мен тәртібі туралы
De la forma y tiempo de la elección del Presidente y vicepresidente de la Nación


94-бап . Елбасы және Президенттің вице-президенті осы Конституцияда белгіленген тәртіппен екі жақтан тікелей халықпен сайланады. Осы мақсатта ұлттық аумақ бірыңғай аудан құратын болады.
Artículo 94.- El Presidente y el vicepresidente de la Nación serán elegidos directamente por el Pueblo, en doble vuelta, según lo establece esta Constitución. A este fin el territorio nacional conformará un distrito único.


95-бап .- сабақ Президенттің өкілеттік мерзімі аяқталғанға дейін екі ай ішінде жүргізіледі.
Artículo 95.- La lección se efectuará dentro de los dos meses anteriores a la conclusión del mandato del Presidente en ejercicio.


96-бап . Сайлаудың екінші раунды, егер ол қолданылатын болса, екі кандидат формуласы арасында өткен күннің отыз күнінің ішінде өткізіледі.
Artículo 96.- La segunda vuelta electoral, si correspondiere, se realizará entre las dos fórmulas de candidatos más votadas, dentro de los treinta días de celebrada la anterior.


97-бап . - бірінші турда көпшілікке дауыс беретін формула жарамды дауыстардың қырық бес процентінен астамын алған кезде оның мүшелері Елбасы және Вице-Президент деп жарияланатын болады.
Artículo 97.- Cuando la fórmula que resultare más votada en la primera vuelta, hubiere obtenido más del cuarenta y cinco por ciento de los votos afirmativos válidamente emitidos, sus integrantes serán proclamados como Presidente y vicepresidente de la Nación.


98-бап . - бірінші раундта көпшілікке дауыс беретін формула ол жарамды дауыс берудің кемінде қырық пайызын алған және, сонымен бірге, жарамды дауыстардың жалпы санына қатысты он пайыздан артық айырмашылық болуы керек. дауыс саны бойынша формула бойынша шығарылған оның мүшелері Елбасы және Вице-Президент деп жарияланатын болады.
Artículo 98.- Cuando la fórmula que resultare más votada en la primera vuelta hubiere obtenido el cuarenta por ciento por lo menos de los votos afirmativos válidamente emitidos y, además, existiere una diferencia mayor de diez puntos porcentuales respecto del total de los votos afirmativos válidamente emitidos sobre la fórmula que le sigue en número de votos, sus integrantes serán proclamados como Presidente y vicepresidente de la Nación.


Үшінші тарау
CAPÍTULO TERCERO


Атқарушы биліктің өкілеттіктері
Atribuciones del Poder Ejecutivo


99- бап . Елбасы мынадай белгілерге ие:
Artículo 99.- El Presidente de la Nación tiene las siguientes atribuciones:


1. Ұлттың жоғарғы басшысы, еліміздің жалпы басшылығының басшысы және саяси жетекшісі.
1. Es el jefe supremo de la Nación, jefe del gobierno y responsable político de la administración general del país.


2. Елдің заңдарын орындау үшін қажетті ережелер мен нормативтік актілер шығарып, олардың рухын реттеуші ерекшеліктермен өзгертуге болмайды.
2. Expide las instrucciones y reglamentos que sean necesarios para la ejecución de las leyes de la Nación, cuidando de no alterar su espíritu con excepciones reglamentarias.


3. Конституцияға сәйкес заңдарды қалыптастыруға қатысады, оларды жария етеді және жариялайды.
3. Participa de la formación de las leyes con arreglo a la Constitución, las promulga y hace publicar.


Атқарушы билік қандай да бір жағдайда абсолютті және непроизвольно жарамсыз деп танылуы мүмкін емес, заңнамалық сипаттағы ережелер шығарады.
El Poder Ejecutivo no podrá en ningún caso bajo pena de nulidad absoluta e insanable, emitir disposiciones de carácter legislativo.


Тек ерекше жағдайлар заңдар күшіне ену үшін осы Конституцияда көзделген қарапайым процедураларды орындауға мүмкін болмаған кезде ғана және қылмыстық, салықтық, сайлауды немесе саяси партияларды реттейтін ережелер болып табылмаса, мұқтаждыққа байланысты қаулылар шығаруы мүмкін Министрлер кабинетінің басшысымен бірлесіп, оларды мақұлдайтын министрлердің жалпы келісімі бойынша шешілетін болады.
Solamente cuando circunstancias excepcionales hicieran imposible seguir los trámites ordinarios previstos por esta Constitución para la sanción de las leyes, y no se trate de normas que regulen materia penal, tributaria, electoral o de régimen de los partidos políticos, podrá dictar decretos por razones de necesidad y urgencia, los que serán decididos en acuerdo general de ministros que deberán refrendarlos, conjuntamente con el jefe de gabinete de ministros.


Министрлер кабинетінің басшысы жеке және он күннің ішінде шараны әр Палатадағы саяси өкілдіктердің үлесін құрметтеуі тиіс Тұрақты екіжақты комиссияның қарауына ұсынады. Бұл комиссия он күндік мерзімде әрбір Палатаның пленарлық отырысына оның палаталарға дереу қарайтын жедел экспроприациясын жібереді. Әрбір Палатаның мүшелерінің басым көпшілігімен санкцияланатын арнайы заң Съезге араласудың тәртібі мен ауқымын реттейді.
El jefe de gabinete de ministros personalmente y dentro de los diez días someterá la medida a consideración de la Comisión Bicameral Permanente, cuya composición deberá respetar la proporción de las representaciones políticas de cada Cámara. Esta comisión elevará su despacho en un plazo de diez días al plenario de cada Cámara para su expreso tratamiento, el que de inmediato considerarán las Cámaras. Una ley especial sancionada con la mayoría absoluta de la totalidad de los miembros de cada Cámara regulará el trámite y los alcances de la intervención del Congreso.


4. Жоғарғы Соттың магистранттарына Сенат келiсiмiмен оның мүшелерiнiң үштен екiсi осы мақсатқа шақырылған қоғамдық жиналыста тағайындайды.
4. Nombra los magistrados de la Corte Suprema con acuerdo del Senado por dos tercios de sus miembros presentes, en sesión pública, convocada al efecto.


Төменгі федералды соттардың басқа судьяларына кандидаттардың жарамдылығын ескеретін қоғамдық отырыста Сенаттың келісімімен Магистрат Кеңесінің үш мәжілісінде міндетті ұсыныс негізінде атаңыз.
Nombra los demás jueces de los tribunales federales inferiores en base a una propuesta vinculante en terna del Consejo de la Magistratura, con acuerdo del Senado, en sesión pública, en la que se tendrá en cuenta la idoneidad de los candidatos.


Келісімге дейінгі жаңа тағайындау осы магистранттардың кез-келгенін жетпіс бес жасқа толған кезде сақтауға тура келеді. Барлық жастағы және одан жоғары жастағы магистрлердің тағайындауы бес жыл мерзімге созылады және сол рәсім үшін мерзімсіз қайталануы мүмкін.
Un nuevo nombramiento, precedido de igual acuerdo, será necesario para mantener en el cargo a cualquiera de esos magistrados, una vez que cumplan la edad de setenta y cinco años. Todos los nombramientos de magistrados cuya edad sea la indicada o mayor se harán por cinco años, y podrán ser repetidos indefinidamente, por el mismo trámite.


5. Депутаттардың Палатасына айыптауды қоспағанда, ол тиiстi соттың баяндамасы бойынша федералды юрисдикцияға жататын қылмыстар үшiн айыптау немесе кешiрiм жасауы мүмкiн.
5. Puede indultar o conmutar las penas por delitos sujetos a la jurisdicción federal, previo informe del tribunal correspondiente, excepto en los casos de acusación por la Cámara de Diputados.


6. Елбасының заңдарына сәйкес зейнетақы, ақшалай қаражат алу, лицензия беру және зейнетақымен қамтамасыз ету.
6. Concede jubilaciones, retiros, licencias y pensiones conforme a las leyes de la Nación.


7. Сенаттың келісімімен елшілерді, уәкілетті министрлерді және бизнес-менеджерлерді тағайындайды және алып тастайды; ол министрлер кабинетінің басшысы мен басқа министрлер кабинетінің басшысын, оның хатшылығының, консулдық агенттер мен қызметкерлерді осы Конституциямен өзгеше белгіленбейтін қызметкерлерді тағайындайды және жояды.
7. Nombra y remueve a los embajadores, ministros plenipotenciarios y encargados de negocios con acuerdo del Senado; por sí solo nombra y remueve al jefe de gabinete de ministros y a los demás ministros del despacho, los oficiales de su secretaría, los agentes consulares y los empleados cuyo nombramiento no está reglado de otra forma por esta Constitución.


8. Жыл сайын Конгрестің отырыстарының ашылуы жиналыстардың екеуі үшін, Конституция уәде етілген реформалар туралы, Елдің жағдайын есепке алып, қажетті және ыңғайлы деп санайтын шараларды ұсынуға ұсынылады.
8. Hace anualmente la apertura de las sesiones del Congreso, reunidas al efecto ambas Cámaras, dando cuenta en esta ocasión del estado de la Nación, de las reformas prometidas por la Constitución, y recomendando a su consideración las medidas que juzgue necesarias y convenientes.


9. Конгрестің кезекті отырыстарын ұзартады немесе бұйрықты немесе прогрестің маңызды қызығушылығын талап ететін кезде оны кезектен тыс сессияға шақырады.
9. Prorroga las sesiones ordinarias del Congreso, o lo convoca a sesiones extraordinarias, cuando un grave interés de orden o de progreso lo requiera.


10. Министрлер Кабинетінің басшысының ұлттық табыстың заңына немесе бюджетіне сәйкес ел кірістерін және оның инвестицияларын жинау жөніндегі өкілеттіктерін жүзеге асыруға бақылау жасайды.
10. Supervisa el ejercicio de la facultad del jefe de gabinete de ministros respecto de la recaudación de las rentas da la Nación y de su inversión, con arreglo a la ley o presupuesto de gastos nacionales.


11. Халықаралық ұйымдармен және шетел мемлекеттерімен жақсы қарым-қатынастарды қамтамасыз ету үшін қажетті келісімдерді, келісімдерді және басқа да келіссөздерді жасайды және оларға қол қояды, олардың министрлерін алады және олардың консулдарына жол береді.
11. Concluye y firma tratados, concordatos y otras negociaciones requeridas para el mantenimiento de buenas relaciones con las organizaciones internacionales y las naciones extranjeras, recibe sus ministros y admite sus cónsules.


12. Ұлттың Қарулы күштерінің бас қолбасшысы.
12. Es comandante en jefe de todas las Fuerzas Armadas de la Nación.


13. Ұлттың әскери қызметiн қамтамасыз ету: Сенаттың келiсiмiмен, Қарулы Күштердiң басшы қызметкерлерiнiң жұмыс орындарын немесе дәрежелерiн беру кезiнде; және ұрыс алаңында.
13. Provee los empleos militares de la Nación: con acuerdo del Senado, en la concesión de los empleos o grados de oficiales superiores de las Fuerzas Armadas; y por sí solo en el campo de batalla.


14. Қарулы Күштері бар, оның құрылуымен және халықтың қажеттіліктеріне сәйкес бөлісумен айналысады.
14. Dispone de las Fuerzas Armadas, y corre con su organización y distribución según las necesidades de la Nación.


15. Соғыс жариялау және Конгрестің рұқсатымен және мақұлдауымен кек қайтару.
15. Declara la guerra y ordena represalias con autorización y aprobación del Congreso.


16. Қоршау жағдайында Қазақстан Республикасының бір немесе бірнеше пункттері, сыртқы шабуылға ұшыраған жағдайда және шектеулі мерзімде Сенат келісімімен. Ішкі жарылыс болған жағдайда Конгресс босаған кезде бұл билікке ие, себебі бұл органға сәйкес келетін атрибуция. Президент оны 23-бапта белгіленген шектеулермен жүзеге асырады.
16. Declara en estado de sitio uno o varios puntos de la Nación, en caso de ataque exterior y por un término limitado, con acuerdo del Senado. En caso de conmoción interior sólo tiene esta facultad cuando el Congreso está en receso, porque es atribución que corresponde a este cuerpo. El Presidente la ejerce con las limitaciones prescriptas en el Artículo 23.


17. Ол министрлер штатының бастығы мен әкімшілік барлық филиалдары мен бөлімдерінің басшыларынан және басқа қызметкерлерден ол ыңғайлы деп санайтын есептерді сұрай алады және оларға беруге міндетті.
17. Puede pedir al jefe de gabinete de ministros y a los jefes de todos los ramos y departamentos de la administración, y por su conducto a los demás empleados, los informes que crea convenientes, y ellos están obligados a darlos.


18. Ұлттың аумағын Конгресстің рұқсатынсыз қалдыра алады. Бұдан кейін мемлекеттік қызметтің ақылға қонымды себептері бойынша лицензиясыз ғана жасай аласыз.
18. Puede ausentarse del territorio de la Nación, con permiso del Congreso. En el receso de éste, sólo podrá hacerlo sin licencia por razones justificadas de servicio público.


19. Сіз Парламент Сенатының келісімін талап ететін бос орындарды толтыра аласыз, және ол келесі кезеңнің соңында аяқталатын комиссиялық тағайындаулар арқылы өтеді.
19. Puede llenar las vacantes de los empleos, que requieran el acuerdo del Senado, y que ocurran durante su receso, por medio de nombramientos en comisión que expirarán al fin de la próxima Legislatura.


20. Конгресстің босатылған жағдайда провинция немесе Буэнос-Айрес қаласына федералдық араласу туралы қаулы шығарады және оны емдеу үшін бір мезгілде шақыруға міндетті.
20. Decreta la intervención federal a una provincia o a la ciudad de Buenos Aires en caso de receso del Congreso, y debe convocarlo simultáneamente para su tratamiento.


ТӨРТІНШІ ТАРАУ
CAPÍTULO CUARTO


Атқарушы биліктің Министрлер кабинетінің және басқа министрлерінің
Del jefe de gabinete y demás ministros del Poder Ejecutivo


100-бап . Министрлер кабинетінің басшысы және арнайы заңмен анықталатын құзыреті бар басқа министрлер кабинетінің басшысы Қазақстан Республикасының қызметін тазарту үшін жауапты болады және Президенттің актілерін мақұлдайды және заңдастырады. сіздің қолыңыз, қажетсіз олардың тиімділігі жоқ.
Artículo 100.- El jefe de gabinete de ministros y los demás ministros secretarios cuyo número y competencia será establecida por una ley especial, tendrán a su cargo el despacho de los negocios de la Nación, y refrendarán y legalizarán los actos del presidente por medio de su firma, sin cuyo requisito carecen de eficacia.


Ұлттық Конгреске дейінгі саяси жауапкершілігімен министрлер кабинетінің басшысы:
Al jefe de gabinete de ministros, con responsabilidad política ante el Congreso de la Nación, le corresponde:


1. Елдің жалпы әкімшілігін жүзеге асырады.
1. Ejercer la administración general del país.


2. Осы бапта және Елбасы тапсырған өкілеттіктерді жүзеге асыру үшін қажетті актілер мен нормативтік актілер осы акт немесе норма қарастырылған салалық министр хатшысын мақұлдау арқылы шығарылады.
2. Expedir los actos y reglamentos que sean necesarios para ejercer las facultades que le atribuye este artículo y aquellas que le delegue el presidente de la Nación, con el refrendo del ministro secretario del ramo al cual el acto o reglamento se refiera.


3. Президентке сәйкес келетіндерден басқа әкімшілік қызметкерлерін тағайындау.
3. Efectuar los nombramientos de los empleados de la administración, excepto los que correspondan al presidente.


4. Елбасы тапсырған функцияларды және өкiлеттiктердi жүзеге асырады және Министрлер Кабинетiнiң келiсiмiнде Атқарушы билiк белгiлейтiн мәселелердi немесе өз шешiмiмен оның қажеттiлiгiне қарай ол қажеттi деп есептейтiн мәселелердi шешедi. Сіздің бәсекелестігіңіз.
4. Ejercer las funciones y atribuciones que le delegue el presidente de la Nación y, en acuerdo de gabinete resolver sobre las materias que le indique el Poder Ejecutivo, o por su propia decisión, en aquellas que por su importancia estime necesario, en el ámbito de su competencia.


5. Министрлер кабинетінің төрағаларын болмаған жағдайда, олардың төрағалық етуін үйлестіреді, дайындайды және шақырады.
5. Coordinar, preparar y convocar las reuniones de gabinete de ministros, presidiéndolas en caso de ausencia del presidente.


6. Конгреске министрлердің және республикалық бюджеттің жобалары, кабинет келісімімен және Атқарушы билікті бекітуден кейін жіберіледі.
6. Enviar al Congreso los proyectos de ley de ministerios y de presupuesto nacional, previo tratamiento en acuerdo de gabinete y aprobación del Poder Ejecutivo.


7. Елдің табысын жинап, республикалық бюджет заңын орындаңыз.
7. Hacer recaudar las rentas de la Nación y ejecutar la ley de presupuesto nacional.


8. Съездің кезекті сессияларын ұзартуды немесе кезектен тыс сессияларды шақыруды және заң шығару бастамасын көтермелейтін Президенттің хабарламаларын қарастыратын заңдардың, қаулылардың жарғылары бекітілсін.
8. Refrendar los decretos reglamentarios de las leyes, los decretos que dispongan la prórroga de las sesiones ordinarias del Congreso o la convocatoria de sesiones extraordinarias y los mensajes del presidente que promuevan la iniciativa legislativa.


9. Конгрестің отырыстарына барыңыз және олардың пікірсайыстарына қатысыңыз, бірақ дауыс бермеңіз.
9. Concurrir a las sesiones del Congreso y participar en sus debates, pero no votar.


10. Конгрестің кезекті сессиясы басталғаннан кейін, басқа министрлермен бірлесе отырып, тиісті ведомстволардың бизнесіне қатысты Елбасы туралы толық баяндама жасайды.
10. Una vez que se inicien las sesiones ordinarias del Congreso, presentar junto a los restantes ministros una memoria detallada del estado de la Nación en lo relativo a los negocios de los respectivos departamentos.


11. Палаталардың кез-келгенін Атқарушы Филиалдан сұрайтын баяндамалар мен ауызша немесе жазбаша түсіндірулер жасаңыз.
11. Producir los informes y explicaciones verbales o escritos que cualquiera de las Cámaras solicite al Poder Ejecutivo.


12. Тұрақты Бицамеральдық Комиссияның бақылауына алынатын Конгресстің өкілеттіктерін жүзеге асыру туралы жарлықтарды мақұлдау.
12. Refrendar los decretos que ejercen facultades delegadas por el Congreso, los que estarán sujetos al control de la Comisión Bicameral Permanente.


13. Басқа министрлермен бірлесе отырып, заңдарды ішінара қолданысқа енгізу қажеттігі мен жеделдігі мен қаулыларын ратификациялау. Ол жеке қаулы шығарады және он бес күн ішінде осы Жарлықты тұрақты комиссияның қарауына береді.
13. Refrendar conjuntamente con los demás ministros los decretos de necesidad y urgencia y los decretos que promulgan parcialmente leyes. Someterá personalmente y dentro de los diez días de su sanción estos decretos a consideración de la Comisión Bicameral Permanente.


Министрлер кабинетінің басшысы бір мезгілде басқа министрлікті атқара алмайды.
El jefe de gabinete de ministros no podrá desempeñar simultáneamente otro ministerio.


101-бап . Министрлер Кабинетінің басшысы Конгреске кемінде айына бір рет қатысады, әрбір Палатаның кез-келгеніне 71-баптың ережелеріне нұқсан келтірместен үкіметтің барысы туралы баяндауға тиіс. кез келген Палаталардың мүшелерінің жалпы санының көпшiлiк даусымен және Палаталардың әрбiр мүшесiнiң абсолюттi көпшiлiгiнiң дауысы алынып тасталуы мүмкiн .
Artículo 101.- El jefe de gabinete de ministros debe concurrir al Congreso al menos una vez por mes, alternativamente a cada una de sus Cámaras, para informar de la marcha del gobierno, sin perjuicio de lo dispuesto en el Artículo 71. Puede ser interpelado a los efectos del tratamiento de una moción de censura, por el voto de la mayoría absoluta de la totalidad de los miembros de cualquiera de las Cámaras, y ser removido por el voto de la mayoría absoluta de los miembros de cada una de las Cámaras.


102- бап. Әрбір министр оны заңдастыратын әрекеттерге жауап береді; және өз әріптестерімен келісетін адамдармен ынтымақтастықта.
Artículo 102.- Cada ministro es responsable de los actos que legaliza; y solidariamente de los que acuerda con sus colegas.


103-бап . Министрлер өздерiнiң өздерiнiң бөлiмшелерiнiң шаруашылық және әкiмшiлiк режимiне қатысты мәселелердi қоспағанда, өздерi де, өздерiнiң де шешiмдерiн қабылдай алмайды.
Artículo 103.- Los ministros no pueden por sí solos, en ningún caso, tomar resoluciones, a excepción de lo concerniente al régimen económico y administrativo de sus respectivos departamentos.


104- бап . Конгресс өз отырыстарын ашқаннан кейін ведомствоның министрлері өздерінің тиісті ведомстволарының бизнесіне қатысты Елдің жағдайы туралы егжей-тегжейлі есеп беруі тиіс.
Artículo 104.- Luego que el Congreso abra sus sesiones, deberán los ministros del despacho presentarle una memoria detallada del estado de la Nación en lo relativo a los negocios de sus respectivos departamentos.


105-бап . Олар сенатор немесе депутат бола алмайды, министрлер ретінде өздерінің жұмыс орындарынан босатылмайды.
Artículo 105.- No pueden ser senadores ni diputados, sin hacer dimisión de sus empleos de ministros.


106-бап. Министрлер Конгресс сессияларына қатыса алады және олардың пікірсайыстарына қатыса алады, бірақ дауыс бермейді.
Artículo 106.- Pueden los ministros concurrir a las sesiones del Congreso y tomar parte en sus debates, pero no votar.


107-бап . Олар өз қызметтері үшін заңмен бекітілген жалақыны пайдаланады, олар қолданыстағы тұлғалардың пайдасына немесе нұқсан келтірілуіне кедергі келтірмейді немесе төмендетілмейді.
Artículo 107.- Gozarán por sus servicios de un sueldo establecido por la ley, que no podrá ser aumentado ni disminuido en favor o perjuicio de los que se hallen en ejercicio.


ҮШІНШІ БӨЛІМ
SECCIÓN TERCERA


Сот билігі
DEL PODER JUDICIAL


БІРІНШІ БӨЛІМ
CAPÍTULO PRIMERO


Табиғаты мен ұзақтығы
De su naturaleza y duración


108- бап. - Елдiң сот билiгiн Жоғарғы Сот, сондай-ақ басқа да төменгi соттар Конгресс Елiмiзде белгiлейдi.
Artículo 108.- El Poder Judicial de la Nación será ejercido por una Corte Suprema de Justicia, y por los demás tribunales inferiores que el Congreso estableciere en el territorio de la Nación.


109-бап . Мемлекет басшысы ешқандай жағдайда сот функцияларын жүзеге асыра алмайды, күтпеген істер туралы білімдерін белгілейді немесе тоқтатылғандарды қалпына келтіре алмайды.
Artículo 109.- En ningún caso el presidente de la Nación puede ejercer funciones judiciales, arrogarse el conocimiento de causas pendientes o restablecer las fenecidas.


110- бап . Жоғарғы Соттың және төменгі соттардың судьялары өздерінің іс-әрекеттерінің жақсы жүріс-тұрыс кезеңінде жұмыс жасайды және олардың қызметтері үшін заңмен анықталған, қандай да бір дәрежеде азайтылуы мүмкін емес өтемақы алады. олардың функцияларында қалады.
Artículo 110.- Los jueces de la Corte Suprema y de los tribunales inferiores de la Nación conservarán sus empleos mientras dure su buena conducta, y recibirán por sus servicios una compensación que determinará la ley, y que no podrá ser disminuida en manera alguna, mientras permaneciesen en sus funciones.


111-бап. Ешкiм Жоғарғы Соттың мүшесi болмаса, сенат депутаты болуға талап етiлетiн 8 жыл iшiнде мемлекеттiң заңгерi болмаса және ол қасиеттерге ие бола алмайды.
Artículo 111.- Ninguno podrá ser miembro de la Corte Suprema de Justicia, sin ser abogado de la Nación con ocho años de ejercicio, y tener las calidades requeridas para ser senador.


112-бап . Жоғарғы Соттың алғашқы қондырғысында тағайындалған адамдар өздеріне жүктелген міндеттерді орындауға, әділеттілікті әділ және заңды түрде жүзеге асыруға, сондай-ақ Конституцияның ережелеріне сәйкес Мемлекет басшысының қолына ант беруге міндетті. Болашақта олар сол соттың президентіне қарыз береді.
Artículo 112.- En la primera instalación de la Corte Suprema, los individuos nombrados prestarán juramento en manos del Presidente de la Nación, de desempeñar sus obligaciones, administrando justicia bien y legalmente, y en conformidad a lo que prescribe la Constitución. En lo sucesivo lo prestarán ante el presidente de la misma Corte.


113- бап . - Жоғарғы Сот өзінің ішкі нормативтерін бекітеді және өз қызметкерлерін тағайындайды.
Artículo 113.- La Corte Suprema dictará su reglamento interior y nombrará a sus empleados.


114-бап . - Әрбiр Палата мүшесiнiң барлық мүшелерiнiң басым көпшiлiгiмен санкцияланатын арнайы заңмен реттелетiн магистратура Кеңесi судьяларды және сот билiгiн басқаруды қамтамасыз етедi.
Artículo 114.- El Consejo de la Magistratura, regulado por una ley especial sancionada por la mayoría absoluta de la totalidad de los miembros de cada Cámara, tendrá a su cargo la selección de los magistrados y la administración del Poder Judicial.


Кеңес халықтық сайлану нәтижесінде саяси органдар өкілдерінің, барлық жағдайдағы судьялардың және федералдық тіркеудің адвокаттарының теңгерімін қамтамасыз ету үшін мерзімді түрде ықпалдастырылатын болады. Ол сондай-ақ заңмен белгіленген сан мен формада академиялық және ғылыми саладағы басқа адамдармен интеграцияланатын болады.
El Consejo será integrado periódicamente de modo que se procure el equilibrio entre la representación de los órganos políticos resultantes de la elección popular, de los jueces de todas las instancias y de los abogados de la matrícula federal. Será integrado, asimismo, por otras personas del ámbito académico y científico, en el número y la forma que indique la ley.


Олардың сипаттамалары:
Serán sus atribuciones:


1. Қоғамдық жарыстардың көмегімен төменгі магистраттарға жіберілу керек.
1. Seleccionar mediante concursos públicos los postulantes a las magistraturas inferiores.


2. Төменгі сот мәжілістерін тағайындау үшін тізімдерде ұсыныстар енгізу.
2. Emitir propuestas en ternas vinculantes, para el nombramiento de los magistrados de los tribunales inferiores.


3. Заңды сот төрелігін жүзеге асыруға тағайындайтын ресурстарды басқаруға және бюджетті орындауға.
3. Administrar los recursos y ejecutar el presupuesto que la ley asigne a la administración de justicia.


4. магистратураға қатысты тәртіптік өкілеттіктерді жүзеге асырады.
4. Ejercer facultades disciplinarias sobre magistrados.


5. Судьяларды жою рәсімін ашу туралы шешім қабылдаңыз, қажет болған жағдайда тоқтата тұруды және тиісті айыптауды тұжырымдайды.
5. Decidir la apertura del procedimiento de remoción de magistrados, en su caso ordenar la suspensión, y formular la acusación correspondiente.


6. Сот органына және судьялардың тәуелсіздігін қамтамасыз етуге және әділ сот қызметтерін тиімді қамтамасыз етуге қажетті барлық нормативтік актілерді белгілейді.
6. Dictar los reglamentos relacionados con la organización judicial y todos aquellos que sean necesarios para asegurar la independencia de los jueces y la eficaz prestación de los servicios de justicia.


115-бап . - төменгі соттардың судьялары 53-бапта көрсетілген себептер бойынша, заң шығарушы, магистратура және федералдық тіркеуші заңгерлерден тұратын прокуратура алқасы тарапынан алынып тасталады.
Artículo 115.- Los jueces de los tribunales inferiores de la Nación serán removidos por las causales expresadas en el Artículo 53, por un jurado de enjuiciamiento integrado por legisladores, magistrados y abogados de la matrícula federal.


Айыпталмаған болатын шешімі айыпталушыны жоққа шығарудан басқа ешқандай нәтиже бермейді. Бірақ сотталған тарап заңдарға сəйкес қарапайым сот алдында айыптауға, соттауға жəне жазаға тартылады.
Su fallo, que será irrecurrible, no tendrá más efecto que destituir al acusado. Pero la parte condenada quedará no obstante sujeta a acusación, juicio y castigo conforme a las leyes ante los tribunales ordinarios.


Егер шешім қабылданбаса, бұл сотқа жүгінуді және қажет болса, судьяны тоқтата тұруды тоқтата тұру туралы шешімнен жүз сексен күн өткен соң орындалады.
Corresponderá archivar las actuaciones y, en su caso, reponer al juez suspendido, si transcurrieren ciento ochenta días contados desde la decisión de abrir el procedimiento de remoción, sin que haya sido dictado el fallo.


114-бапта айтылған арнайы заңда осы қазылар алқасының интеграциясы мен процедурасы анықталады.
En la ley especial a que se refiere el Artículo 114, se determinará la integración y procedimiento de este jurado.


Екінші тарау
CAPÍTULO SEGUNDO


Сот билігінің сипаттамасы
Atribuciones del Poder Judicial


116-бап . - Жоғарғы сот және Қазақстан Республикасының төменгі соттары, Конституциямен және Ұлттар заңымен реттелетін мәселелерді қарастыратын барлық істердің білімі мен шешімі, 75-баптың 12-тармағында: шетел мемлекеттерімен жасалған келісімшарттар бойынша: елшілер, қоғамдық министрлер және шетелдік консулдарға қатысты себептер: адмиралитеттің себептері және теңіз юрисдикциясы: ұлт болып табылатын мәселелер: екі немесе одан да көп провинциялар арасында пайда болады; бір провинция мен басқа көршілер арасында; түрлі провинциялардың көршілері арасында; сондай-ақ провинция немесе оның көршілерімен мемлекет немесе шетел азаматына қарсы.
Artículo 116.- Corresponde a la Corte Suprema y a los tribunales inferiores de la Nación, el conocimiento y decisión de todas las causas que versen sobre puntos regidos por la Constitución, y por las leyes de la Nación, con la reserva hecha en el inc. 12 del Artículo 75: y por los tratados con las naciones extranjeras: de las causas concernientes a embajadores, ministros públicos y cónsules extranjeros: de las causas de almirantazgo y jurisdicción marítima: de los asuntos en que la Nación sea parte: de las causas que se susciten entre dos o más provincias; entre una provincia y los vecinos de otra; entre los vecinos de diferentes provincias; y entre una provincia o sus vecinos, contra un Estado o ciudadano extranjero.


117-бап . Осы жағдайларда Жоғарғы Сот өзінің құзыретіне Конгресс белгілеген ережелер мен ерекшеліктерге сәйкес апелляция арқылы қатысады; бірақ шетелдік елшілерге, министрлерге және консулдарға қатысты, сондай-ақ провинция тарапы болып табылатын барлық мәселелер бойынша оны тек қана және тек қана жүзеге асырады.
Artículo 117.- En estos casos la Corte Suprema ejercerá su jurisdicción por apelación según las reglas y excepciones que prescriba el Congreso; pero en todos los asuntos concernientes a embajadores, ministros y cónsules extranjeros, y en los que alguna provincia fuese parte, la ejercerá originaria y exclusivamente.


118-бап . - Депутаттар Палатасына ұсынылған айыптау құқығынан туындайтын барлық қарапайым қылмыстық соттар, осы мекеме Республикада құрылғаннан кейін, алқабилердің қызметін тоқтатады. Бұл сот іс-қимылдары қылмысты жасаған сол аймақта жасалады; бірақ бұл Ұлттың шегінен тыс жасалса, ұлттар заңына қарсы болса, Конгресс арнайы заңмен сот процесін орындау орны деп анықтайды.
Artículo 118.- Todos los juicios criminales ordinarios, que no se deriven del derecho de acusación concedido a la Cámara de Diputados se terminarán por jurados, luego que se establezca en la República esta institución. La actuación de estos juicios se hará en la misma provincia donde se hubiere cometido el delito; pero cuando éste se cometa fuera de los límites de la Nación, contra el derecho de gentes, el Congreso determinará por una ley especial el lugar en que haya de seguirse el juicio.


119-бап . Ұлтқа қарсы наразылық оған қарсы қару-жарақ салудан немесе жауларын қосқанда, оларға көмек пен көмек көрсетуден тұрады. Конгресс арнайы заңмен осы қылмыстың жазасын тағайындайды; бірақ ол қылмыс жасаған адамнан өтпейді, тіпті оның туыстарына ешқандай дәрежеде жіберілмейді.
Artículo 119.- La traición contra la Nación consistirá únicamente en tomar las armas contra ella, o en unirse a sus enemigos prestándoles ayuda y socorro. El Congreso fijará por una ley especial la pena de este delito; pero ella no pasará de la persona del delincuente, ni la infamia del reo se transmitirá a sus parientes de cualquier grado.


Төртінші бөлім
SECCIÓN CUARTA


Халықтық қызметтен
Del ministerio público


120- бап . - Қоғамдық министрлiк республиканың басқа органдарымен келiсе отырып, қоғамның жалпы мүдделерiнiң заңдылығын қорғау үшiн сот төрелiгiн iске асыруға жәрдемдесу функциясын атқаратын функционалдық автономия және қаржылық тәуелдiлiгi бар тәуелсiз орган болып табылады.
Artículo 120.- El Ministerio Público es un órgano independiente con autonomía funcional y autarquía financiera que tiene por función promover la actuación de la justicia en defensa de la legalidad de los intereses generales de la sociedad en coordinación con las demás autoridades de la República.


Ол Ұлттың жалпы адвокаты мен Ұлттың жалпы қорғаушысы және заң белгілейтін басқа мүшелермен біріктіріледі.
Está integrado por un procurador general de la Nación y un defensor general de la Nación y los demás miembros que la ley establezca.


Оның мүшелері функционалдық иммунитеттерге және сыйақы алмайды.
Sus miembros gozan de inmunidades funcionales e intangibilidad de remuneraciones.


Екінші нұсқа
TITULO SEGUNDO


ӨКІЛЕТТІҢ ҮКІМЕТІ
GOBIERNOS DE PROVINCIA


121-бап . - Провинциялар осы Конституциямен берілмеген барлық билікті федералды үкіметпен және олардың құрылу кезінде арнайы пактілермен нақты қорғалғандығымен сақтайды.
Artículo 121.- Las provincias conservan todo el poder no delegado por esta Constitución al Gobierno federal, y el que expresamente se hayan reservado por pactos especiales al tiempo de su incorporación.


122-бап . Олар өздерінің жергілікті мекемелерін береді және оларды басқарады. Олар федералды үкімет араласпай өздерінің губернаторларын, заң шығарушылары мен басқа провинциялық лауазымды адамдарды сайлайды.
Artículo 122.- Se dan sus propias instituciones locales y se rigen por ellas. Eligen sus gobernadores, sus legisladores y demás funcionarios de provincia, sin intervención del Gobierno federal.


123-бап . Әрбір облыс 5-баптың ережелеріне сәйкес муниципалдық автономияны қамтамасыз ете отырып, оның мазмұны мен мазмұнын институционалдық, саяси, әкімшілік, экономикалық және қаржылық тәртіпте реттейтін өз конституциясын бекітеді.
Artículo 123.- Cada provincia dicta su propia constitución, conforme a lo dispuesto por el Artículo 5° asegurando la autonomía municipal y reglando su alcance y contenido en el orden institucional, político, administrativo, económico y financiero.


124-бап . - Провинциялар экономикалық және әлеуметтік даму үшін өңірлер құра алады және өз мақсаттарын орындауға өкілетті органдар құра алады, сондай-ақ халықаралық келісімдерге қол қоя алады, егер олар Ұлттың сыртқы саясатына сыйыспайтын және өкілеттіктерге әсер етпейтін болса федералды үкімет немесе Ұлттың мемлекеттік несиесі; Ұлттық Конгресті білу. Буэнос-Айрестегі қала осы мақсатта құрылған.
Artículo 124.- Las provincias podrán crear regiones para el desarrollo económico y social y establecer órganos con facultades para el cumplimiento de sus fines y podrán también celebrar convenios internacionales en tanto no sean incompatibles con la política exterior de la Nación y no afecten las facultades delegadas al Gobierno federal o el crédito público de la Nación; con conocimiento del Congreso Nacional. La ciudad de Buenos Aires tendrá el régimen que se establezca a tal efecto.


Провинциялар өз аумағында бар табиғи ресурстардың бастапқы доменіне ие.
Corresponde a las provincias el dominio originario de los recursos naturales existentes en su territorio.


125-бап. Федеральдық Конгресті білуімен облыстар әділет, экономикалық мүдделер және жалпы пайдалылық жұмысын жүзеге асыру мақсатында жартылай келісімшарт жасасуы мүмкін; импортты, иммиграцияны, теміржолдар мен кеме жүретін арналардың құрылысын, провинциялық меншіктегі жерлерді колонизациялауды, жаңа өндірістерді енгізуді және орнықтыруды, шетелдік капиталды импорттауды және оның өзендерін барлауды осы мақсаттар үшін қорғаныс заңдары арқылы дамытуға ықпал етеді. және өз ресурстарымен.
Artículo 125.- Las provincias pueden celebrar tratados parciales para fines de administración de justicia, de intereses económicos y trabajos de utilidad común, con conocimiento del Congreso Federal; y promover su industria, la inmigración, la construcción de ferrocarriles y canales navegables, la colonización de tierras de propiedad provincial, la introducción y establecimiento de nuevas industrias, la importación de capitales extranjeros y la exploración de sus ríos, por leyes protectoras de estos fines, y con sus recursos propios.


Провинциялар мен Буэнос-Айрестің қалалары мемлекеттік қызметкерлер мен мамандарға әлеуметтік қамсыздандыру органдарын жүргізе алады; экономикалық прогреске, адамның дамуы, жұмыспен қамту, білім беру, ғылым, білім және мәдениетке ықпал етеді.
Las provincias y la ciudad de Buenos Aires pueden conservar organismos de seguridad social para los empleados públicos y los profesionales; y promover el progreso económico, el desarrollo humano, la generación de empleo, la educación, la ciencia, el conocimiento y la cultura.


126-бап . - Провинциялар Елге берiлген өкiлеттiктердi жүзеге асырмайды. Олар саяси сипаттағы жартылай келісімшарттарды жасай алмайды; коммерциялық, ішкі немесе сыртқы навигация туралы заңдар шығармайды; провинциялық әдет-ғұрыптарды белгілемейді; ақшалай емес ақша; Федералдық Конгрестің рұқсатынсыз банкноттарды шығаруға өкілеттігі жоқ банктерді де белгілемейді; сондай-ақ Азаматтық, коммерциялық, қылмыстық-атқару кодекстерін, сондай-ақ Конгресс оларды санкциялағаннан кейін белгілемейді; азаматтық және натурализация, банкроттық, жалған ақша немесе мемлекеттік құжаттар туралы заңдарды талап етпеуге; тоннаж құқығын белгілемейді; шабуылдарды немесе шабуылдарды көтеруді қоспағанда, соғыс қимылдарын немесе қарулы күштерді көтермелеу немесе федералды үкімді есепке алуды кешіктіруге жол бермейтіні қауіпті. сондай-ақ шетелдік агенттерді тағайындамайды немесе алмайды
Artículo 126.- Las provincias no ejercen el poder delegado a la Nación. No pueden celebrar tratados parciales de carácter político; ni expedir leyes sobre comercio, o navegación interior o exterior; ni establecer aduanas provinciales; ni acuñar moneda; ni establecer bancos con facultad de emitir billetes, sin autorización del Congreso Federal; ni dictar los Códigos Civil, Comercial, Penal y de Minería, después que el Congreso los haya sancionado; ni dictar especialmente leyes sobre ciudadanía y naturalización, bancarrotas, falsificación de moneda o documentos del Estado; ni establecer derechos de tonelaje; ni armar buques de guerra o levantar ejércitos, salvo el caso de invasión exterior o de un peligro tan inminente que no admita dilación dando luego cuenta al Gobierno federal; ni nombrar o recibir agentes extranjeros.


127- бап. - Бірде-бір провинция мәлімдей алмайды немесе басқа провинциямен соғыса алмайды. Сіздің шағымдарыңыз Жоғарғы Сотқа жіберіліп, оны реттеуге тиіс. Олардың соғыстары іс жүзінде азаматтық соғыс әрекеттерінің бірі болып табылады, олар федералды үкімет заңға сәйкес ұрып-соғуға және репрессияға ұшырауы тиіс.
Artículo 127.- Ninguna provincia puede declarar, ni hacer la guerra a otra provincia. Sus quejas deben ser sometidas a la Corte Suprema de Justicia y dirimidas por ella. Sus hostilidades de hecho son actos de guerra civil, calificados de sedición o asonada, que el Gobierno federal debe sofocar y reprimir conforme a la ley.


128-бап . - Провинциялық губернаторлар - Конституция мен заңдарды орындау үшін федералдық үкіметінің табиғи агенттері.
Artículo 128.- Los gobernadores de provincia son agentes naturales del Gobierno federal para hacer cumplir la Constitución y las leyes de la Nación.


129-бап . Буэнос-Айрес қаласы өзiнiң дербес өкiлеттiлiгiмен және юрисдикциясымен дербес үкiметтiң режимiне ие болады, ал оның әкiмшiсi қаланы тiкелей сайлайды.
Artículo 129.- La ciudad de Buenos Aires tendrá un régimen de Gobierno autónomo con facultades propias de legislación y jurisdicción, y su jefe de gobierno será elegido directamente por el pueblo de la ciudad.


Заң мемлекеттің мүдделеріне кепілдік береді, ал Буэнос-Айрес қаласы - ел астанасы.
Una ley garantizará los intereses del Estado nacional mientras la ciudad de Buenos Aires sea capital de la Nación.


Осы баптың ережелеріне сәйкес, Ұлттар Конгресі Буэнос-Айрес қаласының тұрғындарын осы мақсаттар үшін таңдаған өкілдері арқылы өз мекемесінің ұйымдық мәртебесін белгілеу үшін шақырады.
En el marco de lo dispuesto en este artículo, el Congreso de la Nación convocará a los habitantes de la ciudad de Buenos Aires para que, mediante los representantes que elijan a ese efecto, dicten el estatuto organizativo de sus instituciones.


ӨТПЕЛІ ЕРЕЖЕЛЕР
DISPOSICIONES TRANSITORIAS


Біріншіден Аргентина елі өзінің заңды және тәуелсіздігін Мальвиндар, Оңтүстік Георгия және Оңтүстік Сандвич аралдары бойынша, сондай-ақ тиісті теңіз және кеңістіктік кеңістіктерді растайды, өйткені ол ұлттық аумақтың ажырамас бөлігі болып табылады.
Primera. La Nación Argentina ratifica su legítima e imprescriptible soberanía sobre las islas Malvinas, Georgias del Sur y Sandwich del Sur y los espacios marítimos e insulares correspondientes, por ser parte integrante del territorio nacional.


Бұл аумақтарды қалпына келтіру және егемендікті толық игеру, оның тұрғындарының өмір салтын құрметтеу және халықаралық құқық қағидаттарына сәйкес аргентиналықтардың тұрақты және қайтарымсыз мақсаты болып табылады.
La recuperación de dichos territorios y el ejercicio pleno de la soberanía, respetando el modo de vida de sus habitantes, y conforme a los principios del derecho internacional, constituyen un objetivo permanente e irrenunciable del pueblo argentino.


Екіншіден. 37-бапта аталған соңғы тармақта көрсетілген оң шаралар, осы Конституцияны қолданысқа енгізу кезінде қолданыста болғандардан кем болмауы және заңмен белгіленген мерзімге дейін жалғасуы мүмкін.
Segunda. Las acciones positivas a que alude el Artículo 37 en su último párrafo no podrán ser inferiores a las vigentes al tiempo de sancionarse esta Constitución y durarán lo que la ley determine.


(37-бапқа сәйкес)
(Corresponde al Artículo 37)


Үшінші. Халықтық бастаманы іске асыруды реттейтін заң осы санкцияның он сегіз айының ішінде бекітілуге тиіс.
Tercera. La ley que reglamente el ejercicio de la iniciativa popular deberá ser aprobada dentro de los dieciocho meses de esta sanción.


(39-бапқа сәйкес)
(Corresponde al Artículo 39)


Төртінші Елдің Сенатының қазіргі мүшелері әрқайсысына сәйкес мандаттың әрекет ету мерзімі аяқталғанға дейін өз міндетін атқарады.
Cuarta. Los actuales integrantes del Senado de la Nación desempeñarán su cargo hasta la extinción del mandato correspondiente a cada uno.


Тоғызыншы тоқсан бесде Сенаттың үштен бірін жаңартуға байланысты барлық сенаторлардың өкілеттік мерзімі аяқталғаннан кейін он тоғыз жүз сексен алты сайланған, үшінші сенатор әрбiр заң шығарушы орган үшiн аудан бойынша тағайындалады. Әрбір аудан үшін сенаторлардың жиынтығы, мүмкіндігінше, екі орынды саяси партияға немесе заң шығарушы органда ең көп мүшелерге ие сайлаушылар альянсына, ал қалған саяси партияларға немесе сайлаушылар альянсына оның мүшелерінің саны. Байланыстағы жағдайда, бұрынғы провинцияның заңнамалық сайлауында көп дауыс жинаған саяси партия немесе сайлау алқасы басым болады.
En ocasión de renovarse un tercio del Senado en mil novecientos noventa y cinco, por finalización de los mandatos de todos los senadores elegidos en mil novecientos ochenta y seis, será designado además un tercer senador por distrito por cada Legislatura. El conjunto de los senadores por cada distrito se integrará, en lo posible, de modo que correspondan dos bancas al partido político o alianza electoral que tenga el mayor número de miembros en la legislatura, y la restante al partido político o alianza electoral que le siga en número de miembros de ella. En caso de empate, se hará prevalecer al partido político o alianza electoral que hubiera obtenido mayor cantidad de sufragios en la elección legislativa provincial inmediata anterior.


62-бапты қолданған жағдайда сенаторлардың орнына олардың тоғызыншы тоқсан сегіздік мерзімі аяқталатын сенаторлардың сайлануы, сондай-ақ 62-бапты қолданған жағдайда қазіргі сенаторлардың қайсысын ауыстыратыны сайланады. Дегенмен, сенатор сайлану кезінде заң шығарушы органда ең көп мүше болған саяси партия немесе сайлау алқасы өз кандидатурасын таңдауға құқылы, сол партияның үш сенаторының сайланбайтыны туралы бірден-бір шектеу. саяси немесе сайлау бірлестігі.
La elección de los senadores que reemplacen a aquellos cuyos mandatos vencen en mil novecientos noventa y ocho, así como la elección de quien reemplace a cualquiera de los actuales senadores en caso de aplicación del Artículo 62, se hará por estas mismas reglas de designación. Empero, el partido político o alianza electoral que tenga el mayor número de miembros en la Legislatura al tiempo de la elección del senador, tendrá derecho a que sea elegido su candidato, con la sola limitación de que no resulten los tres senadores de un mismo partido político o alianza electoral.


Бұл ережелер, сондай-ақ, Буэнос-Айрес қаласынан сенаторларды сайлау органы арқылы он тоғыз жүз тоқсан бес, қаланың заң шығарушы органының тоғызыншы тоқсан сегізінде сайлауға қолданылатын болады.
Estas reglas serán también aplicables a la elección de los senadores por la ciudad de Buenos Aires, en mil novecientos noventa y cinco por el cuerpo electoral, y en mil novecientos noventa y ocho, por el órgano legislativo de la ciudad.


Осы тармақта айтылған барлық сенаторларды сайлау сенатор өз функцияларын қабылдауы тиіс сәттен бастап кем дегенде алпыс, не тоқсан күннен аспауы керек.
La elección de todos los senadores a que se refiere esta cláusula se llevará a cabo con una anticipación no menor de sesenta ni mayor de noventa días al momento en que el senador deba asumir su función.


Барлық жағдайларда сенаторларға үміткерлерді саяси партиялар немесе сайлау одақтары ұсынатын болады. Нақтыланған кандидаттарға қойылатын заңдық және нормативтік талаптарды орындау Ұлттық сайлау құқығымен расталады және Заң шығарушы органға жіберіледі.
En todos los casos, los candidatos a senadores serán propuestos por los partidos políticos o alianzas electorales. El cumplimiento de las exigencias legales y estatutarias para ser proclamado candidato será certificado por la Justicia Electoral Nacional y comunicado a la Legislatura.


Ұлттық сенатор сайланған кезде, 62-баптың істерін қабылдайтын орынбасар тағайындалады.
Toda vez que se elija un senador nacional se designará un suplente, quien asumirá en los casos del Artículo 62.


Осы өтпелі тармақты қолдану арқылы сайланған сенаторлардың мандаты екі мыңнан бір жылдың 9 желтоқсанына дейін жалғасады.
Los mandatos de los senadores elegidos por aplicación de esta cláusula transitoria durarán hasta el nueve de diciembre del dos mil uno.


(54-бапқа сәйкес)
(Corresponde al Artículo 54)


Бесінші Сенаттың барлық мүшелері 54-бапта көрсетілген тәртіппен екі мың және оннан бір жылдың желтоқсан айының алдындағы екі ай ішінде сайланады, тағдырды шеше отырып, бірінші және екінші жылдық кезеңде кетуге тиіс .
Quinta. Todos los integrantes del Senado serán elegidos en la forma indicada en el Artículo 54 dentro de los dos meses anteriores al diez de diciembre del dos mil uno, decidiéndose por la suerte, luego que todos se reúnan, quienes deban salir en el primero y segundo bienio.


(56-бапқа сәйкес)
(Corresponde al Artículo 56)


Алтыншы Инк. Ережелерге сәйкес бірлескен қатысу режимі. 75-баптың 2-тармағы және федералды салық органының ережелері 1996 жылдың соңына дейін белгіленеді; осы реформалардың санкцияларына қолданылатын өкілеттіктерді, қызметтерді және функцияларды бөлу тиісті облысты мақұлдаусыз өзгерте алмайды; сондай-ақ, осы реформалардың санкцияларына қолданылатын ресурстардың провинциялар есебінен өзгеруі мүмкін емес, және екі жағдайда да аталған қатысуға қатысу режимі күшіне енгенше.
Sexta. Un régimen de coparticipación conforme lo dispuesto en el inc. 2 del Artículo 75 y la reglamentación del organismo fiscal federal, serán establecidos antes de la finalización del año 1996; la distribución de competencias, servicios y funciones vigentes a la sanción de esta reforma, no podrá modificarse sin la aprobación de la provincia interesada; tampoco podrá modificarse en desmedro de las provincias la distribución de recursos vigente a la sanción de esta reforma y en ambos casos hasta el dictado del mencionado régimen de coparticipación.


Бұл тармақ Ұлттар мен провинциялар арасында құзыреттердің, қызметтердің, функциялардың немесе ресурстардың бөлінуіндегі айырмашылықтардан туындайтын әкімшілік немесе соттық талаптарды қозғамайды.
La presente cláusula no afecta los reclamos administrativos o judiciales en trámite originados por diferencias por distribución de competencias, servicios, funciones o recursos entre la Nación y las provincias.


(75-баптың 2-тармағына сәйкес).
(Corresponde al Artículo 75 inc. 2).


Жетінші Конгресс Бюронос-Айрес қаласында, егер ол ел капиталы 129-бапқа сәйкес сақталатын заңнамалық келісімдер болған жағдайда, жүргізеді.
Séptima. El Congreso ejercerá en la ciudad de Buenos Aires mientras sea capital de la Nación las atribuciones legislativas que conserve con arreglo al Artículo 129.


(75-баптың 30-тармағына сәйкес).
(Corresponde al Artículo 75 inc. 30).


Сегізінші Оның қолданысқа енгізілген мерзімін қамтымайтын бұрыннан бар қолданыстағы заңнама осы ереженің күшіне енген күнінен бастап бес жыл өткен соң, тек қана жаңа конгресс арқылы Ұлттар Конгресі ратификациялайды.
Octava. La legislación delegada preexistente que no contenga plazo establecido para su ejercicio caducará a los cinco años de la vigencia de esta disposición excepto aquella que el Congreso de la Nación ratifique expresamente por una nueva ley.


(76-бапқа сәйкес).
(Corresponde al Artículo 76).


Тоғызыншы Бұл реформаны санкциялау сәтінде президенттің мандаты бірінші кезең болуы керек.
Novena. El mandato del presidente en ejercicio al momento de sancionarse esta reforma deberá ser considerado como primer período.


(90-бапқа сәйкес)
(Corresponde al Artículo 90)


Оныншы 1995 жылдың 8 шілдесінде өкілдігі бар Ұлт Көшбасшысының мандаты 1999 жылдың 10 желтоқсанында тоқтатылады.
Décima. El mandato del Presidente de la Nación que asuma su cargo el 8 de julio de 1995 se extinguirá el 10 de diciembre de 1999.


(90-бапқа сәйкес)
(Corresponde al Artículo 90)


Он бірінші Тағайындаудың аяқталуы және 99-бапта көзделген шектеулі мерзім; 4 конституциялық реформа күшіне енгеннен кейін бес жылдан кейін күшіне енеді.
Undécimo. La caducidad de los nombramientos y la duración limitada previstas en el Artículo 99 inc. 4 entrarán en vigencia a los cinco años de la sanción de esta reforma constitucional.


(99-баптың 4-тармағына сәйкес)
(Corresponde al Artículo 99 inc. 4)


Он екінші. Өнер саласында бекітілген рецепттер. Министрлер Кабинетінің басшысына сілтеме жасалатын осы Конституцияның екінші бөлігінің екінші бөлігінің төртінші тарауының 100 және 101 тармақтары 1995 жылғы 8 шілдеде күшіне енеді.
Duodécima. Las prescripciones establecidas en los arts. 100 y 101 del capítulo cuarto de la sección segunda de la segunda parte de esta Constitución referidas al jefe de gabinete de ministros, entrarán en vigencia el 8 de julio de 1995.


Министрлер кабинетінің басшысы 1995 жылдың 8 шілдесінде алғаш рет осы күнге дейін тағайындалады, олардың өкілеттігін Республика Президенті жүзеге асырады.
El jefe de gabinete de ministros será designado por primera vez el 8 de julio de 1995 hasta esa fecha sus facultades serán ejercitadas por el Presidente de la República.


(99, 7, 100 және 101-баптарға сәйкес)
(Corresponde a los arts. 99 inc. 7, 100 y 101.)


Он үшінші Осы реформаның жарамдылық мерзімі үш жүз алпыс күн болған кезде төменгі магистраттар осы Конституцияда көзделген тәртіппен ғана тағайындалуы мүмкін. Ағымдағы жүйе алдын ала қолданылмайынша.
Decimotercera. A partir de los trescientos sesenta días de la vigencia de esta reforma los magistrados inferiores solamente podrán ser designados por el procedimiento previsto en la presente Constitución. Hasta tanto se aplicará el sistema vigente con anterioridad.


(114-бапқа сәйкес)
(Corresponde al Artículo 114)


Он төртінші. Департаменттің алдында Магистратура кеңесін құру сәтінде істелетін істер инк мақсаттары үшін оларға жіберіледі. 114-баптың 5-тармағы. Сенатқа жiберiлген адамдар тоқтатылғанға дейiн сол жерде жалғастырады.
Decimocuarta. Las causas en trámite ante la Cámara de Diputados al momento de instalarse el Consejo de la Magistratura, les serán remitidas a efectos del inc. 5 del Artículo 114. Las ingresadas en el Senado continuarán allí hasta su terminación.


(115-бапқа сәйкес)
(Corresponde al Artículo 115)


Он бесінші. Буэнос-Айрестің жаңа автономиялы режимінен туындайтын өкілеттіктер жасалмайынша, Конгресс өз аумағында осы заңның санкциясына дейін қолданыстағы заңнаманы жүзеге асырады.
Decimoquinta. Hasta tanto se constituyan los poderes que surjan del nuevo régimen de autonomía de la ciudad de Buenos Aires, el Congreso ejercerá una legislación exclusiva sobre su territorio, en los mismos términos que hasta la sanción de la presente.


Үкімет басшысы бір мың тоғыз жүз тоқсан бес жыл бойы сайланады.
El jefe de Gobierno será elegido durante el año mil novecientos noventa y cinco.


129-баптың екiншi және үшiншi абзацтарында көзделген заңдар осы Конституция күшiне енген күннен бастап екі жүз жетпi жетi күн мерзiмде санкциялануға тиiс.
La ley prevista en los párrafos segundo y tercero del Artículo 129, deberá ser sancionada dentro del plazo de doscientos setenta días a partir de la vigencia de esta Constitución


Ұйымдастыру туралы заң шығарылғанға дейін Буэнос-Айрес қаласының судьяларын тағайындау және алып тастау өнер ережелерімен реттеледі. Осы Конституцияның 114 және 115-баптары.
Hasta tanto se haya dictado el estatuto organizativo la designación y remoción de los jueces de la ciudad de Buenos Aires se regirá por las disposiciones de los arts. 114 y 115 de esta Constitución.


(129-бапқа сәйкес)
(Corresponde al Artículo 129)


Он алтыншы. Бұл реформа жарияланған күннен кейін күшіне енеді. Конституциялық конвенцияның мүшелері, Аргентина халқының Президенті, Заң шығарушы палаталардың президенттері және Жоғарғы Соттың Төрағасы 1994 жылғы 24 тамызда Palacio San José, Concepción Уругвай, Entre Ríos провинциясы.
Decimosexta. Esta reforma entra en vigencia al día siguiente de su publicación. Los miembros de la Convención Constituyente, el presidente de la Nación Argentina, los presidentes de las Cámaras Legislativas y el presidente de la Corte Suprema de Justicia prestan juramento en un mismo acto el día 24 de agosto de 1994, en el Palacio San José, Concepción del Uruguay, provincia de Entre Ríos.


Мемлекеттің әрбір билігі мен провинциялық және муниципалдық билік органдары оның мүшелеріне және лауазымды адамдарына осы Конституцияға ант беруге міндетті
Cada poder del Estado y las autoridades provinciales y municipales disponen lo necesario para que sus miembros y funcionarios juren esta Constitución


Жетінші Осы конституциялық конвенциямен бекітілген конституциялық мәтіннің мәтіні қазіргі уақытта күшіне енді.
Decimoséptima. El texto constitucional ordenado, sancionado por esta Convención Constituyente, reemplaza al hasta ahora vigente.


SANTA FE ҚАЛААСЫНДАҒЫ ҰЛТТЫҚ КОНВЕНЦИЯНЫҢ КОНВЕНЦИЯСЫНЫҢ ОТЫРЫСЫНАН АВТОРДАНЫҢ АЙЫНДАҒЫ ОНЫҢ ОН КҮНІНДЕГІ КҮНІНДЕГІ СЕССИЯДАҒЫ МИНИСТРІНІҢ ОН ҮНДІСІ ЖӘНЕ ОНЫҢ ТӨРТІНШІСІНІҢ СЕССИЯСЫНА КЕЛІСІМ.
DADA EN LA SALA DE SESIONES DE LA CONVENCIÓN NACIONAL CONSTITUYENTE, EN LA CIUDAD DE SANTA FE, A LOS VEINTIDÓS DÍAS DEL MES DE AGOSTO DEL AÑO MIL NOVECIENTOS NOVENTA Y CUATRO.


2-бап. Осы Заңның 1-бабында жазылған мәтінді қоса алғанда, 1994 жылы Санта-Фе мен Парана қалаларында жиналған Ұлттық конституциялық конвенция бекітілген барлық конституциялық ережелер, соның ішінде 77-баптың екінші бөлімі бекітілген 1994 жылғы 1 тамыздағы сессиясында:
ARTICULO 2º.- El texto transcripto en el Artículo 1º de la presente ley incluye todas las disposiciones constitucionales sancionadas por la Convención Nacional Constituyente reunida en las ciudades de Santa Fe y Paraná en el año 1994, comprendiendo como Artículo 77, segunda parte, la aprobada en la sesión del primero de agosto de 1994 que expresa:


«Сайлау режимін және саяси партияларға өзгерістер енгізетін заң жобалары Палаталардың толық құрамының көпшілігімен мақұлдануы тиіс».
Los proyectos de ley que modifiquen el régimen electoral y de partidos políticos deberán ser aprobados por mayoría absoluta del total de los miembros de las Cámaras.


3-бап. Ресми бюллетеньде жариялау.
ARTICULO 3º.- Publíquese en el Boletín Oficial.


4-бап. Атқарушы билікке хабарлау
ARTICULO 4º.- Comuníquese al Poder Ejecutivo


АРНАЛҒАН КОНГРЕССІНДЕГІ АРНАЛҒАН КОНГРЕССТІҢ ОТЫРЫСЫНДА БЮНОС АЙРЕССІНДЕ, ЖЫЛДЫҢ ДЕҢГЕЙІНІҢ АЙЫНДАҒЫ АЙЫНДАҒЫ ОН ЖЕҢІЛДІ КЕЗІНДЕ ОНЫҢ ЖЕТІНШІ ЖӘНЕ ТӨРТІН.
DADA EN LA SALA DE SESIONES DEL CONGRESO ARGENTINO, EN BUENOS AIRES, A LOS QUINCE DIAS DEL MES DE DICIEMBRE DEL AÑO MIL NOVECIENTOS NOVENTA Y CUATRO.