|
hmong
|
español
|
|
DAWS XWS NTAWM COV ARGENTINE NATION
|
CONSTITUCION DE LA NACION ARGENTINA
|
|
|
|
|
PREAMBLE
|
PREÁMBULO
|
|
|
|
|
Peb yog cov neeg sawv cev ntawm cov neeg
Argentine Nation, tau sib sau ua ke hauv General Constituent Congress los
ntawm kev xaiv thiab kev xaiv tsa ntawm lub xeev uas tsim nws, raws li cov
lus cog tseg uas tau ua ua ntej, kom tsim tau lub koomhaum pabcuam pejxeem,
ntxiv dag zog rau kev ncaj ncees, muab kev tivthaiv ntau, txhawb txoj kev noj
qab haus huv, thiab ua kom muaj kev ywjpheej ntawm kev ywj pheej, rau peb,
rau peb cov xeebntxwv, thiab rau txhua tus neeg ntawm lub ntiaj teb uas xav
nyob hauv Argentine av: invoking tiv thaiv Vaj tswv, qhov chaw ntawm tag nrho
vim li cas thiab kev ncaj ncees: peb txiav txim, decree thiab tsim tsa Txoj
Cai Lij Choj rau Argentine Nation.
|
Nos los representantes del pueblo de la
Nación Argentina, reunidos en Congreso General Constituyente por voluntad y
elección de las provincias que la componen, en cumplimiento de pactos
preexistentes, con el objeto de constituir la unión nacional, afianzar la
justicia, consolidar la paz interior, proveer a la defensa común, promover el
bienestar general, y asegurar los beneficios de la libertad, para nosotros,
para nuestra posteridad, y para todos los hombres del mundo que quieran
habitar en el suelo argentino: invocando la protección de Dios, fuente de
toda razón y justicia: ordenamos, decretamos y establecemos esta
Constitución, para la Nación Argentina.
|
|
|
|
|
TSHOOJ IB
|
PRIMERA PARTE
|
|
|
|
|
Thawj Tshooj
|
Capítulo Primero
|
|
|
|
|
Kev tshaj tawm, cov cai thiab kev lees paub
|
Declaraciones, derechos y garantías
|
|
|
|
|
Tshooj 1.- Lub Tebchaws Argentine txav rau
nws lub tseem fwv los ntawm tsoomfwv tus sawv cev ntawm tsoomfwv, raws li lub
sijhawm tam sim no.
|
Artículo 1º.- La Nación Argentina adopta
para su gobierno la forma representativa republicana federal, según la
establece la presente Constitución.
|
|
|
|
|
Tshooj 2 .- Tsoomfwv Tsoomfwv tau pab
txhawb kev ntseeg Roman Catholic.
|
Artículo 2º.- El Gobierno federal sostiene
el culto católico apostólico romano.
|
|
|
|
|
Tshooj 3 .- Cov tub ceev xwm uas siv tsoom
fwv hauv nroog, nyob hauv lub nroog uas tau tshaj tawm Capital of the
Republic los ntawm ib txoj cai tshwj xeeb ntawm Congress, kev txiav txim ua
ntej los ntawm ib los yog ntau lub xeev cov cai, ntawm thaj chaw yuav tsum
yog tsoom fwv.
|
Artículo 3º.- Las autoridades que ejercen
el Gobierno federal, residen en la ciudad que se declare Capital de la República
por una ley especial del Congreso, previa cesión hecha por una o más
legislaturas provinciales, del territorio que haya de federalizarse.
|
|
|
|
|
Tshooj 4.- Tsoomfwv Tsoom Fwv muab cov kev
siv nyiaj hauv Nation nrog cov nyiaj ntawm Lub Teb Chaws Kev Tshaj Tawm los
ntawm cov khoom ntawm kev ua lag luam thiab kev xa tawm, ntawm kev muag los
yog xauj ntawm lub teb chaws tus tswv, los ntawm cov nyiaj tau los ntawm lub
chaw xa ntawv, los ntawm lwm txoj kev koom tes uas lub Koom Txoos Congress
siv nyiaj ncaj ncees rau cov pejxeem, thiab cov nyiaj qiv thiab credit ua
haujlwm tau txiav txim los ntawm tib lub Koom Haum rau kev xwm txheej hauv
lub tebchaws, lossis cov tuam txhab lag luam ntawm lub tebchaws.
|
Artículo 4º.- El Gobierno federal provee a
los gastos de la Nación con los fondos del Tesoro nacional formado del
producto de derechos de importación y exportación, del de la venta o locación
de tierras de propiedad nacional, de la renta de Correos, de las demás
contribuciones que equitativa y proporcionalmente a la población imponga el
Congreso General, y de los empréstitos y operaciones de crédito que decrete
el mismo Congreso para urgencias de la Nación, o para empresas de utilidad
nacional.
|
|
|
|
|
Tshooj 5 .- Txhua lub xeev yuav sau tsab
ntawv txiav txim rau nws tus kheej hauv ib qho kev ncaj ncees hauv lub teb
chaws tus sawv cev, raws li cov ntsiab lus, cov lus tshaj tawm thiab kev cog
lus ntawm Tsoomfwv Lub Tebchaws; thiab kom nws cov thawj coj ntawm kev ncaj
ncees, nws txoj kev tswj hwm, thiab kev kawm theem pib. Raws li cov cai no,
tsoomfwv tseem fwv txhua lub xeev tau txais kev lom zem thiab siv nws lub tsev
kawm ntawv.
|
Artículo 5º.- Cada provincia dictará para
sí una Constitución bajo el sistema representativo republicano, de acuerdo
con los principios, declaraciones y garantías de la Constitución Nacional; y
que asegure su administración de justicia, su régimen municipal, y la
educación primaria. Bajo de estas condiciones el Gobierno federal, garante a
cada provincia el goce y ejercicio de sus instituciones.
|
|
|
|
|
Tshooj 6.- Tsoomfwv Tsoomfwv Tsoomfwv hauv
lub tebchaws ntawm lub xeev los lav tsoomfwv, los yog los tawm tsam txawv
tebchaws txawv tebchaws, thiab yuav tsum tau txais lawv cov tub ceev xwm los
tuav lossis rov tsim dua tshiab, yog tias lawv raug xa tawm ntawm kev tawm
tsam, los yog kev cuam tshuam ntawm lwm lub xeev.
|
Artículo 6º.- El Gobierno federal
interviene en el territorio de las provincias para garantir la forma
republicana de gobierno, o repeler invasiones exteriores, y a requisición de
sus autoridades constituidas para sostenerlas o restablecerlas, si hubiesen
sido depuestas por la sedición, o por invasión de otra provincia.
|
|
|
|
|
Tshooj 7 .- Cov kev ua pej xeem thiab cov
txheej txheem hais plaub ntug ntawm lub xeev muaj kev ntseeg siab rau lwm
tus; thiab cov Congress yuav los ntawm cov cai lij choj txiav txim siab tias
yuav yog tsab cai li cas ntawm cov kev ua no thiab cov txheej txheem, thiab
cov teeb meem kev cai lij choj uas lawv yuav ua.
|
Artículo 7º.- Los actos públicos y
procedimientos judiciales de una provincia gozan de entera fe en las demás; y
el Congreso puede por leyes generales determinar cuál será la forma
probatoria de estos actos y procedimientos, y los efectos legales que
producirán.
|
|
|
|
|
Tshooj 8 .- Cov pejxeem ntawm txhua lub
xeev yeej zoo siab rau txhua txoj cai, kev tsim nyog thiab kev tiv thaiv nyob
rau hauv lub npe ntawm pej xeem hauv lwm tus. Kev muab txim ntawm cov neeg
txhaum yog ib qho kev sib cog xeeb ntawm txhua lub nroog.
|
Artículo 8º.- Los ciudadanos de cada
provincia gozan de todos los derechos, privilegios e inmunidades inherentes
al título de ciudadano en las demás. La extradición de los criminales es de
obligación recíproca entre todas las provincias.
|
|
|
|
|
Tshooj 9.- Txhua lub tebchaws hauv tebchaws
yuav tsis muaj kev lig kevcai dua li cov teb chaws, uas cov kev cai lij choj
uas lub Koom Txoos txiav txim yuav los tswj.
|
Artículo 9º.- En todo el territorio de la
Nación no habrá más aduanas que las nacionales, en las cuales regirán las
tarifas que sancione el Congreso.
|
|
|
|
|
Tshooj Cai 10.- Hauv Teb Chaws Asmeskas
tsis pub muaj cai ntawm kev tsim los ntawm lub teb chaws los yog kev tsim
khoom, thiab cov khoom muag thiab kev muag khoom ntawm txhua yam, tso rau
hauv kev lis kev cai txawv teb chaws.
|
Artículo 10.- En el interior de la
República es libre de derechos la circulación de los efectos de producción o
fabricación nacional, así como la de los géneros y mercancías de todas
clases, despachadas en las aduanas exteriores.
|
|
|
|
|
Tshooj Cai 11- Cov khoom ntawm lub teb
chaws los yog lwm lub teb chaws los yog kev tsim tawm, thiab txhua tus tsiaj
nyeg, dhau ntawm ib thaj av mus rau lwm tus, yuav tsum tsis pub muaj txoj cai
tsheb thauj mus los, los ua lub nkoj, nkoj lossis tsiaj yuav raug xa mus;
thiab tsis muaj lwm txoj cai yuav raug rau lawv, txawm lawv txoj kev ntseeg,
los ntawm qhov tseeb ntawm qhov chaw mus ncig tebchaws.
|
Artículo 11.- Los artículos de producción o
fabricación nacional o extranjera, así como los ganados de toda especie, que
pasen por territorio de una provincia a otra, serán libres de los derechos
llamados de tránsito, siéndolo también los carruajes, buques o bestias en que
se transporten; y ningún otro derecho podrá imponérseles en adelante,
cualquiera que sea su denominación, por el hecho de transitar el territorio.
|
|
|
|
|
Tshooj Cai 12- Cov nkoj ntawm ib lub xeev
mus rau lwm tus yuav tsum tsis txhob nkag mus rau, thim nyiaj thiab them nqi
rau qhov kev thauj mus los, yam tsis muaj nyob rau hauv txhua qhov kev pom
zoo rau ib qho chaw nres nkoj dua, los ntawm kev cai los yog cov cai luam
|
Artículo 12.- Los buques destinados de una
provincia a otra, no serán obligados a entrar, anclar y pagar derechos por
causa de tránsito, sin que en ningún caso puedan concederse preferencias a un
puerto respecto de otro, por medio de leyes o reglamentos de comercio.
|
|
|
|
|
Tshooj 13 .- Cov tshiab lub xeev yuav raug
xa mus rau hauv Tebchaws; tab sis ib lub xeev tsis tuaj yeem tsim tsa hauv ib
thaj tsam ntawm lwm tus los yog lwm tus, los sis ob peb yuav tsim ib qho, yam
tsis tau kev tso cai los ntawm Tsoomfwv ntawm thaj chaw txaus siab thiab cov
Congress.
|
Artículo 13.- Podrán admitirse nuevas
provincias en la Nación; pero no podrá erigirse una provincia en el
territorio de otra u otras, ni de varias formarse una sola, sin el
consentimiento de la Legislatura de las provincias interesadas y del
Congreso.
|
|
|
|
|
Tshooj 14 .- Tag nrho cov neeg nyob hauv
teb chaws muaj kev zoo siab raws li cov cai hauv qab no raws li cov kev cai
uas tswj lawv cov kev qoj ib ce; namely: ua hauj lwm thiab siv txhua txoj cai
lij choj; kom taug qab thiab ua lag luam; mus thov tus tub ceev xwm; nkag
mus, nyob twj ywm, tawm mus thiab tawm hauv Argentine ib ncig; los tshaj tawm
lawv cov tswv yim los ntawm cov xovxwm tsis muaj censorship ua ntej; yuav siv
thiab muab koj cov khoom pov tseg; mus koom nrog rau cov hom phiaj tseem
ceeb; kom lawv ua lawv txoj kev pe hawm; qhia thiab kawm.
|
Artículo 14.- Todos los habitantes de la
Nación gozan de los siguientes derechos conforme a las leyes que reglamenten
su ejercicio; a saber: de trabajar y ejercer toda industria lícita; de
navegar y comerciar; de peticionar a las autoridades; de entrar, permanecer,
transitar y salir del territorio argentino; de publicar sus ideas por la
prensa sin censura previa; de usar y disponer de su propiedad; de asociarse
con fines útiles; de profesar libremente su culto; de enseñar y aprender.
|
|
|
|
|
Tshooj 14 bis .- Ua haujlwm nyob rau hauv
nws cov ntau hom ntawv yuav tau txais kev tiv thaiv ntawm txoj cai, uas yuav
ua kom tus neeg ua haujlwm: kev ua haujlwm zoo thiab ncaj ncees, tsis muaj
sijhawm ua haujlwm; so thiab nyiaj so haujlwm; kev ncaj ncees; mobile tseem
ceeb kawg nkaus nyiaj hli; kev sib npaug sib luag rau tib txoj hauj lwm; kev
koom tes hauv cov txiaj ntsig ntawm lub tuam txhab, nrog kev tswj ntawm kev
tsim khoom thiab kev sib koom tes hauv kev tswj xyuas; tiv thaiv arbitrary
tshem tawm; kev ruaj ntseg ntawm tus neeg ua hauj lwm rau pej xeem; Pab dawb
thiab yawg lub koom haum, pom zoo los ntawm cov lus sau rau hauv ib phau
ntawv tshwj xeeb.
|
Artículo 14 bis.- El trabajo en sus
diversas formas gozará de la protección de las leyes, las que asegurarán al
trabajador: condiciones dignas y equitativas de labor, jornada limitada;
descanso y vacaciones pagados; retribución justa; salario mínimo vital móvil;
igual remuneración por igual tarea; participación en las ganancias de las
empresas, con control de la producción y colaboración en la dirección;
protección contra el despido arbitrario; estabilidad del empleado público;
organización sindical libre y democrática, reconocida por la simple
inscripción en un registro especial.
|
|
|
|
|
Cov Guilds yog guaranteed: nkag mus rau kev
khom nqi ntawm collective bargaining; kev mus rau kev sib haum xeeb thiab kev
sib tw; txoj cai tawm tsam. Cov neeg sawv cev ntawm cov koom haum ua haujlwm
yuav txaus siab rau qhov yuav tsum tau ua kom tiav ntawm lawv cov kev tswj
hwm hauv lub union thiab cov uas muaj feem xyuam rau kev ruaj ntseg ntawm
lawv txoj haujlwm.
|
Queda garantizado a los gremios: concertar
convenios colectivos de trabajo; recurrir a la conciliación y al arbitraje;
el derecho de huelga. Los representantes gremiales gozarán de las garantías
necesarias para el cumplimiento de su gestión sindical y las relacionadas con
la estabilidad de su empleo.
|
|
|
|
|
Lub Xeev yuav muab cov txiaj ntsig ntawm
kev tiv thaiv kev ruaj ntseg, uas yuav yog ib qho tseem ceeb thiab tsis muaj
kev ntseeg. Tshwj xeeb, txoj cai yuav tsim kom muaj: kev tuav pov hwm kev
raug mob, uas yuav los ntawm lub teb chaws los yog lub xeev cov koom haum
nrog nyiaj txiag thiab nyiaj txiag ywj pheej, uas yog los ntawm cov neeg koom
siab nrog lub xeev txoj kev koom nrog, tsis muaj kev cuam tshuam nyiaj ntau;
nyiaj laus thiab cov pensions; kev tiv thaiv ntawm tsev neeg; kev tiv thaiv
ntawm tsev neeg tej khoom; nyiaj xiam oob khab hauv tsev neeg thiab nkag mus
rau tsev nyob zoo.
|
El Estado otorgará los beneficios de la
seguridad social, que tendrá carácter de integral e irrenunciable. En
especial, la ley establecerá: el seguro social obligatorio, que estará a
cargo de entidades nacionales o provinciales con autonomía financiera y
económica, administradas por los interesados con participación del Estado,
sin que pueda existir superposición de aportes; jubilaciones y pensiones
móviles; la protección integral de la familia; la defensa del bien de
familia; la compensación económica familiar y el acceso a una vivienda digna.
|
|
|
|
|
Tshooj 15 .- Nyob rau hauv Argentine Nation
tsis muaj qhev: tsawg ob hnub uas muaj hnub no yog dawb los ntawm kev cog lus
ntawm qhov kev cai lij choj; thiab txoj cai tshwj xeeb yuav tswj hwm cov
nyiaj them rau qhov kev tshaj tawm no tau nce ntxiv. Txhua daim ntawv cog lus
rau kev yuav khoom thiab kev muag khoom ntawm cov neeg yog ib qho txhaum cai
uas yuav raug tuav lub luag haujlwm ntawm cov neeg uas ua kev zoo siab, thiab
los ntawm tus sau los yog tus neeg tso cai. Thiab cov qhev uas nyob rau hauv
txhua txoj kev nkag mus yog dawb los ntawm mere qhov tseeb ntawm stepping
nyob rau hauv ib ncig ntawm lub koom pheej.
|
Artículo 15.- En la Nación Argentina no hay
esclavos: los pocos que hoy existen quedan libres desde la jura de esta
Constitución; y una ley especial reglará las indemnizaciones a que dé lugar
esta declaración. Todo contrato de compra y venta de personas es un crimen de
que serán responsables los que lo celebrasen, y el escribano o funcionario
que lo autorice. Y los esclavos que de cualquier modo se introduzcan quedan
libres por el solo hecho de pisar el territorio de la República.
|
|
|
|
|
Tshooj 16 .- Lub Argentine Nation tsis lees
paub txog kev loj hlob ntawm cov ntshav los yog yug menyuam: tsis muaj cov
cai los yog lub npe ntawm cov nom tswv. Tag nrho nws cov pej xeem muaj kev
ncaj ncees ua ntej txoj cai, thiab kev pom zoo hauv kev ua hauj lwm yam tsis
muaj lwm yam kev mob. Piv txwv yog lub hauv paus ntawm cov nyiaj ua se thiab cov
nqi them rau pej xeem.
|
Artículo 16.- La Nación Argentina no admite
prerrogativas de sangre, ni de nacimiento: no hay en ella fueros personales
ni títulos de nobleza. Todos sus habitantes son iguales ante la ley, y
admisibles en los empleos sin otra condición que la idoneidad. La igualdad es
la base del impuesto y de las cargas públicas.
|
|
|
|
|
Tshooj 17 .- Cov khoom ntiag tug tsis cuam
tshuam, thiab tsis muaj neeg nyob hauv lub teb chaws yuav raug muab tshem
tawm ntawm nws, tab sis los ntawm kev tsim txiaj ntawm ib kab lus raws li
txoj cai. Kev rho tawm rau cov laj thawj pej xeem, yuav tsum tsim nyog raws
li txoj cai lij choj thiab tau thim ua ntej. Tsuas Congress thiaj li siv cov
kev pabcuam hauv Tshooj 4. Yuav tsis muaj kev pabcuam rau tus kheej, tshwj
tsis yog tsim nyog ntawm txoj cai los yog kab lus raws li txoj cai. Txhua tus
neeg sau ntawv los yog tus neeg tsim khoom yog tus tswv ntawm nws txoj
haujlwm, tsim lossis nrhiav tau, rau lub sijhawm tau pom zoo los ntawm txoj
cai. Kev ntiag tug ntawm lub vaj tse yog ib txwm tshem tawm ntawm lub txim
txhaum plaub ntawm Argentine. Tsis muaj kev ua phem hauv lub cev los ua qhov
tsis txaus siab, tsis thov kev pab ntawm txhua hom.
|
Artículo 17.- La propiedad es inviolable, y
ningún habitante de la Nación puede ser privado de ella, sino en virtud de
sentencia fundada en ley. La expropiación por causa de utilidad pública, debe
ser calificada por ley y previamente indemnizada. Sólo el Congreso impone las
contribuciones que se expresan en el Artículo 4º. Ningún servicio personal es
exigible, sino en virtud de ley o de sentencia fundada en ley. Todo autor o
inventor es propietario exclusivo de su obra, invento o descubrimiento, por
el término que le acuerde la ley. La confiscación de bienes queda borrada
para siempre del Código Penal argentino. Ningún cuerpo armado puede hacer
requisiciones, ni exigir auxilios de ninguna especie.
|
|
|
|
|
Tshooj 18 .- Tus neeg nyob hauv lub
tebchaws tsis muaj kev ncaj ncees tsis muaj kev ncaj ncees ua ntej raws li
txoj cai ntawm txoj kev taug, lossis txiav txim los ntawm cov tswvcuab tshwj
xeeb, lossis raug tshem tawm hauv lub tsev hais plaub los ntawm txoj cai lij
choj ua ntej qhov tseeb ntawm rooj plaub. Tsis muaj leej twg yuam kom ua tim
khawv rau nws tus kheej; los yog tsis tau raug ntes tshwj tias tau sau daim
ntawv tso cai ntawm lub koom haum muaj cai. Kev tiv thaiv ntawm tus neeg
thiab ntawm cov cai yog cuam tshuam. Qhov chaw nyob yog inviolable, nrog rau
cov ntawv sau thiab cov ntaub ntawv ntiag tug; thiab ib tsab cai lij choj
yuav txiav txim xyuas seb muaj dab tsi thiab nrog qhov kev tsim nyog tau ua
mus rau nws qhov kev tshawb nrhiav thiab kev ua haujlwm. Lub txim tuag rau
kev nom kev tswv, txhua yam ntawm kev tsim txom thiab lashes yeej ib txwm
abolished. Cov tsev loj cuj ntawm lub teb chaws yuav noj qab nyob zoo thiab
huv, rau kev ruaj ntseg thiab tsis rau txim rau tus neeg raug kaw nyob rau
hauv lawv, thiab tej yam kev ntsuas uas ua txhaum cai ntawm kev tsis ncaj
ncees yuav ua rau lawv tsis muaj dab tsi ntxiv, yuav ua rau tus kws txiav
txim plaub tso cai rau nws.
|
Artículo 18.- Ningún habitante de la Nación
puede ser penado sin juicio previo fundado en ley anterior al hecho del
proceso, ni juzgado por comisiones especiales, o sacado de los jueces
designados por la ley antes del hecho de la causa. Nadie puede ser obligado a
declarar contra sí mismo; ni arrestado sino en virtud de orden escrita de
autoridad competente. Es inviolable la defensa en juicio de la persona y de
los derechos. El domicilio es inviolable, como también la correspondencia
epistolar y los papeles privados; y una ley determinará en qué casos y con
qué justificativos podrá procederse a su allanamiento y ocupación. Quedan
abolidos para siempre la pena de muerte por causas políticas, toda especie de
tormento y los azotes. Las cárceles de la Nación serán sanas y limpias, para
seguridad y no para castigo de los reos detenidos en ellas, y toda medida que
a pretexto de precaución conduzca a mortificarlos más allá de lo que aquélla
exija, hará responsable al juez que la autorice.
|
|
|
|
|
Tshooj 19 .- Tej yam kev ua ntawm cov txiv
neej uas tsis muaj kev tsis ncaj ncees rau pej xeem kev ncaj ncees, lossis ua
rau lwm tus neeg raug mob, tsuas yog cia rau Vajtswv xwb, thiab raug zam lub
txim los ntawm cov neeg saib kev ncaj ncees. Tsis muaj neeg nyob hauv lub teb
chaws yuav raug yuam ua cov kev cai lij choj tsis tau yuam, los yog deprived
ntawm nws tsis txwv txiav.
|
Artículo 19.- Las acciones privadas de los
hombres que de ningún modo ofendan al orden y a la moral pública, ni
perjudiquen a un tercero, están sólo reservadas a Dios, y exentas de la
autoridad de los magistrados. Ningún habitante de la Nación será obligado a
hacer lo que no manda la ley, ni privado de lo que ella no prohíbe.
|
|
|
|
|
Tshooj 20 .- Cov neeg tuaj txawv teb chaws
nyob hauv thaj chaw ntawm lub teb chaws tag nrho cov pej xeem cov cai ntawm
pej xeem; lawv muaj peev xwm siv lawv cov kev lag luam, kev lag luam thiab
txoj hauj lwm; tus kheej av, yuav thiab muag lawv; next cov dej ntws thiab coasts;
ua siab dawb siv koj txoj kev pe hawm; los kuaj thiab sib yuav raws li cov
cai. Lawv tsis yuam kom lees tias yog neeg Amelikas, los sis them tsis tau
them nyiaj ntxiv. Lawv nrhiav tau lub teb chaws nyob ob lub xyoo hauv lub teb
chaws; tab sis lub peev xwm ua kom luv luv no lub sij hawm kom haum ntawm tus
uas thov nws, alleging thiab pov thawj cov kev pab cuam rau lub tebchaws.
|
Artículo 20.- Los extranjeros gozan en el
territorio de la Nación de todos los derechos civiles del ciudadano; pueden
ejercer su industria, comercio y profesión; poseer bienes raíces, comprarlos
y enajenarlos; navegar los ríos y costas; ejercer libremente su culto; testar
y casarse conforme a las leyes. No están obligados a admitir la ciudadanía,
ni a pagar contribuciones forzosas extraordinarias. Obtienen nacionalización
residiendo dos años continuos en la Nación; pero la autoridad puede acortar
este término a favor del que lo solicite, alegando y probando servicios a la
República.
|
|
|
|
|
Tshooj 21.- Txhua tus pej xeem Argentine
yuav tsum tau tsa nws tus kheej hauv kev tiv thaiv ntawm lub teb chaws thiab
hauv tsab cai lij choj, raws li cov cai uas tau hais los ntawm Lub Koom Haum
thiab cov Tsoom Fwv Tswj Kev Txwv. Cov pej xeem los ntawm naturalization yog
dawb los muab qhov kev pab no lossis tsis yog rau lub sijhawm kaum xyoo suav
txij hnub lawv tau txais lawv daim npav xaiv tsa.
|
Artículo 21.- Todo ciudadano argentino está
obligado a armarse en defensa de la patria y de esta Constitución, conforme a
las leyes que al efecto dicte el Congreso y a los decretos del Ejecutivo
nacional. Los ciudadanos por naturalización son libres de prestar o no este
servicio por el término de diez años contados desde el día en que obtengan su
carta de ciudadanía.
|
|
|
|
|
Tshooj 22.- Cov neeg tsis txhob txwm txiav
txim los yog kav, tab sis los ntawm lawv cov neeg sawv cev thiab cov neeg
muaj cai tsim tsa los ntawm Tsab Cai Lij Choj. Cov tub ceev xwm lossis lub
rooj sib tham ntawm cov neeg uas lees txais cov cai ntawm cov neeg thiab kev
thov rau sawv cev ntawm cov neeg ua txhaum txoj kev ua txhaum ntawm kev tsim
txom.
|
Artículo 22.- El pueblo no delibera ni
gobierna, sino por medio de sus representantes y autoridades creadas por esta
Constitución. Toda fuerza armada o reunión de personas que se atribuya los
derechos del pueblo y peticione a nombre de éste, comete delito de sedición.
|
|
|
|
|
Tshooj Cai 23.- Yog hais tias muaj kev kub
ntxhov los yog lwm txoj kev tawm tsam uas yuav ua rau kev siv qhov kev cai
lij choj thiab cov tub ceev xwm tau tsim los ntawm nws, yuav raug tshaj tawm
hauv xeev los yog thaj chaw uas muaj kev cuam tshuam ntawm kev txiav txim,
raug ncua muaj kev cai lij choj. Tab sis thaum lub sijhawm raug ncua, tus Thawj
Tswj Hwm ntawm lub Koom Haum tsis tuaj yeem txiav txim rau nws tus kheej los
yog thov kev nplua. Nws lub hwj chim yuav tsis zoo nyob rau hauv cov ntaub
ntawv zoo li no rau cov neeg, los ntes lawv los yog hloov lawv los ntawm ib
qho taw qhia mus rau lwm lub teb chaws, yog tias lawv tsis xav tawm hauv
Argentine qhov chaw.
|
Artículo 23.- En caso de conmoción interior
o de ataque exterior que pongan en peligro el ejercicio de esta Constitución
y de las autoridades creadas por ella, se declarará en estado de sitio la
provincia o territorio en donde exista la perturbación del orden, quedando
suspensas allí las garantías constitucionales. Pero durante esta suspensión
no podrá el presidente de la República condenar por sí ni aplicar penas. Su
poder se limitará en tal caso respecto de las personas, a arrestarlas o
trasladarlas de un punto a otro de la Nación, si ellas no prefiriesen salir
fuera del territorio argentino.
|
|
|
|
|
Tshooj 24.- Lub Koom Haum yuav txhawb txoj
kev txhim kho ntawm txoj cai tam sim no rau tag nrho nws cov ceg, thiab tsim
kom muaj kev ywj pheej ntawm juries.
|
Artículo 24.- El Congreso promoverá la
reforma de la actual legislación en todos sus ramos, y el establecimiento del
juicio por jurados.
|
|
|
|
|
Tshooj 25 .- Tsoomfwv Tsoom Fwv Teb Chaws
yuav txhawb nqa European tuaj txawv teb chaws; thiab yuav tsis txwv, txo los
yog se nrog ib qho nkag mus rau hauv Argentine cov neeg ua haujlwm ntawm cov
neeg txawv teb chaws uas coj tuaj txog rau thaj av, txhim kho kev lag luam,
thiab qhia thiab qhia science thiab kos duab.
|
Artículo 25.- El Gobierno federal fomentará
la inmigración europea; y no podrá restringir, limitar ni gravar con impuesto
alguno la entrada en el territorio argentino de los extranjeros que traigan
por objeto labrar la tierra, mejorar las industrias, e introducir y enseñar
las ciencias y las artes.
|
|
|
|
|
Tshooj 26.- Lub hom phiaj ntawm cov dej
ntws ntu hauv teb chaws yog dawb rau tag nrho cov chij, tsuas yog rau cov kev
cai muab los ntawm lub teb chaws txoj cai.
|
Artículo 26.- La navegación de los ríos
interiores de la Nación es libre para todas las banderas, con sujeción
únicamente a los reglamentos que dicte la autoridad nacional.
|
|
|
|
|
Tshooj 27.- Tsoomfwv Tsav Xwm tseem fwv
yuav tsum ua kom muaj kev sib raug zoo ntawm kev sib raug zoo thiab kev lag
luam nrog lwm lub teb chaws los ntawm kev cog lus uas ua raws li cov qauv
ntawm kev cai lij choj uas tsim los ntawm Txoj Cai Lij Choj.
|
Artículo 27.- El Gobierno federal está
obligado a afianzar sus relaciones de paz y comercio con las potencias
extranjeras por medio de tratados que estén en conformidad con los principios
de derecho público establecidos en esta Constitución.
|
|
|
|
|
Tshooj 28.- Cov ntsiab cai, cov lus lees
paub thiab cov cai uas tau lees paub hauv cov xwm txheej dhau los, yuav tsis
raug hloov los ntawm cov cai uas tswj lawv cov kev ua.
|
Artículo 28.- Los principios, garantías y
derechos reconocidos en los anteriores artículos, no podrán ser alterados por
las leyes que reglamenten su ejercicio.
|
|
|
|
|
Tshooj cai 29. Cov Congress tsis tuaj yeem
pab rau lub teb chaws Executive, los yog cov cai ntawm lub xeev los ntawm cov
thawj tswj hwm lub xeev, cov tsis tshua tau sib cais , los yog tag nrho ntawm
tsoom fwv lub hwj chim , thiab tsis pub lawv xa tawm los yog kev yuam cai rau
kev ua neej, kev hwm lossis kev tsim txiaj Argentines yog nyob rau ntawm lub
siab hlub ntawm tsoom fwv los yog leej twg. Kev ua haujlwm ntawm qhov xwm no
yog nrog lawv cov neeg tsis muaj kev vam meej, thiab muaj cov neeg uas tsim
lawv, tso cai lossis kos npe, rau lub luag haujlwm thiab lub txim rau cov
neeg ntxeev siab rau lub teb chaws.
|
Artículo 29.- El Congreso no puede conceder
al Ejecutivo nacional, ni las Legislaturas provinciales a los gobernadores de
provincia, facultades extraordinarias, ni la suma del poder público, ni
otorgarles sumisiones o supremacías por las que la vida, el honor o las
fortunas de los argentinos queden a merced de gobiernos o persona alguna.
Actos de esta naturaleza llevan consigo una nulidad insanable, y sujetarán a
los que los formulen, consientan o firmen, a la responsabilidad y pena de los
infames traidores a la patria.
|
|
|
|
|
Tshooj 30.- Txoj Cai Lij Choj tau hloov kho
tag nrho lossis ib qho ntawm nws qhov chaw. Qhov kev xav tau rau kev txhim
kho yuav tsum tau tshaj tawm los ntawm Congress nrog kev pov npav ntawm tsawg
kawg yog ob feem peb ntawm nws cov tswv cuab; tab sis nws yuav tsis raug coj
tawm tshwj tsis yog los ntawm ib lub rooj sib tham rau lub hom phiaj ntawd.
|
Artículo 30.- La Constitución puede
reformarse en el todo o en cualquiera de sus partes. La necesidad de reforma
debe ser declarada por el Congreso con el voto de dos terceras partes, al
menos, de sus miembros; pero no se efectuará sino por una Convención convocada
al efecto.
|
|
|
|
|
Tshooj cai 31.- Txoj Cai Txwj Laus Tswj
Haujlwm, cov cai hauv Tebchaws no uas yog lub txim tshwm sim los ntawm
Congress thiab treaties nrog txawv teb chaws powers yog lub meej mom tshaj
plaws hauv lub teb chaws; thiab cov tub ceev xwm ntawm txhua lub xeev raug
yuam kom ua raws li nws, txawm tias tsis yog muaj kev cuam tshuam los ntawm
cov kev cai hauv cov cai los yog cov xeev cov cai, tshwj tsis yog rau lub
xeev ntawm Buenos Aires, cov treaties tau pom zoo tom qab Pact ntawm lub Kaum
Ib Hlis 11, 1859.
|
Artículo 31.- Esta Constitución, las leyes
de la Nación que en su consecuencia se dicten por el Congreso y los tratados
con las potencias extranjeras son la ley suprema de la Nación; y las
autoridades de cada provincia están obligadas a conformarse a ella, no
obstante cualquiera disposición en contrario que contengan las leyes o
constituciones provinciales, salvo para la provincia de Buenos Aires, los
tratados ratificados después del Pacto de 11 de noviembre de 1859.
|
|
|
|
|
Tshooj 32.- Tsoom fwv teb chaws Congress
tsis tswj cov cai uas txwv tsis pub muaj kev ywj pheej ntawm cov xovxwm los
tsim kom muaj kev ywj pheej ntawm tsoom fwv.
|
Artículo 32.- El Congreso federal no
dictará leyes que restrinjan la libertad de imprenta o establezcan sobre ella
la jurisdicción federal.
|
|
|
|
|
Tshooj 33.- Cov lus tshaj tawm, cov cai
thiab cov guarantees uas Tsab Cai Lij Choj txiav txim siab yuav tsis to taub
tias yog tsis muaj lwm txoj cai thiab kev lees paub tsis suav; tab sis hais
tias lawv yog yug los ntawm lub hauv paus ntawm lub sovereignty ntawm cov
neeg thiab lub teb chaws ntawm tsoom fwv.
|
Artículo 33.- Las declaraciones, derechos y
garantías que enumera la Constitución no serán entendidos como negación de
otros derechos y garantías no enumerados; pero que nacen del principio de la
soberanía del pueblo y de la forma republicana de gobierno.
|
|
|
|
|
Tshoojcai 34. Cov kws txiav txim plaub ntug
ntawm tsoomfwv cov tsev hais plaub yuav tsis tuaj yeem nyob rau ntawm lub
xeev cov tsev hais plaub, lossis tsis pub tsoomfwv cov kev pabcuam, tsis hais
nom tswv thiab nom tswv ua haujlwm nyob rau hauv lub xeev uas tau siv, thiab
tsis yog ntawm qhov chaw nyob ntawm tus neeg ua haujlwm, to taub qhov no rau lub
hom phiaj ntawm kev xaiv haujlwm rau hauv lub xeev uas lawv pom tau tias lawv
tus kheej.
|
Artículo 34.- Los jueces de las cortes
federales no podrán serlo al mismo tiempo de los tribunales de provincia, ni
el servicio federal, tanto en lo civil como en lo militar da residencia en la
provincia en que se ejerza, y que no sea la del domicilio habitual del
empleado, entendiéndose esto para los efectos de optar a empleos en la
provincia en que accidentalmente se encuentren.
|
|
|
|
|
Tshooj 35.- Cov denominations tau txais kev
kawm txij thaum xyoo 1810 mus txog rau tam sim no, xws li: United States
ntawm River Plate, Argentine Republic, Argentine Confederation, yuav tsum tau
ua nom ua nom no rau tsoom fwv thiab thaj chaw ntawm cov nroog, lo lus
"Argentine Nation" nyob rau hauv lub tsim thiab kev pom zoo ntawm
cov cai.
|
Artículo 35.- Las denominaciones adoptadas
sucesivamente desde 1810 hasta el presente, a saber: Provincias Unidas del
Río de la Plata, República Argentina, Confederación Argentina, serán en
adelante nombres oficiales indistintamente para la designación del Gobierno y
territorio de las provincias, empleándose las palabras "Nación
Argentina" en la formación y sanción de las leyes.
|
|
|
|
|
SECOND TSHOOJ
|
CAPÍTULO SEGUNDO
|
|
|
|
|
Cov cai tshiab thiab kev lees paub
|
Nuevos derechos y garantías
|
|
|
|
|
Tshooj 36.- Txoj Cai Txwj Laus Tiv Thaiv no
yuav tswj hwm nws lub teb chaws txawm hais tias nws txoj kev ua txhaum raug
cuam tshuam los ntawm kev ua txhaum ntawm lub koom haum thiab kev ncaj ncees.
Cov kev ua no yuav yog cov neeg tsis ntseeg ntuj.
|
Artículo 36.- Esta Constitución mantendrá
su imperio aun cuando se interrumpiere su observancia por actos de fuerza
contra el orden institucional y el sistema democrático. Estos actos serán
insanablemente nulos.
|
|
|
|
|
Lawv cov neeg sau npe yuav raug rau lub
txim rau hauv Tshooj 29, tsis tsim nyog rau kev ua haujlwm rau kev ua haujlwm
rau pej xeem thiab tshem tawm ntawm cov txiaj ntsig ntawm kev zam txim thiab
kev ua txhaum ntawm cov kab lus.
|
Sus autores serán pasibles de la sanción
prevista en el Artículo 29, inhabilitados a perpetuidad para ocupar cargos
públicos y excluidos de los beneficios del indulto y la conmutación de penas.
|
|
|
|
|
Lawv yuav muaj tib lub txim uas, vim yog
qhov tshwm sim ntawm cov kev ua no, cov kev ua haujlwm rau kev txhawj xeeb
rau kev pom zoo ntawm cov neeg tswjfwm hauv Tsoomfwv lossis cov nroog, uas
yuav teb cov lus thiab kev ua txhaum rau lawv cov kev ua. Qhov kev nqis tes
ua haujlwm ntawd yuav yog qhov tsis zoo.
|
Tendrán las mismas sanciones quienes, como
consecuencia de estos actos, usurparen funciones previstas para las
autoridades de esta Constitución o las de las provincias, los que responderán
civil y penalmente de sus actos. Las acciones respectivas serán
imprescriptibles.
|
|
|
|
|
Tag nrho cov pej xeem muaj txoj cai tsis
kam tawm tsam cov neeg uas ua txhaum cov kev ua phem tshaj tawm hauv tsab xov
xwm no.
|
Todos los ciudadanos tienen el derecho de
resistencia contra quienes ejecutaren los actos de fuerza enunciados en este
artículo.
|
|
|
|
|
Nws tseem yuav sim tawm tsam qhov kev ywj
pheej uas ua txhaum txoj kev ua txhaum loj hauv lub Xeev uas ua rau muaj kev
txhawb siab, raug kev tsis tsim nyog rau lub sijhawm uas cov cai txiav txim
siab ua cov haujlwm lossis kev ua haujlwm rau pej xeem.
|
Atentará asimismo contra el sistema
democrático quien incurriere en grave delito doloso contra el Estado que
conlleve enriquecimiento, quedando inhabilitado por el tiempo que las leyes
determinen para ocupar cargos o empleos públicos.
|
|
|
|
|
Cov Congress yuav pom zoo rau kev cai lij
choj rau pej xeem kev ncaj ncees rau kev siv lub zog.
|
El Congreso sancionará una ley sobre ética
pública para el ejercicio de la función.
|
|
|
|
|
Tshooj 37. - Txoj Cai Lij Choj tau cog lus
tias yuav siv tag nrho cov cai ntawm kev tuav pov hwm txoj cai, raws li lub
hauv paus kev cai tswj hwm thiab cov cai uas tau muab raws li. Kev thuam yog
universal, vaj huam sib luag, zais thiab obligatory.
|
Artículo 37.- Esta Constitución garantiza
el pleno ejercicio de los derechos políticos, con arreglo al principio de la
soberanía popular y de las leyes que se dicten en consecuencia. El sufragio
es universal, igual, secreto y obligatorio.
|
|
|
|
|
Kev sib txig sib luag ntawm cov txiv neej
thiab cov poj niam rau cov kev xaiv rau kev xaiv tsa thiab cov neeg txhawb
nqa yuav tau lav zoo los ntawm kev nqis tes zoo hauv kev tswj hwm ntawm
tsoomfwv thiab hauv tsoomfwv xaiv tsa.
|
La igualdad real de oportunidades entre
varones y mujeres para el acceso a cargos electivos y partidarios se
garantizará por acciones positivas en la regulación de los partidos políticos
y en el régimen electoral.
|
|
|
|
|
Tshooj 38.- Cov nom tswv tog yog cov tseem
ceeb ntawm cov kev tswjfwm.
|
Artículo 38.- Los partidos políticos son
instituciones fundamentales del sistema democrático.
|
|
|
|
|
Nws txoj kev tsim thiab kev ua ntawm nws
cov dej num yog dawb hauv qhov hwm ntawm qhov kev cai lij choj no, uas lav
nws txoj kev ywj pheej thiab kev ua haujlwm, kev sawv cev ntawm cov neeg
tsawg, kev peev xwm rau kev sib tw ntawm cov neeg sib tw rau kev xaiv pej
xeem, nkag mus rau cov ntaub ntawv pej xeem thiab kev tshaj tawm ntawm lawv
cov tswv yim.
|
Su creación y el ejercicio de sus
actividades son libres dentro del respeto a esta Constitución, la que
garantiza su organización y funcionamiento democráticos, la representación de
las minorías, la competencia para la postulación de candidatos a cargos
públicos electivos, el acceso a la información pública y la difusión de sus
ideas.
|
|
|
|
|
Lub Xeev muab kev txhawb nqa kev lag luam
ntawm nws cov kev ua ub no thiab kev cob qhia ntawm nws cov thawj coj.
|
El Estado contribuye al sostenimiento
económico de sus actividades y de la capacitación de sus dirigentes.
|
|
|
|
|
Cov neeg sab nrauv yuav tsum tshaj tawm
txog lub hauv paus thiab qhov chaw ntawm lawv cov nyiaj thiab cov cuab tam.
|
Los partidos políticos deberán dar
publicidad del origen y destino de sus fondos y patrimonio.
|
|
|
|
|
Tshooj 39.- Cov pej xeem muaj txoj cai los
mus qhia cov tw nqi hauv Chamber of Deputies. Lub Koom Txoos yuav tsum tau
qhia rau lawv hais txog kev kho mob nyob rau hauv lub sij hawm kaum ob lub
hlis.
|
Artículo 39.- Los ciudadanos tienen el
derecho de iniciativa para presentar proyectos de ley en la Cámara de
Diputados. El Congreso deberá darles expreso tratamiento dentro del término
de doce meses.
|
|
|
|
|
Lub Koom Txoos, nrog txoj kev pov npav
ntawm qhov feem ntau ntawm tag nrho cov neeg ntawm txhua lub tsev, yuav txiav
kev cai lij choj uas tsis tuaj yeem thov ntau tshaj li peb feem pua ntawm
lub teb chaws xaiv yob, hauv nws yuav tsum xav txog ib qho chaw txaus tsim
nyog rau pib
|
El Congreso, con el voto de la mayoría
absoluta de la totalidad de los miembros de cada Cámara, sancionará una ley
reglamentaria que no podrá exigir más del tres por ciento del padrón
electoral nacional, dentro del cual deberá contemplar una adecuada
distribución territorial para suscribir la iniciativa.
|
|
|
|
|
Cov haujlwm xa mus rau kev txhim kho kev
cai lij choj, kev cog lus thoob ntiaj teb, se, nyiaj txiag thiab teeb meem
txhaum cai yuav tsis yog qhov khoom ntawm cov neeg nyiam.
|
No serán objeto de iniciativa popular los
proyectos referidos a reforma constitucional, tratados internacionales,
tributos, presupuesto y materia penal.
|
|
|
|
|
Tshooj 40 .- Lub Koomhaum, ntawm lub
koomhaum ntawm Chav Ua Haujlwm Chav Tuam Thawj, yuav xa daim ntawv sau nqi
tuaj rau cov neeg tuaj sab laj. Txoj kev cai sib sau tsis tuaj yeem tsis pom
zoo. Qhov kev pom zoo ntawm qhov kev tshawb fawb los ntawm cov neeg ntawm lub
teb chaws yuav tig los rau hauv txoj cai lij choj thiab nws qhov kev pom zoo
yuav tsis yog.
|
Artículo 40.- El Congreso, a iniciativa de
la Cámara de Diputados, podrá someter a consulta popular un proyecto de ley.
La ley de convocatoria no podrá ser vetada. El voto afirmativo del proyecto
por el pueblo de la Nación lo convertirá en ley y su promulgación será
automática.
|
|
|
|
|
Lub Koom Haum lossis Thawj Coj ntawm Lub
Tebchaws, hauv lawv cov cai, yuav hu tau cov kev pabcuam uas tsis yog
tswvyim. Hauv qhov no qhov kev pov npav yuav tsis yuam.
|
El Congreso o el presidente de la Nación,
dentro de sus respectivas competencias, podrán convocar a consulta popular no
vinculante. En este caso el voto no será obligatorio.
|
|
|
|
|
Lub Koom Txoos, nrog txoj kev pov npav
ntawm qhov feem ntau ntawm tag nrho cov neeg ntawm txhua lub Tsev, yuav tswj
cov teeb meem, cov txheej txheem thiab lub sijhawm ntawm kev sib tham sab
nrauv.
|
El Congreso, con el voto de la mayoría
absoluta de la totalidad de los miembros de cada Cámara, reglamentará las
materias, procedimientos y oportunidad de la consulta popular.
|
|
|
|
|
Tshooj 41.- Txhua tus neeg muaj kev txaus
siab muaj txoj cai kom muaj kev noj qab nyob zoo, kom muaj kev vam meej, tsim
kom muaj kev loj hlob ntawm tib neeg thiab rau cov kev ua ub ua no kom tau
raws li qhov kev xav tau tam sim no tsis muaj kev cuam tshuam rau cov tiam
tom ntej; thiab lawv muaj lub luag haujlwm los tuav nws. Kev puas tsuaj ib
puag ncig yuav tsim kom muaj qhov muaj feem cuam tshuam ntawm kev rov qab
los, raws li txoj cai lij choj.
|
Artículo 41.- Todos los habitantes gozan
del derecho a un ambiente sano, equilibrado, apto para el desarrollo humano y
para que las actividades productivas satisfagan las necesidades presentes sin
comprometer las de las generaciones futuras; y tienen el deber de
preservarlo. El daño ambiental generará prioritariamente la obligación de
recomponer, según lo establezca la ley.
|
|
|
|
|
Cov tub ceev xwm yuav ua kom muaj kev tiv
thaiv ntawm txoj cai no, kev siv cov khoom siv hluav taws xob, kev txuag cov
cuab yeej cuab tam thiab kev coj noj coj ua thiab ntau haiv neeg, thiab lwm
yam ntaub ntawv thiab kev kawm.
|
Las autoridades proveerán a la protección
de este derecho, a la utilización racional de los recursos naturales, a la
preservación del patrimonio natural y cultural y de la diversidad biológica,
y a la información y educación ambientales.
|
|
|
|
|
Nws sib raug mus rau lub teb chaws ua kom
pom cov qauv uas muaj cov nyiaj tshuav tsawg kawg nkaus ntawm kev tiv thaiv,
thiab rau cov maum, cov neeg tsim nyog yuav tau rov qab ntxiv rau lawv, tsis
muaj qhov hloov lawv cov kev cai lij choj hauv zos.
|
Corresponde a la Nación dictar las normas
que contengan los presupuestos mínimos de protección, y a las provincias, las
necesarias para complementarlas, sin que aquéllas alteren las jurisdicciones
locales.
|
|
|
|
|
Nws txwv tsis pub nkag mus rau hauv lub
tebchaws ntawm ib thaj chaw tam sim no lossis muaj kev phom sij, thiab cov
neeg siv hluav taws xob.
|
Se prohíbe el ingreso al territorio
nacional de residuos actual o potencialmente peligrosos, y de los
radiactivos.
|
|
|
|
|
Tshooj 42.- Cov neeg tau txais kev pabcuam
thiab cov neeg siv khoom thiab kev pabcuam muaj txoj cai nyob rau hauv kev
sib raug zoo ntawm cov neeg siv, los tiv thaiv lawv txoj kev noj qab haus
huv, kev nyab xeeb thiab nyiaj txiag; cov ntaub ntawv txaus thiab muaj tseeb;
rau kev ywj pheej xaiv, thiab rau cov kev kho mob ntawm kev ncaj ncees thiab
kev ncaj ncees.
|
Artículo 42.- Los consumidores y usuarios
de bienes y servicios tienen derecho, en la relación de consumo, a la
protección de su salud, seguridad e intereses económicos; a una información
adecuada y veraz; a la libertad de elección, y a condiciones de trato
equitativo y digno.
|
|
|
|
|
Cov tub ceev xwm yuav muab kev tiv thaiv
ntawm cov cai, kev kawm rau kev noj, kev tiv thaiv ntawm kev sib tw tawm tsam
txhua hom kev lag luam distortion, kev tswj ntawm natural thiab legal
monopolies, qhov zoo thiab kev ua haujlwm ntawm cov kev pab cuam pej xeem,
thiab tsim cov koom haum ntawm cov neeg siv khoom thiab cov neeg siv.
|
Las autoridades proveerán a la protección
de esos derechos, a la educación para el consumo, a la defensa de la
competencia contra toda forma de distorsión de los mercados, al control de
los monopolios naturales y legales, al de la calidad y eficiencia de los
servicios públicos, y a la constitución de asociaciones de consumidores y de
usuarios.
|
|
|
|
|
Txoj cai yuav tsim cov txheej txheem rau
kev tiv thaiv thiab kev daws teeb meem, thiab kev tswj xyuas cov kev pabcuam
pejxeem ntawm lub teb chaws, muab kev koom tes tsim nyog ntawm cov neeg siv
khoom siv thiab cov neeg koom siv thiab cov nroog uas txaus siab, hauv cov
tswj hwm.
|
La legislación establecerá procedimientos
eficaces para la prevención y solución de conflictos, y los marcos
regulatorios de los servicios públicos de competencia nacional, previendo la
necesaria participación de las asociaciones de consumidores y usuarios y de
las provincias interesadas, en los organismos de control.
|
|
|
|
|
Tshooj 43. Txhua tus neeg tau sau ntawv
ceev nrooj thiab ceev nrooj ntawm amparo, yog tias tsis muaj lwm txoj cai uas
tsim nyog, tiv thaiv kev ua lossis kev tsis ncaj ncees ntawm tsoomfwv cov
neeg los yog cov tib neeg, uas tam sim no lossis tiv thaiv kev raug mob, txwv
kev txwv, hloov lossis tsis zoo , nrog kev sib haum xeeb lossis kev tsis raug
cai, cov cai thiab kev lees paub tau lees paub los ntawm Tsab Cai Kev Cai Lij
Choj, cov lus cog tseg lossis txoj cai. Nyob rau hauv rooj plaub, tus kws txiav
txim plaub ntug yuav tshaj tawm qhov kev tsis sib haum xeeb ntawm txoj cai
uas qhov kev ua los yog kev txiav tawm.
|
Artículo 43.- Toda persona puede interponer
acción expedita y rápida de amparo, siempre que no exista otro medio judicial
más idóneo, contra todo acto u omisión de autoridades públicas o de
particulares, que en forma actual o inminente lesione, restrinja, altere o
amenace, con arbitrariedad o ilegalidad manifiesta, derechos y garantías
reconocidos por esta Constitución, un tratado o una ley. En el caso, el juez
podrá declarar la inconstitucionalidad de la norma en que se funde el acto u
omisión lesiva.
|
|
|
|
|
Lawv yuav tuaj yeem ua qhov kev txiav txim
no tawm tsam kev ntxub ntxaug thiab cov cai ntawm kev tiv thaiv ib puag ncig,
kev sib tw, tus neeg siv thiab neeg siv khoom, thiab cov cai ntawm cov neeg
feem ntau, tus raug teeb meem, tus neeg txheeb ze thiab cov koom haum ua
haujlwm rau cov hom phiaj no, sau npe raws li txoj cai lij choj, uas yuav
txiav txim siab txog cov cai thiab cov ntaub ntawv ntawm lawv lub koom haum.
|
Podrán interponer esta acción contra
cualquier forma de discriminación y en lo relativo a los derechos que
protegen al ambiente, a la competencia, al usuario y al consumidor, así como
a los derechos de incidencia colectiva en general, el afectado, el defensor
del pueblo y las asociaciones que propendan a esos fines, registradas
conforme a la ley, la que determinará los requisitos y formas de su
organización.
|
|
|
|
|
Txhua tus neeg tuaj yeem coj qhov kev nqis
tes no los saib xyuas cov ntaub ntawv raug xa mus thiab nws lub hom phiaj,
uas muab kaw rau hauv cov ntaub ntawv pej xeem los yog cov ntaub ntawv khaws
tseg, los yog cov ntaub ntawv ntiag tug uas npaj los muab cov lus ceeb toom,
thiab yog muaj tseeb los yog kev ntxub ntxaug, , rectification, tsis qhia
tawm lossis hloov tshiab ntawm cov neeg. Cov lus tsis pub tshaj tawm ntawm
cov ntaub ntawv xov xwm tsis muaj kev cuam tshuam.
|
Toda persona podrá interponer esta acción
para tomar conocimiento de los datos a ella referidos y de su finalidad, que
consten en registros o bancos de datos públicos, o los privados destinados a
proveer informes, y en caso de falsedad o discriminación, para exigir la
supresión, rectificación, confidencialidad o actualización de aquéllos. No
podrá afectarse el secreto de las fuentes de información periodística.
|
|
|
|
|
Thaum txoj cai raug txwv, raug txwv, hloov
lossis hem yuav raug lub cev muaj kev ywj pheej, los yog thaum muaj kev tsis
txaus siab rau hauv daim ntawv los yog kev raug txim ntawm tus neeg raug
txim, los yog yuam kev ntawm cov neeg, qhov teeb meem ntawm kev tsim txom los
ntawm pawg neeg raug mob los yog los ntawm txhua tus neeg hauv koj lub siab
thiab tus kws txiav txim plaub ntug txiav txim siab tam sim ntawd, txawm tias
thaum lub caij ua tiav ntawm lub xeev ntawm kev sib cav.
|
Cuando el derecho lesionado, restringido,
alterado o amenazado fuera la libertad física, o en caso de agravamiento
ilegítimo en la forma o condiciones de detención, o en el de desaparición
forzada de personas, la acción de hábeas corpus podrá ser interpuesta por el
afectado o por cualquiera en su favor y el juez resolverá de inmediato, aun
durante la vigencia del estado de sitio.
|
|
|
|
|
THIB POOB
|
SEGUNDA PARTE
|
|
|
|
|
COV TSWV NTAWM LUB NEEG
|
AUTORIDADES DE LA NACION
|
|
|
|
|
TITLE ONE
|
TITULO PRIMERO
|
|
|
|
|
TSOOM FWV TSEG
|
GOBIERNO FEDERAL
|
|
|
|
|
THAWJ SECTION
|
SECCION PRIMERA
|
|
|
|
|
NTAWM TXOJ KEV POV THAWJ
|
DEL PODER LEGISLATIVO
|
|
|
|
|
Tshooj 44.- Lub Koom Txoos yog tsim los
ntawm ob lub Cheeb Tsam, ib ntawm Cov Neeg Ua Hauj Lwm ntawm Tebchaws thiab
lwm ntawm Senators ntawm lub xeev thiab ntawm lub nroog Buenos Aires, yuav
raug coj mus siv nrog lub hwjchim kev cai lij choj ntawm Tebchaws.
|
Artículo 44.- Un Congreso compuesto de dos
Cámaras, una de Diputados de la Nación y otra de Senadores de las provincias
y de la ciudad de Buenos Aires, será investido del Poder Legislativo de la
Nación.
|
|
|
|
|
TSHOOJ IB
|
CAPÍTULO PRIMERO
|
|
|
|
|
Los ntawm Chav Rau Cov Neeg Sawv Cev
|
De la Cámara de Diputados
|
|
|
|
|
Tshooj 45.- Tus sawv cev ntawm cov neeg
sawv cev yuav tsum yog los ntawm cov neeg sawv cev ntawm cov neeg hauv nroog,
lub zos Buenos Aires, thiab lub Capital thaum hloov, uas tau txiav txim siab
rau lub hom phiaj no rau cov cheeb tsam chaw xaiv tsa ntawm ib lub xeev.
thiab yooj yim plurality ntawm suffrages. Tus naj npawb ntawm cov neeg sawv
cev yuav tsum yog ib qho rau peb caug-peb txhiab tus neeg nyob los sis feem
uas tsis poob rau hauv kaum rau txhiab tsib puas. Tom qab qhov kev paub txog
ntawm txhua tus pej xeem, lub Congress yuav txiav txim siab qhov sawv cev
raws li tib tus neeg, tab tom ua tau nce, tiam sis tsis txo kom tsawg dua rau
tus sawv cev rau txhua tus neeg.
|
Artículo 45.- La Cámara de Diputados se
compondrá de representantes elegidos directamente por el pueblo de las
provincias, de la ciudad de Buenos Aires, y de la Capital en caso de
traslado, que se consideran a este fin como distritos electorales de un solo
Estado y a simple pluralidad de sufragios. El número de representantes será
de uno por cada treinta y tres mil habitantes o fracción que no baje de
dieciséis mil quinientos. Después de la realización de cada censo, el
Congreso fijará la representación con arreglo al mismo, pudiendo aumentar
pero no disminuir la base expresada para cada diputado.
|
|
|
|
|
Tshooj cai 46.- Cov pawg nom tswv rau tus
thawj Legislature yuav tsum raug xaiv tsa rau hauv qhov feem pua nram qab
no: rau Nroog ntawm Buenos Aires kaum ob: rau lub xeev Cordoba rau: rau lub
xeev ntawm Catamarca, peb: rau lub xeev Corrientes, plaub: rau lub xeev Entre
Ríos, ob: rau Jujuy dos: rau Mendoza peb: Rau La Rioja ob: rau Salta peb: rau
Santiago lub plaub: rau San Juan ob: rau Santa muaj ob: rau San Luis lub ob:
thiab rau Tucumán peb.
|
Artículo 46.- Los diputados para la primera
Legislatura se nombrarán en la proporción siguiente: por la provincia de
Buenos Aires doce: por la de Córdoba seis: por la de Catamarca tres: por la
de Corrientes cuatro: por la de Entre Ríos dos: por la de Jujuy dos: por la
de Mendoza tres: por la de La Rioja dos: por la de Salta tres: por la de
Santiago cuatro: por la de San Juan dos: por la de Santa Fe dos: por la de
San Luis dos: y por la de Tucumán tres.
|
|
|
|
|
Tshooj 47.- Rau qhov Legislature thib ob,
kev suav pej xeem yuav tsum tau ua tiav, thiab tus naj npawb ntawm cov neeg
sawv cev yuav tsum ruaj khov rau nws; tab sis qhov kev ntsuas no tsuas tuaj
yeem rov qab kho dua txhua kaum lub xyoo.
|
Artículo 47.- Para la segunda Legislatura
deberá realizarse el censo general, y arreglarse a él el número de diputados;
pero este censo sólo podrá renovarse cada diez años.
|
|
|
|
|
Tshooj 48.- Ua tus Thawj Coj yuav tsum tau
muaj hnub nyoog nees nkaum tsib xyoo, muaj plaub xyoos ua neeg xam xaj, thiab
yog tus neeg xaiv ntawm lub xeev uas xaiv, los yog ob xyoos ntawm qhov chaw
nyob tam sim ntawd.
|
Artículo 48.- Para ser diputado se requiere
haber cumplido la edad de veinticinco años, tener cuatro años de ciudadanía
en ejercicio, y ser natural de la provincia que lo elija, o con dos años de
residencia inmediata en ella.
|
|
|
|
|
Tshooj 49.- Rau lub sij hawm no, cov
Legislatures ntawm lub xeev yuav tswj cov kev txiav txim siab ncaj qha rau
cov neeg xaiv tsa ntawm lub Nation: rau lub koom txoos yuav muab tawm ib txoj
cai lij choj.
|
Artículo 49.- Por esta vez las Legislaturas
de las provincias reglarán los medios de hacer efectiva la elección directa
de los diputados de la Nación: para lo sucesivo el Congreso expedirá una ley
general.
|
|
|
|
|
Tshooj 50.- Cov nom tswv yuav tsum tuav
haujlwm plaub xyoos, thiab rov tuaj dua tau; tab sis lub Chamber yuav raug
tshiaj nyob rau hauv ib nrab ntawm txhua lub biennium; rau cov uas tau muab
rau cov Thawj Tsav Xwm, tom qab lawv sib ntsib, kos rau cov neeg uas yuav
tsum tawm mus hauv thawj lub sijhawm.
|
Artículo 50.- Los diputados durarán en su
representación por cuatro años, y son reelegibles; pero la Sala se renovará
por mitad cada bienio; a cuyo efecto los nombrados para la primera
Legislatura, luego que se reúnan, sortearán los que deban salir en el primer
período.
|
|
|
|
|
Tshooj 51.- Yog hais tias tsis muaj chaw
seem, lub xeev tsoom fwv, los yog lub peev, pib ua txoj cai xaiv tsa ntawm ib
tus tswv cuab tshiab.
|
Artículo 51.- En caso de vacante, el
Gobierno de provincia, o de la Capital, hace proceder a elección legal de un
nuevo miembro.
|
|
|
|
|
Tshooj 52.- Lub Rooj Saib Xyuas Cov Thawj
Coj tau tshwj xeeb tshaj rau cov kev cai lij choj ntawm kev koom tes thiab
nrhiav neeg ua tub rog.
|
Artículo 52.- A la Cámara de Diputados
corresponde exclusivamente la iniciativa de las leyes sobre contribuciones y
reclutamiento de tropas.
|
|
|
|
|
Tshooj 53.- Tsuas yog nws siv txoj cai los
mus hais foob ua ntej Senate tus thawj tswj hwm, tus lwm thawj tswj hwm, tus
thawj coj ntawm cov thawj coj ntawm cov nom tswv, cov thawj coj thiab cov
tswv cuab ntawm lub Tsev Hais Plaub Qib Siab, vim yog lub luag hauj lwm uas
tau tawm tsam lawv, rau qhov phem kev ua haujlwm lossis kev ua txhaum ntawm
kev ua haujlwm ntawm lawv cov haujlwm; los yog rau ntau yam txhaum cai, tom
qab paub txog lawv thiab tshaj tawm tias muaj ib qho laj thawj tsim ua los
ntawm feem ntau ntawm ob feem peb ntawm nws cov tswv cuab.
|
Artículo 53.- Sólo ella ejerce el derecho
de acusar ante el Senado al presidente, vicepresidente, al jefe de gabinete
de ministros, a los ministros y a los miembros de la Corte Suprema, en las
causas de responsabilidad que se intenten contra ellos, por mal desempeño o
por delito en el ejercicio de sus funciones; o por crímenes comunes, después
de haber conocido de ellos y declarado haber lugar a la formación de causa
por la mayoría de dos terceras partes de sus miembros presentes.
|
|
|
|
|
SECOND TSHOOJ
|
CAPÍTULO SEGUNDO
|
|
|
|
|
Los ntawm Senate
|
Del Senado
|
|
|
|
|
Tshooj 54 - Tus Senate yuav tsim los ntawm
peb lub xeev thiab peb lub nroog ntawm Buenos Aires, raug xaiv tsa ncaj qha
thiab koom ua ke, nrog ob lub rooj sib thooj sib thooj rau cov nom tswv uas
tau txais coob tshaj ntawm cov pov npav, thiab cov nom tswv sab nraud uas ua
raws li nyob rau hauv lub xov tooj ntawm cov votes. Txhua tus neeg tuaj yeem
yuav tau xaiv ib zaug.
|
Artículo 54.- El Senado se compondrá de
tres senadores por cada provincia y tres por la ciudad de Buenos Aires,
elegidos en forma directa y conjunta, correspondiendo dos bancas al partido
político que obtenga el mayor número de votos, y la restante al partido
político que le siga en número de votos. Cada senador tendrá un voto.
|
|
|
|
|
Tshooj Cai 55.- Yuav tsum muaj tus neeg
tuaj yeem xaiv tsa: muaj hnub nyoog peb caug xyoo, tau 6 xyoo ua neeg pej
xeem hauv Nation, tau txais nyiaj xyoo ob txhiab los sis tw khwv tau zoo
tshaj, thiab yog ib tug neeg nyob hauv lub xeev uas xaiv nws, los yog nrog ob
xyoos ntawm qhov chaw nyob tam sim ntawd hauv nws.
|
Artículo 55.- Son requisitos para ser
elegido senador: tener la edad de treinta años, haber sido seis años
ciudadano de la Nación, disfrutar de una renta anual de dos mil pesos fuertes
o de una entrada equivalente, y ser natural de la provincia que lo elija, o
con dos años de residencia inmediata en ella.
|
|
|
|
|
Tshooj 56.- Senators siv rau xyoo dhau los
ntawm kev ua haujlwm ntawm lawv txoj cai, thiab yog cov uas tsis tsim nyog
rov qab; tab sis tus Senate yuav raug ua dua tshiab ntawm tus nqi ntawm ib
feem peb ntawm cov neeg xaiv tsa hauv zos txhua ob xyoos.
|
Artículo 56.- Los senadores duran seis años
en el ejercicio de su mandato, y son reelegibles indefinidamente; pero el
Senado se renovará a razón de una tercera parte de los distritos electorales
cada dos años.
|
|
|
|
|
Tshooj 57.- Tus lwm thawj ntawm lub teb
chaws yuav yog tus thawj tswj hwm ntawm Senate; tab sis nws yuav tsis muaj
kev pov npav tshwj tsis yog muaj khi hauv kev xaiv tsa.
|
Artículo 57.- El vicepresidente de la
Nación será presidente del Senado; pero no tendrá voto sino en el caso que
haya empate en la votación.
|
|
|
|
|
Tshooj 58.- Tus Senate yuav tsum xaiv tsa
tus thawj tswj hwm lub sijhawm rau tus thawj tswj hwm yog tias tsis muaj tus
thawj tswj hwm tus thawj coj, los yog thaum yav tom ntej nws ua tus thawj coj
ntawm lub teb chaws.
|
Artículo 58.- El Senado nombrará un
presidente provisorio que lo presida en caso de ausencia del vicepresidente,
o cuando éste ejerce las funciones de presidente de la Nación.
|
|
|
|
|
Tshooj 59.- Tus Senate yuav tsum raug txiav
txim siab rau hauv lub tsev hais plaub rau tus neeg raug saib xyuas lub txim,
nws cov tswv cuab yuav tsum tau cog lus rau lub sijhawm no. Thaum tus neeg
raug liam yog tus thawj tswj hwm ntawm Nation, tus Senate yuav raug tswj hwm
los ntawm tus thawj tswj hwm lub Tsev Hais Plaub Txiav Txim. Tsis muaj leej
twg yuav raug txim tshwj tias feem ntau ntawm ob feem peb ntawm cov tswv cuab
tam sim no.
|
Artículo 59.- Al Senado corresponde juzgar
en juicio público a los acusados por la Cámara de Diputados, debiendo sus
miembros prestar juramento para este acto. Cuando el acusado sea el presidente
de la Nación, el Senado será presidido por el presidente de la Corte Suprema.
Ninguno será declarado culpable sino a mayoría de los dos tercios de los
miembros presentes.
|
|
|
|
|
Tshooj 60.- Nws txoj kev txiav txim siab
yuav tsis muaj qhov cuam tshuam rau lwm tus liam, thiab nws tshaj tawm tias
nws tsis muaj txoj haujlwm ntawm kev hwm, kev ntseeg lossis nyiaj hli hauv
lub tebchaws. Tab sis cov neeg raug txim, nws yuav tsum raug liam, raug txim
thiab raug nplua raws li txoj cai lij choj ua ntej lub tsev hais plaub tsis
ncaj.
|
Artículo 60.- Su fallo no tendrá más efecto
que destituir al acusado, y aun declararle incapaz de ocupar ningún empleo de
honor, de confianza o a sueldo en la Nación. Pero la parte condenada quedará,
no obstante, sujeta a acusación, juicio y castigo conforme a las leyes ante
los tribunales ordinarios.
|
|
|
|
|
Tshooj 61.- Nws kuj tau hais rau Senate mus
tso cai rau Thawj Tswj Hwm ntawm Nation kom tshaj tawm tias lub xeev kev ua
txhaum, ib los yog ob peb lub ntsiab lus ntawm lub koom txoos thaum muaj kev
tawm tsam sab nraud.
|
Artículo 61.- Corresponde también al Senado
autorizar al presidente de la Nación para que declare en estado de sitio, uno
o varios puntos de la República en caso de ataque exterior.
|
|
|
|
|
Tshooj 62.- Thaum tawm qhov chaw ntawm
senator los ntawm txoj kev tuag, kev tsis tuaj yeem lossis lwm yam, Tsoomfwv
uas sib sau ua haujlwm tam sim ntawd pib xaiv tsa ib tus tswvcuab tshiab.
|
Artículo 62.- Cuando vacase alguna plaza de
senador por muerte, renuncia u otra causa, el Gobierno a que corresponda la
vacante hace proceder inmediatamente a la elección de un nuevo miembro.
|
|
|
|
|
TSHOOJ THIAJ
|
CAPITULO TERCERO
|
|
|
|
|
Kev saib xyuas zoo rau ob qho Chambers
|
Disposiciones comunes a ambas Cámaras
|
|
|
|
|
Tshooj 63.- Ob Lub Cheebtsam yuav tuaj yeem
ntsib lawv tus kheej nyob rau txhua txhua xyoo thaum lub Peb Hlis 1 txog Lub
Kaum Ib Hlis 30. Lawv kuj tuaj yeem raug hu los ntawm tus Thawj Tswj Hwm
ntawm Nation los yog ncua lawv cov kev sib tham.
|
Artículo 63.- Ambas Cámaras se reunirán por
sí mismas en sesiones ordinarias todos los años desde el primero de marzo
hasta el treinta de noviembre. Pueden también ser convocadas
extraordinariamente por el Presidente de la Nación o prorrogadas sus
sesiones.
|
|
|
|
|
Tshooj 64.- Txhua Chaav yog tus kws txiav
txim plaub ntawm kev pov npav, cov cai thiab lub npe ntawm nws cov tswv cuab
raws li lawv kev siv tau. Tsis muaj leej twg yuav nkag rau hauv kev sib ntsib
yam tsis tau muaj feem ntau ntawm nws cov tswv cuab; tab sis tsawg tus me
nyuam yuav yuam kom cov neeg tsis tuaj yeem tuaj koom lub rooj sib tham, nyob
rau hauv cov nqe lus thiab hauv cov kev nplua uas txhua lub Chamber yuav tsum
tau tsim.
|
Artículo 64.- Cada Cámara es juez de las
elecciones, derechos y títulos de sus miembros en cuanto a su validez.
Ninguna de ellas entrará en sesión sin la mayoría absoluta de sus miembros;
pero un número menor podrá compeler a los miembros ausentes a que concurran a
las sesiones, en los términos y bajo las penas que cada Cámara establecerá.
|
|
|
|
|
Tshooj 65.- Ob Chambers pib thiab xaus lawv
cov sijhawm ib zaug. Tsis muaj leej twg, thaum lawv tab tom sib ntsib, yuav
ncua lawv cov kev sib tham rau ntau tshaj peb hnub, tsis muaj kev pom zoo
ntawm lwm tus.
|
Artículo 65.- Ambas Cámaras empiezan y
concluyen sus sesiones simultáneamente. Ninguna de ellas, mientras se hallen
reunidas, podrá suspender sus sesiones más de tres días, sin el
consentimiento de la otra.
|
|
|
|
|
Tshooj 66. Txhua Cheeb Tsam yuav ua raws li
nws cov kev cai thiab muaj feem xyuam nrog ob feem peb ntawm cov suab pov
npav, kho txhua tus neeg ntawm nws cov tswv cuab rau kev ua txhaum txoj cai
ntawm lawv cov dej num, lossis tshem nws tawm ntawm lub cev lossis kev coj
tsis ncaj ncees uas saib xyuas lawv cov koom txoos, thiab txawm tawm ntawm
nws koj lub mis; tiam sis feem ntau ntawm ib nrab ntawm cov khoom muag yuav
txaus rau txiav txim siab ntawm cov ntawv ua haujlwm uas tau ua los ntawm
lawv cov haujlwm.
|
Artículo 66.- Cada Cámara hará su
reglamento y podrá con dos tercios de votos, corregir a cualquiera de sus
miembros por desorden de conducta en el ejercicio de sus funciones, o
removerlo por inhabilidad física o moral sobreviniente a su incorporación, y
hasta excluirle de su seno; pero bastará la mayoría de uno sobre la mitad de
los presentes para decidir en las renuncias que voluntariamente hicieren de
sus cargos.
|
|
|
|
|
Tshooj 67.- Senators thiab deputies yuav
tsum muab qiv nyiaj rau hauv lub koomhaum kev ua haujlwm, kev cog lus kom ua
tau haujlwm, thiab ua txhua yam raws li tau hais tseg hauv tsab cai lij choj.
|
Artículo 67.- Los senadores y diputados
prestarán, en el acto de su incorporación, juramento de desempeñar
debidamente el cargo, y de obrar en todo en conformidad a lo que prescribe
esta Constitución.
|
|
|
|
|
Tshooj 68.- Tsis muaj leej twg ntawm cov
neeg koom siab tuaj yeem raug foob, raug txiav txim los txiav txim, los yog
txhawj xeeb los ntawm kev tawm tswv yim lossis kev hais lus uas tau ua tiav
nws txoj cai lij choj.
|
Artículo 68.- Ninguno de los miembros del
Congreso puede ser acusado, interrogado judicialmente, ni molestado por las
opiniones o discursos que emita desempeñando su mandato de legislador.
|
|
|
|
|
Tshooj 69.- Tsis pub tus neeg tuaj yeem
xaiv tsa los yog tus thawj tswj hwm, txij li hnub ntawm nws qhov kev xaiv tsa
kom txog thaum nws yuav tsum tau raug ntes, raug ntes; tshwj tsis yog thaum
raug ntes rau hauv qhov kev ua txhaum ntawm kev ua txhaum ntawm kev tsim txom
ntawm kev ploj tuag, kev tsim txom, lossis lwm yam kev mob siab; ntawm dab
tsi yuav raug muab tshaj tawm rau lub Chamber nrog cov ntaub ntawv qhia txog
qhov kev tshwm sim.
|
Artículo 69.- Ningún senador o diputado,
desde el día de su elección hasta el de su cese, puede ser arrestado; excepto
el caso de ser sorprendido in fraganti en la ejecución de algún crimen que
merezca pena de muerte, infamante, u otra aflictiva; de lo que se dará cuenta
a la Cámara respectiva con la información sumaria del hecho.
|
|
|
|
|
Tshooj 70.- Thaum muaj kev tsis txaus siab
tau sau ntawv ua ntej cov tsev hais plaub tsis zoo rau ib tus neeg tuaj yeem
losyog tus thawj saibxyuas, xyuas qhov tsim nyog ntawm txoj cai hauv lub tsev
hais plaub, txhua lub tsev, nrog ob feem peb ntawm cov pov ntawv, ntawm tus
muaj peev xwm tus kws txiav txim plaub rau nws qhov kev txiav txim.
|
Artículo 70.- Cuando se forme querella por
escrito ante las justicias ordinarias contra cualquier senador o diputado,
examinado el mérito del sumario en juicio público, podrá cada Cámara, con dos
tercios de votos, suspender en sus funciones al acusado, y ponerlo a
disposición del juez competente para su juzgamiento.
|
|
|
|
|
Tshooj 71.- Txhua ntawm Chambers yuav tuaj
yeem coj cov thawj coj ntawm Lub Chaw Haujlwm Txwj Laus mus rau nws chav kom
tau txais cov lus piav qhia thiab cov ntawv ceeb toom uas pom tias tsim nyog.
|
Artículo 71.- Cada una de las Cámaras puede
hacer venir a su sala a los ministros del Poder Ejecutivo para recibir las
explicaciones e informes que estime convenientes.
|
|
|
|
|
Tshooj 72.- Tsis pub ib tus tswvcuab hauv
Congress tuaj yeem tau txais kev pabcuam los ua haujlwm los ntawm Executive
Power, tsis muaj kev tso cai ua ntej ntawm Chav Chamber, tshwj tsis yog rau
cov haujlwm loj.
|
Artículo 72.- Ningún miembro del Congreso
podrá recibir empleo o comisión del Poder Ejecutivo, sin previo
consentimiento de la Cámara respectiva, excepto los empleos de escala.
|
|
|
|
|
Tshooj 73.- Lub Koom Txoos tsis tuaj yeem
yog cov tswvcuab ntawm Congress, los yog provincial governors los ntawm lawv
cov lus txib.
|
Artículo 73.- Los eclesiásticos regulares
no pueden ser miembros del Congreso, ni los gobernadores de provincia por la
de su mando.
|
|
|
|
|
Tshooj 74.- Cov kev pabcuam ntawm cov
senators thiab deputies tau them los ntawm Lub Txhab Nyiaj ntawm lub
Tebchaws, nrog lub vaj txiaj ntsig uas txoj cai yuav qhia.
|
Artículo 74.- Los servicios de los
senadores y diputados son remunerados por el Tesoro de la Nación, con una
dotación que señalará la ley.
|
|
|
|
|
TSHOOJ PLAUB
|
CAPITULO CUARTO
|
|
|
|
|
Attributions ntawm Congress
|
Atribuciones del Congreso
|
|
|
|
|
Tshooj 75.- Sib ntsib mus rau Congress:
|
Artículo 75.- Corresponde al Congreso:
|
|
|
|
|
1. Legislate nyob rau hauv kev lis kev cai
teeb meem. Tsim cov cai thiab kev cai xa tawm, uas, thiab cov kev ntsuam
xyuas uas lawv poob, yuav ua txhua yam hauv lub tebchaws.
|
1. Legislar en materia aduanera. Establecer
los derechos de importación y exportación, los cuales, así como las
avaluaciones sobre las que recaigan, serán uniformes en toda la Nación.
|
|
|
|
|
2. Txhawb kev ncaj ncees raws li ib tus kws
qhia ntawv nrog lub xeev. Txuam kev ncaj qha rau lub sij hawm tau txiav txim
siab, feem cuam tshuam thoob plaws hauv teb chaws ntawm lub teb chaws, uas
yog kev tivthaiv, kev ruaj ntseg thiab kev zoo ntawm lub Xeev tau thov nws.
Cov kev sib tw txhawj xeeb rau hauv tshooj cai no, nrog rau cov feem los sis
tag nrho cov neeg uas muaj qhov tshwj xeeb, yog co-koom nrog.
|
2. Imponer contribuciones indirectas como
facultad concurrente con las provincias. Imponer contribuciones directas, por
tiempo determinado, proporcionalmente iguales en todo el territorio de la
Nación, siempre que la defensa, seguridad común y bien general del Estado lo
exijan. Las contribuciones previstas en este inciso, con excepción de la
parte o el total de las que tengan asignación específica, son
coparticipables.
|
|
|
|
|
Txoj kev cog lus pom zoo, raws li kev pom
zoo ntawm lub teb chaws thiab cov xeev, yuav koom tes nrog kev koom tes nrog
rau cov kev pab no, lees paub qhov tseeb ntawm kev xa nyiaj rau.
|
Una ley convenio, sobre la base de acuerdos
entre la Nación y las provincias, instituirá regímenes de coparticipación de
estas contribuciones, garantizando la automaticidad en la remisión de los
fondos.
|
|
|
|
|
Kev faib tawm ntawm Nation, lub xeev thiab
lub nroog ntawm Buenos Aires thiab nruab nrab ntawm cov no, yuav raug coj los
sib txuas ntawm kev sib raug zoo, cov kev pabcuam thiab kev ua haujlwm ntawm
txhua tus ntawm lawv xav txog lub hom phiaj kev faib khoom; Nws yuav yog vaj
huam sib luag, ua tau zoo thiab yuav tsum muaj txiaj ntsig rau qhov sib txawv
ntawm qhov sib txawv ntawm txoj kev loj hlob, muaj lub neej zoo thiab muaj
vaj huam sib luag thoob plaws hauv lub tebchaws.
|
La distribución entre la Nación, las
provincias y la ciudad de Buenos Aires y entre éstas, se efectuará en
relación directa a las competencias, servicios y funciones de cada una de
ellas contemplando criterios objetivos de reparto; será equitativa, solidaria
y dará prioridad al logro de un grado equivalente de desarrollo, calidad de
vida e igualdad de oportunidades en todo el territorio nacional.
|
|
|
|
|
Txoj kev cai lij choj yuav tsum muaj Senate
ua tus Chamber of origin thiab yuav tsum raug txiav tawm nrog tag nrho feem
ntau ntawm cov neeg ntawm txhua lub Chamber, nws tsis tuaj yeem ua kev hloov
kho lossis tswj hwm thiab yuav pom zoo los ntawm cov nroog.
|
La ley convenio tendrá como Cámara de
origen el Senado y deberá ser sancionada con la mayoría absoluta de la
totalidad de los miembros de cada Cámara, no podrá ser modificada
unilateralmente ni reglamentada y será aprobada por las provincias.
|
|
|
|
|
Yuav tsis muaj kev tso cai ntawm cov cai,
cov kev pabcuam lossis kev ua haujlwm tsis muaj kev rov ua dua ntawm cov kev
pabcuam, raug pom zoo los ntawm txoj cai lijchoj ntawm lub tebchaws thaum
tsim nyog thiab los ntawm lub xeev cov kev txhawj xeeb lossis lub nroog
Buenos Aires uas tsim nyog.
|
No habrá transferencia de competencias,
servicios o funciones sin la respectiva reasignación de recursos, aprobada
por ley del Congreso cuando correspondiere y por la provincia interesada o la
ciudad de Buenos Aires en su caso.
|
|
|
|
|
Lub koom haum saib xyuas nyiaj txiag ntawm
tsoom fwv yuav tsum yog tus saib xyuas thiab kev saib xyuas ntawm kev ua raws
li cov cai ntawm nqe lus no, raws li tau txiav txim los ntawm txoj cai lij
choj, uas yuav ua kom sawv cev ntawm tag nrho cov nroog thiab lub zos Buenos
Aires hauv nws cov kev ua.
|
Un organismo fiscal federal tendrá a su
cargo el control y fiscalización de la ejecución de lo establecido en este
inciso, según lo determina la ley, la que deberá asegurar la representación
de todas las provincias y la ciudad de Buenos Aires en su composición.
|
|
|
|
|
3. Tsim thiab kho cov kev faib nyiaj tshwj
xeeb ntawm cov kev pab cuam uas koom nrog, rau lub sijhawm tshwj xeeb, los
ntawm txoj cai tshwj xeeb uas tau pom zoo los ntawm tag nrho feem ntau ntawm
tag nrho cov tswv cuab hauv Chav Tsev.
|
3. Establecer y modificar asignaciones
específicas de recursos coparticipables, por tiempo determinado, por ley
especial aprobada por la mayoría absoluta de la totalidad de los miembros de
cada Cámara.
|
|
|
|
|
4. Muab cov nyiaj qiv rau credit rau lub
tebchaws.
|
4. Contraer empréstitos sobre el crédito de
la Nación.
|
|
|
|
|
5. Muab pov tseg ntawm kev siv thiab kev
tsis sib haum ntawm cov av hauv teb chaws.
|
5. Disponer del uso y de la enajenación de
las tierras de propiedad nacional.
|
|
|
|
|
6. Tsim thiab tswj kom tau ib lub npav
tseem fwv nrog lub hwj chim muab nyiaj, nrog rau lwm lub tsev txhab nyiaj.
|
6. Establecer y reglamentar un banco
federal con facultad de emitir moneda, así como otros bancos nacionales.
|
|
|
|
|
7. Kho cov nyiaj them poob haujlwm ntawm
lub teb chaws thiab txawv teb chaws ntawm lub teb chaws.
|
7. Arreglar el pago de la deuda interior y
exterior de la Nación.
|
|
|
|
|
8. Teem txhua xyoo, raws li cov txheej
txheem tau tsim muaj nyob hauv nqe lus thib peb ntawm inc. 2 ntawm tshooj no,
kev siv nyiaj ntawm kev siv nyiaj thiab kev xam cov kev siv nyiaj ntawm lub
teb chaws cov kev tswj hwm, raws li tsoom fwv cov kev pab cuam thiab tsoom
fwv txoj kev npaj thiab pom zoo lossis tsis lees txais peev nyiaj.
|
8. Fijar anualmente, conforme a las pautas
establecidas en el tercer párrafo del inc. 2 de este artículo, el presupuesto
general de gastos y cálculo de recursos de la administración nacional, en
base al programa general de gobierno y al plan de inversiones públicas y
aprobar o desechar la cuenta de inversión.
|
|
|
|
|
9. Pom zoo pab nyiaj hauv National Treasury
rau lub xeev, uas lawv cov nyiaj tau los tsis ncav cuag, raws li lawv cov
nyiaj siv, los them lawv cov nuj nqis.
|
9. Acordar subsidios del Tesoro nacional a
las provincias, cuyas rentas no alcancen, según sus presupuestos, a cubrir
sus gastos ordinarios.
|
|
|
|
|
10. Nrhav kev xaav kuas dawb huv ntawm saab
paug saab nrau, paab lub ports kws nwg suav dlawg yooj yim, hab tsim lossis
txu kev txwv.
|
10. Reglamentar la libre navegación de los
ríos interiores, habilitar los puertos que considere convenientes, y crear o
suprimir aduanas.
|
|
|
|
|
11. Muab cov txiaj ntsim, txhim kho nws
qhov txiaj ntsig thiab cov neeg txawv teb chaws; thiab txais yuav ib qho kev
siv tes taw hnyav li thiab ntsuas rau tag nrho Nation.
|
11. Hacer sellar moneda, fijar su valor y
el de las extranjeras; y adoptar un sistema uniforme de pesos y medidas para
toda la Nación.
|
|
|
|
|
12. Txavtxim rau Kev Ua Lag Luam, Kev Ua
Lag Luam, Kev Txhaum Cai, Kev Txhaum Cai, Kev Ua Lag Luam, thiab Kev Ua
Haujlwm thiab Txoj Cai Kev Nyab Xeeb, nyob hauv ib lub koomhaum lossis ib lub
koomhaum , tsis muaj cov cai hloov kev hloov hauv cheebtsam, ua lawv daim
ntawv thov rau tsoomfwv lossis lub tsev hais plaub, los yog tib neeg poob rau
hauv lawv cov cheeb tsam; thiab tshwj xeeb tshaj yog cov kev cai lij choj rau
tag nrho lub teb chaws rau naturalization thiab haiv neeg, raws li lub hauv
paus ntsiab lus ntawm cov haiv neeg twg thiab los ntawm kev xaiv rau cov
txiaj ntsim ntawm Argentina: as Well as on bankruptcies, on counterfeiting
ntawm txiaj thiab pej xeem cov ntaub ntawv ntawm lub xeev, thiab cov uas xav
tau kev tsim ntawm pawg neeg txiav txim plaub ntug.
|
12. Dictar los Códigos Civil, Comercial,
Penal, de Minería, y del Trabajo y Seguridad Social, en cuerpos unificados o
separados, sin que tales códigos alteren las jurisdicciones locales,
correspondiendo su aplicación a los tribunales federales o provinciales,
según que las cosas o las personas cayeren bajo sus respectivas
jurisdicciones; y especialmente leyes generales para toda la Nación sobre
naturalización y nacionalidad, con sujeción al principio de nacionalidad natural
y por opción en beneficio de la argentina: así como sobre bancarrotas, sobre
falsificación de la moneda corriente y documentos públicos del Estado, y las
que requiera el establecimiento del juicio por jurados.
|
|
|
|
|
13. Tswj kev lagluam nrog lwm lub teb
chaws, thiab lub nroog nrog sib.
|
13. Reglar el comercio con las naciones
extranjeras, y de las provincias entre sí.
|
|
|
|
|
14. Npaj thiab tsim kom tau tus ncej ntawm
lub teb chaws.
|
14. Arreglar y establecer los correos
generales de la Nación.
|
|
|
|
|
15. Ncov meej txog cov cheeb tsam ntawm lub
teb chaws, kho cov neeg ntawm cov xeev, tsim tshiab, thiab txiav txim siab
los ntawm ib qho kev cai tshwj xeeb ntawm lub koom haum, kev tswj hwm thiab
tsoom fwv uas lub teb chaws ib cheeb tsam yuav tsum muaj, uas nyob sab nraum
cov kev txwv mus rau lub xeev.
|
15. Arreglar definitivamente los límites
del territorio de la Nación, fijar los de las provincias, crear otras nuevas,
y determinar por una legislación especial la organización, administración y
gobierno que deben tener los territorios nacionales, que queden fuera de los
límites que se asignen a las provincias.
|
|
|
|
|
16. Muab kev ruaj ntseg rau ciam teb.
|
16. Proveer a la seguridad de las
fronteras.
|
|
|
|
|
17. Paub txog haiv neeg thiab kev coj noj
coj ua ntawm haiv neeg Argentine.
|
17. Reconocer la preexistencia étnica y
cultural de los pueblos indígenas argentinos.
|
|
|
|
|
Txais kev hwm rau lawv tus kheej thiab txoj
cai rau kev kawm ob hom lus thiab kev sib txawv; paub txog lawv txoj cai lij
choj ntawm lawv cov zej zog, thiab cov zej zog cov tswv cuab thiab cov tswv
cuab ntawm cov av uas lawv ib txwm ua; thiab tswj cov khoom ntawm lwm tus
haum thiab txaus rau tib neeg txoj kev loj hlob; tsis muaj leej twg yuav tsum
yog neeg txawv txav, hloov mus los sis tsim nyog rau encumbrances los yog
qaug dab peg . Saib xyuas lawv txoj kev koom tes hauv kev tswj xyuas xa mus
rau lawv qhov chaw muab kev pab thiab lwm yam kev xav uas cuam tshuam rau
lawv. Lub xeev tau siv cov cai no sib luag.
|
Garantizar el respeto a su identidad y el
derecho a una educación bilingüe e intercultural; reconocer la personería
Jurídica de sus comunidades, y la posesión y propiedad comunitarias de las
tierras que tradicionalmente ocupan; y regular la entrega de otras aptas y
suficientes para el desarrollo humano; ninguna de ellas será enajenable,
transmisible ni susceptible de gravámenes o embargos. Asegurar su
participación en la gestión referida a sus recursos naturales y a los demás
intereses que los afecten. Las provincias pueden ejercer concurrentemente
estas atribuciones.
|
|
|
|
|
18. Npaj tsim kom muaj kev vam meej rau lub
teb chaws, kom muaj kev nce qeb thiab kev noj qab haus huv ntawm txhua lub
xeev, thiab kev ua kom muaj kev txawj ntse, hais tawm tswv yim txog kev kawm
dav dav thiab kev kawm ntawv, thiab txhawb kev lag luam, kev nkag tebchaws,
kev tsim kev lag luam thiab kev caij tsheb , kev thaj tsam ntawm cov teb
chaws muaj tswv av, cov kev taw qhia thiab tsim cov lag luam tshiab, kev tuaj
yeem ua lag luam txawv teb chaws thiab kev tshawb xyuas cov dej ntws hauv
dej, los ntawm cov kev cai tiv thaiv rau cov laj thawj no thiab los ntawm cov
txiaj ntsim zoo thiab cov txiaj ntsig ntawm kev mob nkeeg.
|
18. Proveer lo conducente a la prosperidad
del país, al adelanto y bienestar de todas las provincias, y al progreso de
la ilustración, dictando planes de instrucción general y universitaria, y
promoviendo la industria, la inmigración, la construcción de ferrocarriles y
canales navegables, la colonización de tierras de propiedad nacional, la
introducción y establecimiento de nuevas industrias, la importación de
capitales extranjeros y la exploración de los ríos interiores, por leyes
protectoras de estos fines y por concesiones temporales de privilegios y
recompensas de estímulo.
|
|
|
|
|
19. Npaj kom muaj kev tsim kho rau kev loj
hlob ntawm tib neeg, kev loj hlob nrog kev ncaj ncees, kev tsim khoom ntawm
lub teb chaws txoj kev lag luam, kev tsim cov neeg ua haujlwm, kev cob qhia
cov neeg ua haujlwm, kev tiv thaiv tus nqi ntawm cov nyiaj, kev tshawb nrhiav
thiab kev nthuav dav thiab kev tsim txuj ci, nws txoj kev tshaj tawm thiab
kev siv.
|
19. Proveer lo conducente al desarrollo
humano, al progreso económico con justicia social, a la productividad de la
economía nacional, a la generación de empleo, a la formación profesional de
los trabajadores, a la defensa del valor de la moneda, a la investigación y
al desarrollo científico y tecnológico, su difusión y aprovechamiento.
|
|
|
|
|
Txhawb nqa txoj kev loj hlob ntawm Nation
thiab kev sib hais ntawm nws thaj chaw; txhawb kev sib txawv ntawm cov kev
cai uas yuav ua kom sib npaug sib npaug kev txhim kho ntawm cov nroog thiab
cheeb tsam. Rau cov thawj kauj ruam, Senate yuav yog Lub Tsev ntawm lub hauv
paus chiv keeb.
|
Proveer al crecimiento armónico de la
Nación y al poblamiento de su territorio; promover políticas diferenciadas
que tiendan a equilibrar el desigual desarrollo relativo de provincias y
regiones. Para estas iniciativas, el Senado será Cámara de origen.
|
|
|
|
|
Los txiav txim cov cai ntawm lub koom haum
thiab kev kawm ntawm cov kev kawm uas ua rau lub teb chaws saib xyuas lub
xeev thiab hauv zos tshwj xeeb; kom paub meej tias lub luag haujlwm tsis muaj
feem raug xaiv ntawm lub xeev, kev koom tes ntawm tsev neeg thiab neeg zej
zog, kev nce qib ntawm kev ywj pheej qhov tseem ceeb thiab kev vaj huam sib
luag ntawm cov cib fim thiab kev tsim nyog muaj tsis muaj kev ntxub ntxaug;
thiab hais tias lawv lav cov ntsiab cai ntawm kev siv nyiaj thiab kev ncaj
ncees ntawm cov kev kawm hauv tsoom fwv hauv lub xeev thiab lub autonomy
thiab autarky ntawm lub tebchaws cov tebchaws.
|
Sancionar leyes de organización y de base
de la educación que consoliden la unidad nacional respetando las
particularidades provinciales y locales; que aseguren la responsabilidad
indelegable del Estado, la participación de la familia y la sociedad, la
promoción de los valores democráticos y la igualdad de oportunidades y
posibilidades sin discriminación alguna; y que garanticen los principios de
gratuidad y equidad de la educación pública estatal y la autonomía y autarquía
de las universidades nacionales.
|
|
|
|
|
Dictate cov cai lij choj uas tiv thaiv tus
kheej thiab cov kab lis kev cai ntau, kev tsim tawm thiab kev ua haujlwm
ntawm tus neeg sau txoj haujlwm; cov cuab yeej cuab tam cov cuab yeej cuab
tam thiab cov kab lis kev cai thiab cov suab audiovisual.
|
Dictar leyes que protejan la identidad y
pluralidad cultural, la libre creación y circulación de las obras del autor;
el patrimonio artístico y los espacios culturales y audiovisuales.
|
|
|
|
|
20. Tsim kom muaj cov tsev hais plaub tsawg
dua rau Lub Tsev Hais Plaub Qib Siab ; tsim thiab tshem tawm cov hauj lwm,
teeb tsa lawv cov cai, muab nyiaj so hauj lwm, kev txiav txim siab honors,
thiab pab kev pom kev zoo.
|
20. Establecer tribunales inferiores a la
Corte Suprema de Justicia; crear y suprimir empleos, fijar sus atribuciones,
dar pensiones, decretar honores, y conceder amnistías generales.
|
|
|
|
|
21. Txais lossis tsis pom zoo vim qhov kev
tsis txaus siab ntawm tus Thawj Tswj Hwm lossis Tus Lwm Thawj Coj ntawm Lub
Tebchaws; thiab tshaj tawm rau rooj plaub mus rau kev xaiv tsa tshiab.
|
21. Admitir o desechar los motivos de
dimisión del presidente o vicepresidente de la República; y declarar el caso
de proceder a nueva elección.
|
|
|
|
|
22. Pom zoo los yog tsis lees paub treaties
nrog lwm lub teb chaws thiab nrog cov koom haum thoob ntiaj teb thiab kev sib
raug zoo nrog tus Vaj Saib. Cov kev cog lus thiab kev sib haum xeeb muaj kev
hierarchy ntau dua li cov cai .
|
22. Aprobar o desechar tratados concluidos
con las demás naciones y con las organizaciones internacionales y los
concordatos con la Santa Sede. Los tratados y concordatos tienen jerarquía
superior a las leyes.
|
|
|
|
|
Txoj Kev Tshaj Tawm Txog Kev Tawm Tsam Txuj
Ci ntawm Cov Neeg Asmeskas; Kev Tshaj Tawm Txoj Cai ntawm Tsoomfwv Lub
Tebchaws; American Convention on Human Rights; Cov Kev Sib Thoob Ntiaj Teb
rau Cov Txhawb Nqa Txuj Ci, Kev Txuj Ci thiab Cov Cai; Kev Sib Thoob Ntiaj
Cog Ntawm Txoj Cai Kev Ncaj Ncees thiab Kev Cai Sawv Cev thiab nws Qhov Kev
Xaiv Tus Nyiam; Lub Koom Haum rau Kev Tiv Thaiv thiab Kev Txim ntawm Kev Ua
Phem Nrog Kev Coj Zeej; lub International Convention txog Kev Tawm Tsam Tag
Nrho Cov Ntawv ntawm Kev Sib Racial Discrimination; Lub Koom Haum rau Cov Kev
Tawm Tsib Tag Nrho Cov Ntawv ntawm Kev Ntxub Ntxaug tawm tsam Cov Poj Niam;
lub Convention tiv thaiv kev tsim txom thiab lwm yam kev ua phem, Kev Ntxias
lossis Kev Ntxub Ntxaug lossis Kev Cuam Tshuam; Lub Koom Haum ntawm Cov Cai
ntawm Tus Me Nyuam; nyob rau hauv cov kev cai ntawm lawv cov validity, lawv
muaj ib cov kev cai tswjhwm hierarchy, lawv tsis derogate ib tsab xov xwm
ntawm thawj feem ntawm qhov kev cai lij choj thiab lawv yuav tsum tau to taub
raws li complementary rau cov cai thiab cov guarantees paub los ntawm nws.
Lawv tsuas tuaj yeem raug tsis lees paub, yog tias tsim nyog, los ntawm
National Executive Power, nrog kev pom zoo ntawm ob feem peb ntawm tag nrho
cov tswv cuab ntawm txhua lub Chamber.
|
La Declaración Americana de los Derechos y
Deberes del Hombre; la Declaración Universal de Derechos Humanos; la
Convención Americana sobre Derechos Humanos; el Pacto Internacional de
Derechos Económicos, Sociales y Culturales; el Pacto Internacional de
Derechos Civiles y Políticos y su Protocolo Facultativo; la Convención sobre
la Prevención y la Sanción del Delito de Genocidio; la Convención
Internacional sobre la Eliminación de todas las Formas de Discriminación
Racial; la Convención sobre la Eliminación de todas las Formas de
Discriminación contra la Mujer; la Convención contra la Tortura y otros
Tratos o Penas Crueles, Inhumanos o Degradantes; la Convención sobre los
Derechos del Niño; en las condiciones de su vigencia, tienen jerarquía
constitucional, no derogan artículo alguno de la primera parte de esta
Constitución y deben entenderse complementarios de los derechos y garantías
por ella reconocidos. Sólo podrán ser denunciados, en su caso, por el Poder
Ejecutivo Nacional, previa aprobación de las dos terceras partes de la
totalidad de los miembros de cada Cámara.
|
|
|
|
|
Lwm cov lus cog tseg thiab rooj sibtham
hauv tib neeg txoj cai, tom qab tau pom zoo los ntawm lub Koomhaum, yuav tsum
tau pov npav ntawm ob feem peb ntawm tag nrho cov tswv cuab ntawm txhua lub
Chamber kom tau txais kev txaus siab ntawm cov kev cai lij choj hierarchy.
|
Los demás tratados y convenciones sobre
derechos humanos, luego de ser aprobados por el Congreso, requerirán del voto
de las dos terceras partes de la totalidad de los miembros de cada Cámara
para gozar de la jerarquía constitucional.
|
|
|
|
|
23. Legislate thiab txhawb cov kev ua
haujlwm zoo uas lees tias kev muaj vaj huam sib luag ntawm txoj kev tau txais
thiab kev kho mob, thiab txoj kev zoo siab thiab kev siv ntawm cov cai uas
tau pom zoo los ntawm Tsab Cai Lij Choj thiab los ntawm cov neeg cog lus
thoob ntiaj teb rau tib neeg cov cai, tshwj xeeb tshaj yog rau cov menyuam,
cov poj niam, cov neeg laus thiab cov neeg uas xiam oob khab.
|
23. Legislar y promover medidas de acción
positiva que garanticen la igualdad real de oportunidades y de trato, y el
pleno goce y ejercicio de los derechos reconocidos por esta Constitución y
por los tratados internacionales vigentes sobre derechos humanos, en
particular respecto de los niños, las mujeres, los ancianos y las personas
con discapacidad.
|
|
|
|
|
Dictate tus tshwj xeeb thiab kev ruaj ntseg
tsoom fwv tswj kev tiv thaiv ntawm tus me nyuam nyob rau hauv kev nyuaj siab,
ntawm cev xeeb tub mus rau thaum xaus ntawm lub sij hawm kawm elementary,
thiab ntawm leej niam thaum lub sij hawm cev xeeb tub thiab pub niam mis.
|
Dictar un régimen de seguridad social
especial e integral en protección del niño en situación de desamparo, desde
el embarazo hasta la finalización del período de enseñanza elemental, y de la
madre durante el embarazo y el tiempo de lactancia.
|
|
|
|
|
24. Pom zoo txog cov kev sib hais haum rau
cov sawv cev uas muaj cai thiab kev tswj hwm rau cov koom haum ua dej num
hauv qab ntawm cov txiaj ntsig ntawm kev sib haum xeeb thiab kev sib txig sib
luag, thiab kev saib xyuas kev ywj pheej thiab tib neeg cov cai. Cov kev cai
hais tias lawv tau txiav txim siab tau hierarchy superior rau cov cai.
|
24. Aprobar tratados de integración que
deleguen competencias y jurisdicción a organizaciones supraestatales en
condiciones de reciprocidad e igualdad, y que respeten el orden democrático y
los derechos humanos. Las normas dictadas en su consecuencia tienen jerarquía
superior a las leyes.
|
|
|
|
|
Kev pom zoo ntawm cov ntawv cog lus nrog
Latin American States yuav tsum kom muaj feem ntau ntawm tag nrho cov tswv
cuab ntawm txhua lub Chamber. Nyob rau hauv cov ntaub ntawv ntawm treaties
nrog lwm lub xeev, lub Congress ntawm lub teb chaws, nrog rau feem ntau ntawm
cov tswv cuab ntawm txhua lub tsev, yuav tshaj tawm lub yooj yim ntawm kev
pom zoo ntawm kev cog lus thiab tsuas yog yuav tsum tau pom zoo nrog lub pov
npav ntawm tag nrho feem ntau ntawm tag nrho ntawm cov tswv cuab ntawm txhua
lub tsev, tom qab ib puas thiab nees nkaum hnub ntawm txoj cai.
|
La aprobación de estos tratados con Estados
de Latinoamérica requerirá la mayoría absoluta de la totalidad de los
miembros de cada Cámara. En el caso de tratados con otros Estados, el
Congreso de la Nación, con la mayoría absoluta de los miembros presentes de
cada Cámara, declarará la conveniencia de la aprobación del tratado y sólo
podrá ser aprobado con el voto de la mayoría absoluta de la totalidad de los
miembros de cada Cámara, después de ciento veinte días del acto declarativo.
|
|
|
|
|
Lub denunciation ntawm cov treaties xa mus
rau lub ntsiab lus no, yuav tsum tau tso cai ua ntej ntawm lub meej feem ntau
ntawm tag nrho cov neeg ntawm txhua Chamber.
|
La denuncia de los tratados referidos a
este inciso, exigirá la previa aprobación de la mayoría absoluta de la totalidad
da los miembros de cada Cámara.
|
|
|
|
|
25. Tso cai rau Chaw Ua Haujlwm Txwj Laus
los tshaj tawm ua tsov rog los ua kev thaj yeeb.
|
25. Autorizar al Poder Ejecutivo para
declarar la guerra o hacer la paz.
|
|
|
|
|
26. Txhawb nqa cov Thawj Coj los ua kom
pauj, thiab tsim kev cai rau cov neeg raug kaw.
|
26. Facultar al Poder Ejecutivo para
ordenar represalias, y establecer reglamentos para las presas.
|
|
|
|
|
27. Txhim kho cov tub rog thaum lub sijhawm
muaj kev thaj yeeb thiab ua tsov ua rog, thiab hais cov kev cai rau lawv lub
koom haum thiab tsoomfwv.
|
27. Fijar las fuerzas armadas en tiempo de
paz y guerra, y dictar las normas para su organización y gobierno.
|
|
|
|
|
28. Tso cai rau kev qhia txog cov tub rog
txawv teb chaws mus rau hauv thaj chaw ntawm lub teb chaws, thiab tawm ntawm
lub teb chaws lub zog sab nraud.
|
28. Permitir la introducción de tropas
extranjeras en el territorio de la Nación, y la salida de las fuerzas
nacionales fuera de él.
|
|
|
|
|
29. Tshaj tawm ib lub xeev ntawm kev ua
txhaum rau ib lossis ob peb yam hauv lub tebchaws yog tias muaj kev cuam
tshuam nrog kev cuam tshuam, thiab pom zoo los yog muab ncua tseg lub xeev
kev ua txhaum, thaum lub caij ua si, los ntawm Executive Power.
|
29. Declarar en estado de sitio uno o
varios puntos de la Nación en caso de conmoción interior, y aprobar o
suspender el estado de sitio declarado, durante su receso, por el Poder
Ejecutivo.
|
|
|
|
|
30. Tawm tswv yim tshwj xeeb hauv thaj chaw
ntawm lub teb chaws lub peev thiab muab cov cai tsim nyog rau kev ua kom tiav
ntawm cov laj thawj ntawm cov tuam txhab hluav taws xob hauv teb chaws ntawm
lub tebchaws. Lub xeev thiab cov tub ceev xwm yuav tuav lub hwj chim ntawm
tub ceev xwm thiab kev tswj hwm ntawm cov chaw ua haujlwm no, tsuav yog lawv
tsis cuam tshuam rau qhov ua tiav ntawm cov hom phiaj no.
|
30. Ejercer una legislación exclusiva en el
territorio de la capital de la Nación y dictar la legislación necesaria para
el cumplimiento de los fines específicos de los establecimientos de utilidad
nacional en el territorio de la República. Las autoridades provinciales y
municipales conservarán los poderes de policía e imposición sobre estos
establecimientos, en tanto no interfieran en el cumplimiento de aquellos
fines.
|
|
|
|
|
31. Muab kev cuam tshuam rau tsoom fwv rau
ib lub xeev lossis lub nroog Buenos Aires.
|
31. Disponer la intervención federal a una
provincia o a la ciudad de Buenos Aires.
|
|
|
|
|
Pom zoo los sis thim txoj kev txiam txim
siab, thaum lub caij nws tawm, los ntawm Executive Power .
|
Aprobar o revocar la intervención
decretada, durante su receso, por el Poder Ejecutivo.
|
|
|
|
|
32. Los ua kom tag nrho cov kev cai thiab
cov kev tswj uas yooj yim rau kev ua hauv kev siv lub hwj chim ntawm tsoom
fwv, thiab tag nrho lwm cov uas tau tso cai los ntawm Tsoomfwv ntawm Tsoom
Fwv Tebchaws ntawm Argentine Nation.
|
32. Hacer todas las leyes y reglamentos que
sean convenientes para poner en ejercicio los poderes antecedentes, y todos
los otros concedidos por la presente Constitución al Gobierno de la Nación
Argentina.
|
|
|
|
|
Tshooj 76 - Cov Thawj Coj hauv Cov Thawj
Coj hauv Cov Thawj Coj tau txwv tsis pub, tshwj tsis yog nyob rau hauv tej
yam teeb meem ntawm kev tswj hwm lossis pej xeem thaum muaj xwm ceev, nrog
rau lub sijhawm ua haujlwm rau nws cov kev ua thiab hauv cov hauv paus ntawm
pawg delegation uas lub Koom Txoos tsim.
|
Artículo 76.- Se prohíbe la delegación
legislativa en el Poder Ejecutivo, salvo en materias determinadas de
administración o de emergencia pública, con plazo fijado para su ejercicio y
dentro de las bases de la delegación que el Congreso establezca.
|
|
|
|
|
Lub sijhawm tas los ntawm lub sijhawm tas
los ntawm lub sijhawm dhau los yuav tsis txhais tias kev sib kho ntawm txoj
cai lij choj tshwm sim raws li cov cai tau hais los ntawm cov neeg sawv cev
kev cai lij choj.
|
La caducidad resultante del transcurso del
plazo previsto en el párrafo anterior no importará revisión de las relaciones
jurídicas nacidas al amparo de las normas dictadas en consecuencia de la
delegación legislativa.
|
|
|
|
|
TSHOOJ TSIB
|
CAPÍTULO QUINTO
|
|
|
|
|
Nyob rau hauv lub tsim thiab kev nplua
ntawm cov cai
|
De la formación y sanción de las leyes
|
|
|
|
|
Tshooj 77.- Cov kev cai lij choj yuav pib
rau hauv Chambers of Congress, los ntawm cov haujlwm uas yog los ntawm nws
cov tswvcuab lossis cov Thawj Coj Ua Haujlwm, tshwj tsis yog muaj kev zam rau
hauv Txoj Cai Lij Choj.
|
Artículo 77.- Las leyes pueden tener
principio en cualquiera de las Cámaras del Congreso, por proyectos
presentados por sus miembros o por el Poder Ejecutivo, salvo las excepciones
que establece esta Constitución.
|
|
|
|
|
Cov nuj nqis uas hloov cov neeg xaiv tsa
hauv tsoomfwv thiab cov nom tswv yuav tsum raug pom zoo los ntawm tag nrho
cov neeg hauv Chambers feem ntau.
|
Los proyectos de ley que modifiquen el régimen
electoral y de partidos políticos deberán ser aprobados por mayoría absoluta
del total de los miembros de las Cámaras.
|
|
|
|
|
Tshooj 78 .- Tau txais kev pom zoo los
ntawm lub tsev ntawm lub hauv paus chiv keeb, kis rau kev sib tham rau lwm
lub tsev. Pom zoo los ntawm ob qho tib si, nws dhau mus rau Executive Power
ntawm lub teb chaws rau nws txoj kev xeem; thiab yog tias nws tau txais nws
kev pom zoo, nws tau cog lus tias nws yog txoj cai.
|
Artículo 78.- Aprobado un proyecto de ley
por la Cámara de su origen, pasa para su discusión a la otra Cámara. Aprobado
por ambas, pasa al Poder Ejecutivo de la Nación para su examen; y si también
obtiene su aprobación, lo promulga como ley.
|
|
|
|
|
Tshooj 79 - Txhua Chaav, tom qab pom zoo
rau ib daim nqi, nws tuaj yeem muab haujlwm rau nws pawg neeg tau kev tso cai
tshwj xeeb ntawm txoj haujlwm, nrog kev pov npav ntawm feem ntau ntawm tag
nrho nws cov tswv cuab. Lub Chamber yuav, nrog tib lub suab sib tw, tawm tus
delegation tsis muaj txiaj ntsig thiab rov pib dua cov txheej txheem cuav.
Qhov kev pom zoo hauv tsoom fwv yuav tsum kom pov npav ntawm feem ntau ntawm
tag nrho nws cov tswv cuab. Thaum qhov kev tsim tawm raug pom zoo hauv pawg
neeg tswjfwm, yuav ua raws li cov txheej txheem cej luam.
|
Artículo 79.- Cada Cámara, luego de aprobar
un proyecto de ley en general, puede delegar en sus comisiones la aprobación
en particular del proyecto, con el voto de la mayoría absoluta del total de
sus miembros. La Cámara podrá, con igual número de votos, dejar sin efecto la
delegación y retomar el trámite ordinario. La aprobación en comisión
requerirá el voto de la mayoría absoluta del total de sus miembros. Una vez
aprobado el proyecto en comisión, se seguirá el trámite ordinario.
|
|
|
|
|
Tshooj 80 - Txhua qhov tsis tau rov qab ua
ntej kaum hnub ua haujlwm tau txais kev pom zoo los ntawm Executive Power.
Cov kev pov tseg ntawm cov dej yuav tsis raug pom zoo rau hauv seem uas seem.
Txawm li cas los xij, cov tsis muaj kev ntseeg tsuas tuaj yeem muab tshaj
tawm yog tias lawv muaj cov cai tswj tsis taus thiab lawv cov kev pom zoo ib
feem tsis hloov lub hwj huam los sis kev sib koom ntawm qhov kev tawm tsam
los ntawm lub Congress. Nyob rau hauv rooj plaub no tus txheej txheem txhim
kho rau kev cai thiab kev kub ntxhov yuav tsum siv.
|
Artículo 80.- Se reputa aprobado por el
Poder Ejecutivo todo proyecto no devuelto en el término de diez días útiles.
Los proyectos desechados parcialmente no podrán ser aprobados en la parte
restante. Sin embargo, las partes no observadas solamente podrán ser
promulgadas si tienen autonomía normativa y su aprobación parcial no altera
el espíritu ni la unidad del proyecto sancionado por el Congreso. En este
caso será de aplicación el procedimiento previsto para los decretos de
necesidad y urgencia.
|
|
|
|
|
Tshooj 81 - Cov nuj nqi tsis lees txais los
ntawm ib lub Chambers yuav rov qab ua dua rau lub xyoo ntawd. Cov Chambers
tsis muaj peev xwm cuam tshuam tau ib qhov project uas tau pib hauv nws thiab
tom qab ntawd tau ntxiv los yog kho dua los ntawm Tshawb Fawb. Yog tias qhov
kev tsim tawm los yog ntxiv los ntawm Kev Tshawb Fawb Saib, qhov txiaj ntsim
ntawm kev pov npav yuav tsum raug qhia kom paub tseeb tias cov kev ntxiv los
yog kev kho li cas los ntawm cov neeg muaj feem ntau los yog ob feem peb
ntawm cov neeg muaj tam sim no. Lub Cheeb Tsam ntawm lub hauv paus tuaj yeem
yog los ntawm cov neeg feem ntau ntawm cov neeg tuaj yeem pom zoo rau qhov
project nrog ntxiv los sis kho cov kev kho los yog kho cov lus qub, tshwj
tsis yog cov lus los yog kho tau los ntawm tus neeg saib xyuas los ntawm ob
feem peb ntawm cov neeg nyob hauv. Hauv qhov kawg ntawm no, qhov project yuav
dhau mus rau Executive Power nrog ntxiv los sis kho qhov Tshawb Fawb Cheeb
Tsam, tshwj tsis yog lub Chamber of origin xav txog nws cov lus hais nrog ob
feem peb ntawm cov neeg tam sim no. Lub Chamber ntawm keeb kwm yuav tsis qhia
tshiab ntxiv los yog kho rau cov uas tau ua los ntawm Review Chamber.
|
Artículo 81.- Ningún proyecto de ley
desechado totalmente por una de las Cámaras podrá repetirse en las sesiones
de aquel año. Ninguna de las Cámaras puede desechar totalmente un proyecto
que hubiera tenido origen en ella y luego hubiese sido adicionado o enmendado
por la Cámara revisora. Si el proyecto fuere objeto de adiciones o
correcciones por la Cámara revisora, deberá indicarse el resultado de la
votación a fin de establecer si tales adiciones o correcciones fueron
realizadas por mayoría absoluta de los presentes o por las dos terceras
partes de los presentes. La Cámara de origen podrá por mayoría absoluta de
los presentes aprobar el proyecto con las adiciones o correcciones
introducidas o insistir en la redacción originaria, a menos que las adiciones
o correcciones las haya realizado la revisora por dos terceras partes de los
presentes. En este último caso, el proyecto pasará al Poder Ejecutivo con las
adiciones o correcciones de la Cámara revisora, salvo que la Cámara de origen
insista en su redacción originaria con el voto de las dos terceras partes de
los presentes. La Cámara de origen no podrá introducir nuevas adiciones o
correcciones a las realizadas por la Cámara revisora.
|
|
|
|
|
Tshooj 82 - Lub siab ntawm txhua lub tsev
yuav tsum qhia meej txog nws tus kheej; Kev tsis txaus siab los sis kev tsis
txaus siab raug cais tawm hauv txhua rooj plaub.
|
Artículo 82.- La voluntad de cada Cámara
debe manifestarse expresamente; se excluye, en todos los casos, la sanción
tácita o ficta.
|
|
|
|
|
Tshooj 83. - Muab pov tseg tag nrho los yog
ib feem ntawm lub tswv yim los ntawm Executive Power, nws rov qab nrog nws
cov kev tawm tsam mus rau lub Chamber ntawm nws cov keeb kwm: nws tham txog
nws dua, thiab yog nws lees tias nws los ntawm ob feem peb feem coob pov npav,
nws kis dua mus rau Tshawb Fawb. Yog tias Chambers raug pom zoo los ntawm tib
tug feem coob, daim ntawv nqi yog ib txoj cai thiab xa mus rau Executive
Power rau nws cov lus cog tseg. Lub suab ntawm ob lub tsev nyob yuav tau nyob
rau hauv cov ntaub ntawv no nominal, los ntawm lawv tus kheej los yog tsis;
thiab ob lub npe thiab cov kev xaiv ntawm cov neeg pov npav, thiab cov kev
tawm tsam ntawm Lub Chaw Haujlwm Txwj Laus, yuav raug luam tawm tam sim ntawd
los ntawm xovxwm. Yog tias lub Chambers txawv ntawm qhov kev tawm tsam, qhov
project tsis tuaj yeem rov qab ua dua rau xyoo ntawd.
|
Artículo 83.- Desechado en el todo o en
parte un proyecto por el Poder Ejecutivo, vuelve con sus objeciones a la
Cámara de su origen: ésta lo discute de nuevo, y si lo confirma por mayoría
de dos tercios de votos, pasa otra vez a la Cámara de revisión. Si ambas
Cámaras lo sancionan por igual mayoría, el proyecto es ley y pasa al Poder
Ejecutivo para su promulgación. Las votaciones de ambas Cámaras serán en este
caso nominales, por si o por no; y tanto los nombres y fundamentos de los
sufragantes, como las objeciones del Poder Ejecutivo, se publicarán
inmediatamente por la prensa. Si las Cámaras difieren sobre las objeciones,
el proyecto no podrá repetirse en las sesiones de aquel año.
|
|
|
|
|
Tshooj 84 - Nyob rau hauv lub txim ntawm
cov cai, cov formula no yuav siv: Senate thiab Chamber of Deputies ntawm lub
Argentine Nation, tau sib sau ua ke hauv Congress, ... cog lus los sis raug
nplua nrog lub zog ntawm txoj cai.
|
Artículo 84.- En la sanción de las leyes se
usará de esta fórmula: El Senado y Cámara de Diputados de la Nación
Argentina, reunidos en Congreso, ... decretan o sancionan con fuerza de ley.
|
|
|
|
|
TSHOOJ RAU
|
CAPITULO SEXTO
|
|
|
|
|
Ntawm Kev Tshaj Tawm Ntawm Lub Tebchaws
|
De la Auditoría General de la Nación
|
|
|
|
|
Tshooj 85 - Kev sab nraud tswj hwm ntawm
tsoomfwv cov pej xeem hauv nws txoj kev siv nyiaj txiag, kev lag luam, kev ua
lag luam thiab kev ua haujlwm, yuav yog ib qho ntawm Tsoom Fwv Tswj Fwm Lub
Cev.
|
Artículo 85.- El control externo del sector
público nacional en sus aspectos patrimoniales, económicos, financieros y
operativos, será una atribución propia del Poder Legislativo.
|
|
|
|
|
Cov kev xeem thiab kev xav ntawm Lub Chaw
Khiav Haujlwm Kevcai Lijchoj ntawm kev ua haujlwm thiab kev xwm txheej ntawm
tsoomfwv cov haujlwm yuav raug txhawb los ntawm kev xav ntawm General Audit
ntawm lub Tebchaws.
|
El examen y la opinión del Poder
Legislativo sobre el desempeño y situación general de la administración
pública estarán sustentados en los dictámenes de la Auditoría General de la
Nación.
|
|
|
|
|
Lub koomhaum pabcuam no ntawm koomhaum,
nrog rau kev ua haujlwm zoo, yuav tsum muaj kev sib koom ua raws li txoj cai
tswjfwm uas tswj nws cov kev tsim thiab kev lag luam, uas yuav tsum tau txais
kev pom zoo los ntawm ib tus neeg feem ntau ntawm txhua lub Chamber. Tus
thawj coj ntawm lub koom haum yuav tsum tau tsa los ntawm lub tswv yim ntawm
cov lus tsis txaus ntseeg tog nrog tus loj tshaj tus naj npawb ntawm cov tsim
cai hauv Congress.
|
Este organismo de asistencia técnica del
Congreso, con autonomía funcional, se integrará del modo que establezca la
ley que reglamenta su creación y funcionamiento, que deberá ser aprobada por
mayoría absoluta de los miembros de cada Cámara. El presidente del organismo
será designado a propuesta del partido político de oposición con mayor número
de legisladores en el Congreso.
|
|
|
|
|
Nws yuav ua tus saib xyuas txoj cai
tswjfwm, kev tswjfwm thiab kev kuaj xyuas txhua yam kev ua haujlwm ntawm kev
tswjhwm thiab kev ncajncees rau pejxeem, tsis hais tus qauv ntawm lub
koomhaum, thiab lwm yam haujlwm uas txoj cai muab rau nws. Nws yuav tas li
cuam tshuam txog kev pom zoo lossis tsis pom zoo ntawm kev xaav thiab peev
nyiaj ntawm tsoomfwv cov nyiaj.
|
Tendrá a su cargo el control de legalidad,
gestión y auditoría de toda la actividad de la administración pública
centralizada y descentralizada, cualquiera fuera su modalidad de
organización, y las demás funciones que la ley le otorgue. Intervendrá
necesariamente en el trámite de aprobación o rechazo de las cuentas de
percepción e inversión de los fondos públicos.
|
|
|
|
|
TSHOOJ SEVEN
|
CAPÍTULO SEPTIMO
|
|
|
|
|
Los ntawm Ombudsman
|
Del Defensor del Pueblo
|
|
|
|
|
Tshooj 86.- Tus neeg Ombudsman yog ib lub
koom haum uas tau tsim los ntawm lub koom txoos ntawm Lub Tebchaws, uas yuav
ua haujlwm nrog kev ua haujlwm zoo, tsis tau txais cov lus qhia los ntawm cov
cai. Lub hom phiaj yog kev tiv thaiv thiab kev tiv thaiv tib neeg cov cai thiab
lwm cov cai, kev lees paub thiab kev nyiam kev tiv thaiv nyob hauv tsab cai
Constitution thiab cov cai lij choj, ua ntej kev ua, kev ua lossis kev txiav
tawm ntawm Lub Chaw Haujlwm; thiab kev tswj hwm ntawm kev ua haujlwm ntawm
pej xeem cov kev khiav dej num.
|
Artículo 86.- El Defensor del Pueblo es un
órgano independiente instituido en el ámbito del Congreso de la Nación, que
actuará con plena autonomía funcional, sin recibir instrucciones de ninguna
autoridad. Su misión es la defensa y protección de los derechos humanos y demás
derechos, garantías e intereses tutelados en esta Constitución y las leyes,
ante hechos, actos u omisiones de la Administración; y el control del
ejercicio de las funciones administrativas públicas.
|
|
|
|
|
Tus neeg Ombudsman muaj txoj cai
legitimacy. Nws raug xaiv tsa thiab tshem tawm los ntawm Koom Tes nrog kev
pov npav ntawm ob feem peb ntawm cov tswv cuab nyob hauv txhua Chambers.
Txaus siab rau cov kev cai thiab cov cai ntawm cov tsim cai. Nws yuav kav
nyob rau hauv nws txoj hauj lwm tsib xyoos, tau rov qab xaiv los ntawm ib
zaug xwb.
|
El Defensor del Pueblo tiene legitimación
procesal. Es designado y removido por el Congreso con el voto de las dos
terceras partes de los miembros presentes de cada una de las Cámaras. Goza de
las inmunidades y privilegios de los legisladores. Durará en su cargo cinco
años, pudiendo ser nuevamente designado por una sola vez.
|
|
|
|
|
Lub koom haum thiab kev ua haujlwm ntawm
lub chaw haujlwm no yuav raug tswj los ntawm ib txoj cai tshwj xeeb.
|
La organización y el funcionamiento de esta
institución serán regulados por una ley especial.
|
|
|
|
|
SECOND SECTION
|
SECCIÓN SEGUNDA
|
|
|
|
|
TXOJ KEV TXHAWB TSEV
|
DEL PODER EJECUTIVO
|
|
|
|
|
TSHOOJ IB
|
CAPÍTULO PRIMERO
|
|
|
|
|
Ntawm nws qhov thiab ntev
|
De su naturaleza y duración
|
|
|
|
|
Tshooj 87.- Tus Thawj Coj ntawm Lub
Tebchaws yuav raug ntaus los ntawm ib tus pej xeem nrog lub npe ntawm "Tus
Tsav Xwm ntawm Argentine Nation".
|
Artículo 87.- El Poder Ejecutivo de la
Nación será desempeñado por un ciudadano con el título de "Presidente de
la Nación Argentina".
|
|
|
|
|
Tshooj 88.- Yog tias muaj mob, tsis muaj
peev xwm ntawm lub peev, kev tuag, kev tsis tuaj yeem los yog tshem tawm
ntawm tus Thawj Tswj Hwm, tus Thawj Coj ua tus Thawj Coj yuav tsum siv lub
Nom Tswv. Thaum raug rho tawm, tuag, tsis tuaj yeem lossis tsis muaj peev xwm
ntawm Thawj Tswj Hwm thiab Tus Lwm Thawj Coj ntawm Lub Nation, koog tsev kawm
ntawv yuav txiav txim xyuas seb tus neeg ua hauj lwm hauv lub Koom Txoos yuav
tsum yog Pawg Thawj Tswj Hwm, txog thaum muaj qhov xiam oob khab los yog xaiv
tsa tus thawj tswj hwm tshiab.
|
Artículo 88.- En caso de enfermedad,
ausencia de la Capital, muerte, renuncia o destitución del Presidente, el
Poder Ejecutivo será ejercido por el vicepresidente de la Nación. En caso de
destitución, muerte, dimisión o inhabilidad del Presidente y vicepresidente
de la Nación, el Congreso determinará qué funcionario público ha de
desempeñar la Presidencia, hasta que haya cesado la causa de la inhabilidad o
un nuevo presidente sea electo.
|
|
|
|
|
Tshooj 89 - Yuav raug xaiv tsa Thawj Tswj
Hwm los yog Tus Lwm Thawj Coj hauv Nation, nws yuav tsum tau yug hauv
Argentine cov chaw, los yog los ua tus tub ntawm ib tus pej xeem, tau yug hauv
ib lub teb chaws; thiab lwm yam kev xav tau los ua tus neeg tuaj yeem raug
xaiv tsa.
|
Artículo 89.- Para ser elegido Presidente o
vicepresidente de la Nación, se requiere haber nacido en el territorio
argentino, o ser hijo de ciudadano nativo, habiendo nacido en país
extranjero; y las demás calidades exigidas para ser elegido senador.
|
|
|
|
|
Tshooj 90 - Tus Thawj Tswj thiab Tus Lwm
Thawj Coj yuav tsum tuav haujlwm ntev txog plaub lub xyoos thiab rov tuaj dua
tau lossis rov qab sib ti rau ib lub sijhawm sib law liag. Yog tias lawv tau
rov qab xaiv dua los yog tau ua tiav lawm, lawv tuaj yeem tsis raug xaiv rau
ib qho ntawm ob txoj hauj lwm, tab sis nrog rau lub caij nyoog ib ntus.
|
Artículo 90.- El Presidente y
vicepresidente duran en sus funciones el término de cuatro años y podrán ser
reelegidos o sucederse recíprocamente por un solo período consecutivo. Si han
sido reelectos o se han sucedido recíprocamente no pueden ser elegidos para
ninguno de ambos cargos, sino con el intervalo de un período.
|
|
|
|
|
Tshooj 91 - Tus Thawj Coj ntawm lub teb
chaws tsis muaj zog nyob rau tib lub sijhawm thaum nws plaub lub xyoos los
xaus; tsis muaj kev tshwm sim twg uas tau cuam tshuam nws, nws yuav yog vim
li cas nws yuav tsum tau ua tiav tom qab.
|
Artículo 91.- El Presidente de la Nación
cesa en el poder el mismo día en que expira su período de cuatro años; sin
que evento alguno que lo haya interrumpido, pueda ser motivo de que se le
complete más tarde.
|
|
|
|
|
Tshooj 92.- Tus Tuam Thawj thiab Tus Lwm
Thawj Coj yeej txaus siab rau ib qho nyiaj hli them los ntawm Lub Txhab Nyiaj
ntawm lub Tebchaws, uas tsis tuaj yeem hloov kho thaum lub sijhawm lawv tau
teem sijhawm. Nyob rau tib lub sij hawm lawv yuav tsis ua lwm txoj hauj lwm, los
sis tsis tau txais lwm txoj cai ntawm lub teb chaws, los yog hauv ib lub xeev
twg.
|
Artículo 92.- El Presidente y
vicepresidente disfrutan de un sueldo pagado por el Tesoro de la Nación, que
no podrá ser alterado en el período de sus nombramientos. Durante el mismo
período no podrán ejercer otro empleo, ni recibir ningún otro emolumento de
la Nación, ni de provincia alguna.
|
|
|
|
|
Tshooj 93 - Thaum tus thawj coj, tus thawj
tswj hwm thiab tus thawj tswj hwm yuav tsum tau tsa tes, tsa tes ntawm tus
thawj tswj hwm ntawm Senate thiab ua ntej lub rooj sablaj sib tham hauv kev
sibtham, saib taus lawv kev ntseeg kev ntseeg, "ua haujlwm nrog kev
ncajncees thiab kev ywj pheej ntawm chaw ua haujlwm ntawm Tus Thawj Coj
(lossis tus lwm thawj) Teb chaws thiab saib xyuas thiab ua siab zoo saib txoj
cai Constitution of Argentine Nation ".
|
Artículo 93.- Al tomar posesión de su cargo
el presidente y vicepresidente prestarán juramento, en manos del presidente
del Senado y ante el Congreso reunido en Asamblea, respetando sus creencias
religiosas, de "desempeñar con lealtad y patriotismo el cargo de
Presidente (o vicepresidente) de la Nación y observar y hacer observar
fielmente la Constitución de la Nación Argentina".
|
|
|
|
|
SECOND TSHOOJ
|
CAPÍTULO SEGUNDO
|
|
|
|
|
Nyob rau lub sijhawm thiab sijhawm ntawm
kev xaiv tsa ntawm tus Thawj Tswj Hwm thiab Tus Lwm Thawj Coj tus Thawj Coj
|
De la forma y tiempo de la elección del
Presidente y vicepresidente de la Nación
|
|
|
|
|
Tshooj 94.- Tus Thawj Tswj Hwm thiab Tus
Lwm Thawj Coj ntawm Lub Tebchaws yuav raug xaiv ncaj qha los ntawm Cov Tib
Neeg, hauv ob chav, raws li tau tsim muaj hauv tsab cai no. Rau qhov kawg no
lub teb chaws ib ncig yuav tsim ib lub hauv paus tsev kawm ntawv.
|
Artículo 94.- El Presidente y el
vicepresidente de la Nación serán elegidos directamente por el Pueblo, en
doble vuelta, según lo establece esta Constitución. A este fin el territorio
nacional conformará un distrito único.
|
|
|
|
|
Tshooj 95.- Cov zaj lus qhia yuav ua tiav
hauv ob lub hlis ua ntej xaus lub sijhawm ntawm tus Thawj Tswj Hwm.
|
Artículo 95.- La lección se efectuará
dentro de los dos meses anteriores a la conclusión del mandato del Presidente
en ejercicio.
|
|
|
|
|
Tshooj 96.- Kev xaiv thib ob ntawm kev xaiv
tsa, yog muaj, yuav muaj nyob nruab nrab ntawm ob feem ntau daim ntawv xaiv
tsa cov qauv, hauv peb caug hnub ntawm yav dhau los.
|
Artículo 96.- La segunda vuelta electoral,
si correspondiere, se realizará entre las dos fórmulas de candidatos más
votadas, dentro de los treinta días de celebrada la anterior.
|
|
|
|
|
Tshooj 97.- Thaum tus qauv uas feem ntau
tau txais kev pom zoo hauv qhov kev hloov thawj zaug, tau tshaj li plaub-tsib
feem pua ntawm cov pov npav uas muaj tseeb tiag, nws cov tswvcuab yuav raug
tshaj tawm tias yog Thawj Tswj Hwm thiab Tus Lwm Thawj ntawm Lub Tebchaws.
|
Artículo 97.- Cuando la fórmula que
resultare más votada en la primera vuelta, hubiere obtenido más del cuarenta
y cinco por ciento de los votos afirmativos válidamente emitidos, sus
integrantes serán proclamados como Presidente y vicepresidente de la Nación.
|
|
|
|
|
Tshooj 98.- Thaum tus qauv ntawm feem ntau
tau pov ntawv tawm suab hauv thawj zaug, nws yuav tsum tau txais tsawg kawg
ntawm plaub feem pua ntawm cov neeg pov npav uas muaj tseeb tiag thiab,
tsis tas li ntawd, yuav tsum sib txawv ntawm ntau tshaj li kaum feem pua nrog
rau tag nrho cov kev sib tw ncaj ncees muab tso rau hauv cov qauv hauv qab
uas muaj ntau qhov ntawm cov neeg pov npav, nws cov tswv cuab yuav raug tshaj
tawm tias yog Thawj Tswj Hwm thiab Tus Lwm Thawj Coj tus Thawj Coj.
|
Artículo 98.- Cuando la fórmula que
resultare más votada en la primera vuelta hubiere obtenido el cuarenta por
ciento por lo menos de los votos afirmativos válidamente emitidos y, además,
existiere una diferencia mayor de diez puntos porcentuales respecto del total
de los votos afirmativos válidamente emitidos sobre la fórmula que le sigue
en número de votos, sus integrantes serán proclamados como Presidente y
vicepresidente de la Nación.
|
|
|
|
|
TSHOOJ THIAJ
|
CAPÍTULO TERCERO
|
|
|
|
|
Powers ntawm lub Tuam Thawj Coj
|
Atribuciones del Poder Ejecutivo
|
|
|
|
|
Tshooj 99.- Tus Tuam Thawj ntawm Tebchaws
muaj cov nqe nram qab no:
|
Artículo 99.- El Presidente de la Nación
tiene las siguientes atribuciones:
|
|
|
|
|
1. Nws yog tus thawj coj ntawm lub Nation,
tus thawj coj ntawm tsoomfwv thiab nom tswv lub koom haum ntawm lub tebchaws.
|
1. Es el jefe supremo de la Nación, jefe
del gobierno y responsable político de la administración general del país.
|
|
|
|
|
2. Tshaj tawm cov lus qhia thiab cov cai
uas tsim nyog rau kev ua tiav ntawm cov kev cai hauv lub teb chaws, saib
xyuas kom tsis txhob hloov lawv tus ntsuj plig nrog kev tswj tshwj.
|
2. Expide las instrucciones y reglamentos
que sean necesarios para la ejecución de las leyes de la Nación, cuidando de
no alterar su espíritu con excepciones reglamentarias.
|
|
|
|
|
3. Koom hauv kev tsim cov cai raws li Tsab
Cai Lij Choj, tshaj tawm thiab tshaj tawm lawv.
|
3. Participa de la formación de las leyes
con arreglo a la Constitución, las promulga y hace publicar.
|
|
|
|
|
Tus Thawj Coj Txwj Laus tsis tuaj yeem nyob
rau hauv txhua rooj plaub raws li raug nplua thiab tsis tuaj yeem ua pov
thawj, qhov teeb meem ntawm ib qho kev cai lij choj.
|
El Poder Ejecutivo no podrá en ningún caso
bajo pena de nulidad absoluta e insanable, emitir disposiciones de carácter
legislativo.
|
|
|
|
|
Tsuas yog thaum muaj kev tshwj xeeb ua rau
nws tsis tuaj yeem ua raws li cov txheej txheem hauv kev cai lij choj uas tau
pom zoo los ntawm Tsab Cai Lij Choj ntawm txoj cai lij choj ntawm txoj cai,
thiab tsis yog cov cai uas tswj fwm, se, cov xaiv lossis cov nom tswv, muaj
peev xwm txiav txim rau qhov laj thawj xav tau thiab kev ua haujlwm, uas yuav
raug txiav txim siab nyob rau hauv kev sib pom zoo ntawm cov nom tswv uas
yuav tsum tau muab lawv, koom nrog lub taub hau ntawm cov thawj coj ntawm cov
thawj coj.
|
Solamente cuando circunstancias
excepcionales hicieran imposible seguir los trámites ordinarios previstos por
esta Constitución para la sanción de las leyes, y no se trate de normas que
regulen materia penal, tributaria, electoral o de régimen de los partidos
políticos, podrá dictar decretos por razones de necesidad y urgencia, los que
serán decididos en acuerdo general de ministros que deberán refrendarlos,
conjuntamente con el jefe de gabinete de ministros.
|
|
|
|
|
Lub taub hau ntawm cov thawj coj ntawm cov
thawj coj thiab hauv kaum hnub yuav xa qhov kev ntsuas mus rau qhov kev txiav
txim siab ntawm Lub Koom Haum Saib Xyuas Kev Nyab Xeeb, uas nws muaj pes
tsawg leeg yuav tsum fwm qhov feem pua ntawm cov sawv cev ntawm nom tswv
ntawm txhua lub Chamber. Qhov kev sib cog lus no yuav tsa nws qhov xa hauv
kaum hnub mus rau plenary ntawm txhua lub Chamber rau nws txoj kev kho mob,
uas yuav tam sim ntawd los ntawm Chambers. Txoj cai tshwj xeeb raug txiav
tawm nrog tag nrho ntawm tag nrho ntawm cov tswv cuab ntawm txhua lub Chamber
yuav tswj cov txheej txheem thiab cov ntawm cov kev cuam tshuam ntawm lub
Congress.
|
El jefe de gabinete de ministros
personalmente y dentro de los diez días someterá la medida a consideración de
la Comisión Bicameral Permanente, cuya composición deberá respetar la
proporción de las representaciones políticas de cada Cámara. Esta comisión
elevará su despacho en un plazo de diez días al plenario de cada Cámara para
su expreso tratamiento, el que de inmediato considerarán las Cámaras. Una ley
especial sancionada con la mayoría absoluta de la totalidad de los miembros
de cada Cámara regulará el trámite y los alcances de la intervención del
Congreso.
|
|
|
|
|
4. Txiav txim rau lub tsev hais plaub ntawm
Supreme Court nrog kev pom zoo ntawm Senate los ntawm ob feem peb ntawm nws
cov tswv cuab tam, nyob rau hauv pej xeem kev sib ntsib, hu ua rau lub hom
phiaj ntawd.
|
4. Nombra los magistrados de la Corte
Suprema con acuerdo del Senado por dos tercios de sus miembros presentes, en
sesión pública, convocada al efecto.
|
|
|
|
|
Lub npe rau lwm tus neeg txiav txim plaub
ntawm tsoom fwv teb chaws cov tsev hais plaub vim yog cov lus sib tham hauv
peb lub Council of Magistrates, nrog rau kev pom zoo ntawm Senate, hauv kev
sib tham nrog pej xeem, uas yuav muab suav tias yog qhov haum ntawm cov neeg
sib tw.
|
Nombra los demás jueces de los tribunales
federales inferiores en base a una propuesta vinculante en terna del Consejo
de la Magistratura, con acuerdo del Senado, en sesión pública, en la que se
tendrá en cuenta la idoneidad de los candidatos.
|
|
|
|
|
Lub sijhawm teem tshiab, dhau los ntawm
daim ntawv cog lus sib npaug zos, yuav tsum khaws cov ntawv ntiav neeg ua
haujlwm hauv lub chaw ua haujlwm, thaum lawv muaj hnub nyoog txog xya caum
tsib. Txhua lub sij hawm teem rau tus kws lij choj uas nws hnub nyoog tau
hais los yog ntau dua yuav tsum yog tsib xyoos, thiab rov qab mus tas li, rau
tib txoj haujlwm.
|
Un nuevo nombramiento, precedido de igual
acuerdo, será necesario para mantener en el cargo a cualquiera de esos
magistrados, una vez que cumplan la edad de setenta y cinco años. Todos los
nombramientos de magistrados cuya edad sea la indicada o mayor se harán por
cinco años, y podrán ser repetidos indefinidamente, por el mismo trámite.
|
|
|
|
|
5. Tej zaum nws yuav zam txim lossis ua kev
rau txim rau cov kev ua txhaum uas muaj feem xyuam nrog tsoomfwv chaw hais
plaub, tom qab tau tshaj tawm txog lub tsev hais plaub, tshwj tsis yog thaum
raug kev tsim txom los ntawm Chav Ua Haujlwm Chav Ua Haujlwm.
|
5. Puede indultar o conmutar las penas por
delitos sujetos a la jurisdicción federal, previo informe del tribunal
correspondiente, excepto en los casos de acusación por la Cámara de
Diputados.
|
|
|
|
|
6. Cov nyiaj them yug me nyuam, nyiaj
tshev, ntawv tso cai thiab nyiaj laus raws li cov cai hauv Tebchaws.
|
6. Concede jubilaciones, retiros, licencias
y pensiones conforme a las leyes de la Nación.
|
|
|
|
|
7. Tshaj tawm thiab muab tshem tawm cov
thawj tswj hwm, cov thawj coj thiab cov lag luam ua lag luam nrog kev pom zoo
ntawm Senate; nws ib leeg tso npe thiab tshem tus thawj coj ntawm lub txee
ntawm cov thawj coj thiab lwm cov nom tswv ntawm lub chaw ua haujlwm, cov tub
ceev xwm ntawm nws cov neeg khiav dej num, cov neeg sawv cev ntawm koos xum
thiab cov neeg ua haujlwm uas tsis tuaj yeem txiav txim siab los ntawm Tsooj
cai no.
|
7. Nombra y remueve a los embajadores,
ministros plenipotenciarios y encargados de negocios con acuerdo del Senado;
por sí solo nombra y remueve al jefe de gabinete de ministros y a los demás
ministros del despacho, los oficiales de su secretaría, los agentes
consulares y los empleados cuyo nombramiento no está reglado de otra forma
por esta Constitución.
|
|
|
|
|
8. Txhua xyoo, qhib lub rooj sablaj ntawm
Congress, rau ob lub tsev ntawm lub rooj sablaj, yuav tsum muaj, sau qhia
txog lub xeev ntawm lub teb chaws, ntawm qhov kev hloov kho uas tau cog lus
los ntawm Tshooj Cai, thiab pom zoo rau qhov kev ntsuas nws pom thiab tsim
nyog.
|
8. Hace anualmente la apertura de las
sesiones del Congreso, reunidas al efecto ambas Cámaras, dando cuenta en esta
ocasión del estado de la Nación, de las reformas prometidas por la
Constitución, y recomendando a su consideración las medidas que juzgue
necesarias y convenientes.
|
|
|
|
|
9. Tshaj tawm cov rooj sablaj ntawm lub
rooj sablaj, lossis hu nws tuaj rau cov sijhawm tshwj xeeb, thaum muaj kev
txaus siab ntawm kev txiav txim lossis kev kawm tau zoo.
|
9. Prorroga las sesiones ordinarias del
Congreso, o lo convoca a sesiones extraordinarias, cuando un grave interés de
orden o de progreso lo requiera.
|
|
|
|
|
10. Kev saib xyuas lub zog ntawm tus thawj
coj ntawm lub Txwjlaug tau hais txog kev sau nyiaj ntawm lub tebchaws thiab
nws cov peev nyiaj, raws li txoj cai lossis kev siv nyiaj ntawm lub tebchaws.
|
10. Supervisa el ejercicio de la facultad
del jefe de gabinete de ministros respecto de la recaudación de las rentas da
la Nación y de su inversión, con arreglo a la ley o presupuesto de gastos
nacionales.
|
|
|
|
|
11. xaus thiab cim cov lus cog tseg,
concordats thiab lwm cov kev sib tham uas yuav tsum tau ua kom muaj kev sib
raug zoo nrog cov koom haum thoob ntiaj teb thiab cov teb chaws txawv, txais
lawv cov ministers thiab lees lawv cov consuls.
|
11. Concluye y firma tratados, concordatos
y otras negociaciones requeridas para el mantenimiento de buenas relaciones
con las organizaciones internacionales y las naciones extranjeras, recibe sus
ministros y admite sus cónsules.
|
|
|
|
|
12. Nws yog tus thawj coj ntawm txhua tus
rog hauv teb chaws.
|
12. Es comandante en jefe de todas las
Fuerzas Armadas de la Nación.
|
|
|
|
|
13. Muab txoj haujlwm ua tub rog hauv lub
teb chaws: nrog kev tso cai los ntawm Senate, hauv kev tso cai ntawm cov hauj
lwm lossis cov qib siab ntawm cov tub ceev xwm ntawm Pawg Tub Rog; thiab
ntawm nws tus kheej nyob rau hauv lub battlefield.
|
13. Provee los empleos militares de la
Nación: con acuerdo del Senado, en la concesión de los empleos o grados de
oficiales superiores de las Fuerzas Armadas; y por sí solo en el campo de
batalla.
|
|
|
|
|
14. Nws muaj Rog Rog, thiab nrog nws lub
koom haum thiab kev faib tawm raws li kev xav tau ntawm Nation.
|
14. Dispone de las Fuerzas Armadas, y corre
con su organización y distribución según las necesidades de la Nación.
|
|
|
|
|
15. Tshaj tawm tsov rog thiab txiav txim
siab ua pauj nrog kev tso cai thiab kev pom zoo ntawm Congress.
|
15. Declara la guerra y ordena represalias
con autorización y aprobación del Congreso.
|
|
|
|
|
16. Kev tshaj tawm hais tias nyob rau hauv
lub xeev ntawm kev ntes ib los yog ob peb lub ntsiab lus ntawm Nation, yog
thaum muaj kev tawm tsam thiab rau ib lub sijhawm, nrog kev pom zoo ntawm
Senate. Nyob rau hauv cov ntaub ntawv ntawm sab hauv kev xav, nws tsuas muaj
no lub hwj chim thaum lub Congress yog nyob rau hauv recess, vim hais tias
nws yog ib qho attribution uas sib sau rau lub cev no. Tus Tuam Thawj Tswj
Hwm siv nws cov kev txwv raws li hauv Tshooj 23.
|
16. Declara en estado de sitio uno o varios
puntos de la Nación, en caso de ataque exterior y por un término limitado,
con acuerdo del Senado. En caso de conmoción interior sólo tiene esta
facultad cuando el Congreso está en receso, porque es atribución que
corresponde a este cuerpo. El Presidente la ejerce con las limitaciones
prescriptas en el Artículo 23.
|
|
|
|
|
17. Nws thov tau tus thawj coj ntawm cov
neeg ua haujlwm ntawm cov thawj coj thiab cov thawj coj ntawm txhua pawg
thiab lub koom haum ntawm pawg thawj coj, thiab los ntawm nws cov neeg ua
haujlwm, cov ntawv ceeb toom nws pom zoo, thiab lawv yuav tsum muab rau lawv.
|
17. Puede pedir al jefe de gabinete de
ministros y a los jefes de todos los ramos y departamentos de la
administración, y por su conducto a los demás empleados, los informes que
crea convenientes, y ellos están obligados a darlos.
|
|
|
|
|
18. Txav tawm ntawm thaj chaw ntawm lub teb
chaws, nrog kev tso cai los ntawm Congress. Nyob hauv lub caij so no, koj
tuaj yeem ua tau yam tsis muaj daim ntawv tso cai rau qhov laj thawj ncaj
ncees ntawm kev pab cuam pej xeem.
|
18. Puede ausentarse del territorio de la
Nación, con permiso del Congreso. En el receso de éste, sólo podrá hacerlo
sin licencia por razones justificadas de servicio público.
|
|
|
|
|
19. Koj tuaj yeem sau cov haujlwm ua
haujlwm, uas yuav tsum tau muaj kev pom zoo ntawm Senate, thiab uas tshwm sim
thaum lub sijhawm koj tuaj ua si, los ntawm cov nqi kuaj mob uas yuav tag
sijhawm tom qab ntawm Tus Txheej Txheem tom ntej.
|
19. Puede llenar las vacantes de los
empleos, que requieran el acuerdo del Senado, y que ocurran durante su
receso, por medio de nombramientos en comisión que expirarán al fin de la
próxima Legislatura.
|
|
|
|
|
20. Txiav txim rau qhov kev cuam tshuam rau
tsoom fwv teb chaws los yog lub nroog Buenos Aires thaum lub rooj sib txoos
ntawm Congress, thiab yuav tsum hu nws ib zaug rau nws txoj kev kho mob.
|
20. Decreta la intervención federal a una
provincia o a la ciudad de Buenos Aires en caso de receso del Congreso, y
debe convocarlo simultáneamente para su tratamiento.
|
|
|
|
|
TSHOOJ PLAUB
|
CAPÍTULO CUARTO
|
|
|
|
|
Ntawm tus thawj coj ntawm lub txee thiab
lwm cov nom tswv ntawm lub Hwj Hwm
|
Del jefe de gabinete y demás ministros del
Poder Ejecutivo
|
|
|
|
|
Tshooj cai 100.- Lub taub hau ntawm cov
thawj coj ntawm tsoom fwv thiab lwm tus neeg ua haujlwm secretarial uas nws
tus naj npawb thiab kev tsim nyog yuav raug tsim los ntawm ib txoj cai tshwj
xeeb, yuav lav paub txog kev lag luam ntawm lub teb chaws, thiab yuav lees
txais thiab ua raws li kev cai ntawm tus thawj tswj hwm koj kos npe, tsis
muaj nws qhov kev xav tau lawv tsis muaj txiaj ntsig.
|
Artículo 100.- El jefe de gabinete de
ministros y los demás ministros secretarios cuyo número y competencia será
establecida por una ley especial, tendrán a su cargo el despacho de los
negocios de la Nación, y refrendarán y legalizarán los actos del presidente
por medio de su firma, sin cuyo requisito carecen de eficacia.
|
|
|
|
|
Lub taub hau ntawm lub txee ntawm cov nom
tswv, nrog lub luag haujlwm ua ntej National Congress, yog lub luag haujlwm:
|
Al jefe de gabinete de ministros, con
responsabilidad política ante el Congreso de la Nación, le corresponde:
|
|
|
|
|
1. Xyaum ua haujlwm ntawm lub tebchaws.
|
1. Ejercer la administración general del
país.
|
|
|
|
|
2. Tshaj tawm cov kev ua thiab kev tswj cai
uas yuav tsum tau siv los ntawm cov cai ntawm lub ntsiab lus no thiab cov uas
tau tso cai los ntawm Thawj Tswj Hwm ntawm Lub Tebchaws, nrog kev pom zoo
ntawm tus kws tuav ntaub ntawv ntawm ceg neeg ua haujlwm uas muaj cai los sis
kev tswj hwm.
|
2. Expedir los actos y reglamentos que sean
necesarios para ejercer las facultades que le atribuye este artículo y
aquellas que le delegue el presidente de la Nación, con el refrendo del
ministro secretario del ramo al cual el acto o reglamento se refiera.
|
|
|
|
|
3. Ua kom cov neeg ua hauj lwm ntawm cov
neeg ua hauj lwm tau teem caij, tshwj tsis yog cov uas muaj feem xyuam rau
tus thawj tswj hwm.
|
3. Efectuar los nombramientos de los
empleados de la administración, excepto los que correspondan al presidente.
|
|
|
|
|
4. Xyaum ua haujlwm thiab hwj chim muab rau
nws los ntawm tus Thawj Tswj Hwm ntawm lub Nation thiab, hauv lub tuam txhab
sib cog lus, txiav txim siab txog cov teeb meem tau hais los ntawm Executive
Power, los yog los ntawm nws tus kheej txoj kev txiav txim, hauv cov uas, vim
nws qhov tseem ceeb, nws tsim nyog, ntawm koj cov kev sib tw.
|
4. Ejercer las funciones y atribuciones que
le delegue el presidente de la Nación y, en acuerdo de gabinete resolver
sobre las materias que le indique el Poder Ejecutivo, o por su propia
decisión, en aquellas que por su importancia estime necesario, en el ámbito
de su competencia.
|
|
|
|
|
5. Koom tes, npaj thiab sib sablaj ntawm
cov thawj coj ntawm cov nom tswv, los tawm tswv yim rau lawv thaum tsis muaj
tus thawj tswj hwm.
|
5. Coordinar, preparar y convocar las
reuniones de gabinete de ministros, presidiéndolas en caso de ausencia del
presidente.
|
|
|
|
|
6. Xa mus rau lub Congress cov nuj nqis
ntawm kev tawm hauj lwm thiab kev siv nyiaj hauv lub teb chaws, tom qab kev
kho mob hauv daim ntawv pom zoo thiab pom zoo los ntawm Executive Power.
|
6. Enviar al Congreso los proyectos de ley
de ministerios y de presupuesto nacional, previo tratamiento en acuerdo de
gabinete y aprobación del Poder Ejecutivo.
|
|
|
|
|
7. Sau cov nyiaj tau los ntawm lub teb
chaws thiab ua raws li txoj cai hauv lub teb chaws.
|
7. Hacer recaudar las rentas de la Nación y
ejecutar la ley de presupuesto nacional.
|
|
|
|
|
8. Txaus siab rau txoj cai lij choj ntawm
cov cai, qhov kev txiav txim siab muab kev ncua sij hawm ntawm cov kev sib
tham ntawm cov Congress lossis kev sib tham ntawm cov kev ua tshwj xeeb thiab
cov lus ntawm tus thawj tswj hwm uas txhawb cov kev cai lij choj.
|
8. Refrendar los decretos reglamentarios de
las leyes, los decretos que dispongan la prórroga de las sesiones ordinarias
del Congreso o la convocatoria de sesiones extraordinarias y los mensajes del
presidente que promuevan la iniciativa legislativa.
|
|
|
|
|
9. Mus rau lub rooj sib tham ntawm Congress
thiab koom nrog lawv cov kev sib cav, tiam sis tsis pov npav.
|
9. Concurrir a las sesiones del Congreso y
participar en sus debates, pero no votar.
|
|
|
|
|
10. Thaum pib lub rooj sibtham ntawm pawg
ntseeg pib, tuaj ua ke nrog rau lwm cov thawjcoj tau tshaj tawm txog lub xeev
ntawm lub tebchaws ua haujlwm rau cov haujlwm ntawm lub chaw haujlwm.
|
10. Una vez que se inicien las sesiones
ordinarias del Congreso, presentar junto a los restantes ministros una
memoria detallada del estado de la Nación en lo relativo a los negocios de
los respectivos departamentos.
|
|
|
|
|
11. Sau cov lus tshaj tawm thiab cov lus
piav qhia los yog sau ntawv piav qhia tias lub Chambers tau thov los ntawm
Pawg Neeg Tswj Haujlwm.
|
11. Producir los informes y explicaciones
verbales o escritos que cualquiera de las Cámaras solicite al Poder
Ejecutivo.
|
|
|
|
|
12. Txhawm rau txiav txim siab txog cov cai
uas tso cai los ntawm cov Congress, uas yuav raug tswj los ntawm Lub Koom
Haum Saib Xyuas Kev Txiav Txim Siab.
|
12. Refrendar los decretos que ejercen
facultades delegadas por el Congreso, los que estarán sujetos al control de
la Comisión Bicameral Permanente.
|
|
|
|
|
13. Ua ke nrog lwm tus xib hwb los txhim
kho cov kev cai thiab kev txiav txim siab thiab kev txiav txim siab uas yog
ib feem ntawm kev cai lij choj. Nws yuav tsum xa ntawv tuaj rau tus kheej
thiab tsis pub dhau kaum hnub tom qab nws raug nplua raws li cov lus txiav
txim siab rau Lub Koom Haum Saib Xyuas Kev Nyab Xeeb (Permanent Bicameral
Commission).
|
13. Refrendar conjuntamente con los demás
ministros los decretos de necesidad y urgencia y los decretos que promulgan
parcialmente leyes. Someterá personalmente y dentro de los diez días de su
sanción estos decretos a consideración de la Comisión Bicameral Permanente.
|
|
|
|
|
Lub taub hau ntawm lub txee rau cov thawj
coj tsis tuaj yeem ua lwm txoj hauj lwm qhuab qhia.
|
El jefe de gabinete de ministros no podrá
desempeñar simultáneamente otro ministerio.
|
|
|
|
|
Tshooj 101.- Tus thawj coj ntawm lub Txwj
Laus Tswj Haujlwm yuav tsum tuaj koom lub Congress tsawg kawg ib hlis ib
zaug, hloov mus rau txhua lub Chambers, qhia txog kev ua haujlwm ntawm
tsoomfwv, tsis muaj kev ntxub ntxaug rau cov kev cai hauv Tshooj 71. rau cov
teebmeem kev kho ntawm kev txiav txim siab ntawm kev tuav pov hwm, los ntawm
kev pov npav ntawm feem ntau ntawm tag nrho cov tswv cuab ntawm ib Chambers,
thiab raug tshem tawm los ntawm kev pov npav ntawm feem ntau ntawm cov neeg
hauv Chambers.
|
Artículo 101.- El jefe de gabinete de
ministros debe concurrir al Congreso al menos una vez por mes,
alternativamente a cada una de sus Cámaras, para informar de la marcha del
gobierno, sin perjuicio de lo dispuesto en el Artículo 71. Puede ser
interpelado a los efectos del tratamiento de una moción de censura, por el
voto de la mayoría absoluta de la totalidad de los miembros de cualquiera de
las Cámaras, y ser removido por el voto de la mayoría absoluta de los
miembros de cada una de las Cámaras.
|
|
|
|
|
Tshooj 102.- Txhua tus neeg khiav dej num
yuav tsum lav txog cov haujlwm uas nws tau ua; thiab hauv kev sib koom tes
nrog cov neeg uas pom zoo nrog lawv cov npoj yaig.
|
Artículo 102.- Cada ministro es responsable
de los actos que legaliza; y solidariamente de los que acuerda con sus
colegas.
|
|
|
|
|
Tshooj 103.- Cov thawj coj tsis tuaj yeem
los ntawm lawv tus kheej, nyob rau txhua rooj plaub, teeb tsa kev txiav txim
siab, tshwj tsis yog kev txhawj xeeb ntawm kev lag luam thiab kev tswj hwm
ntawm lawv lub chaw haujlwm.
|
Artículo 103.- Los ministros no pueden por
sí solos, en ningún caso, tomar resoluciones, a excepción de lo concerniente
al régimen económico y administrativo de sus respectivos departamentos.
|
|
|
|
|
Tshooj 104.- Tom qab lub Rooj Sib Tham qhib
lub rooj sib tham, cov thawj coj ntawm lub hoob kas yuav tsum tau nthuav qhia
cov ncauj lus kom ntxaws txog lub xeev ntawm lub teb chaws nrog rau cov lag
luam ntawm lawv lub chaw haujlwm.
|
Artículo 104.- Luego que el Congreso abra
sus sesiones, deberán los ministros del despacho presentarle una memoria
detallada del estado de la Nación en lo relativo a los negocios de sus
respectivos departamentos.
|
|
|
|
|
Tshooj 105.- Lawv tsis tuaj yeem yog
senators los deputies, tsis tau tawm ntawm lawv txoj hauj lwm ua cov nom
tswv.
|
Artículo 105.- No pueden ser senadores ni
diputados, sin hacer dimisión de sus empleos de ministros.
|
|
|
|
|
Tshooj 106.- Cov Thawj Coj tau tuaj yeem
koom lub rooj sib tham ntawm Congress thiab koom nrog lawv cov kev sib cav,
tiam sis tsis pov npav.
|
Artículo 106.- Pueden los ministros
concurrir a las sesiones del Congreso y tomar parte en sus debates, pero no
votar.
|
|
|
|
|
Tshooj 107.- Lawv yuav txaus siab rau lawv
cov kev pabcuam nyiaj hli uas tsim los ntawm txoj cai lij choj, uas tsis tuaj
yeem raug ntxiv lossis ua rau tsis zoo lossis tsis muaj kev cuam tshuam ntawm
cov neeg ua haujlwm.
|
Artículo 107.- Gozarán por sus servicios de
un sueldo establecido por la ley, que no podrá ser aumentado ni disminuido en
favor o perjuicio de los que se hallen en ejercicio.
|
|
|
|
|
PEB TSHOOJ
|
SECCIÓN TERCERA
|
|
|
|
|
NTAWM LUB HWJ CHIM HWJ
|
DEL PODER JUDICIAL
|
|
|
|
|
TSHOOJ IB
|
CAPÍTULO PRIMERO
|
|
|
|
|
Ntawm nws qhov thiab ntev
|
De su naturaleza y duración
|
|
|
|
|
Tshooj 108.- Lub Hooj Hwm Huab Hwm ntawm
Lub Tebchaws yuav tsum siv los ntawm Lub Tsev Hais Plaub Qaum Tsev Hais
Plaub, thiab los ntawm lwm lub tsev hais plaub uas lub Koom Txoos tsim muaj
nyob hauv thaj chaw hauv teb chaws.
|
Artículo 108.- El Poder Judicial de la
Nación será ejercido por una Corte Suprema de Justicia, y por los demás
tribunales inferiores que el Congreso estableciere en el territorio de la
Nación.
|
|
|
|
|
Tshooj 109.- Txwv tsis pub tus Thawj Tswj
Hwm ua haujlwm hauv lub teb chaws siv kev tswj fwm kev ncaj ncees, cuam
tshuam cov kev paub txog cov xwm txheej uas tseem muaj los yog rov qab muab
cov kev txiav tawm.
|
Artículo 109.- En ningún caso el presidente
de la Nación puede ejercer funciones judiciales, arrogarse el conocimiento de
causas pendientes o restablecer las fenecidas.
|
|
|
|
|
Tshooj 110.- Cov kws txiav txim plaub ntug
ntawm lub Tsev Hais Plaub Qib Siab thiab cov tsev hais plaub hauv lub
tebchaws yuav tsum ua haujlwm rau lawv lub sijhawm ua haujlwm zoo, thiab yuav
tau txais kev pabcuam them nyiaj raws li txoj cai, thiab yuav tsis raug txo
qis, nyob hauv lawv cov haujlwm.
|
Artículo 110.- Los jueces de la Corte
Suprema y de los tribunales inferiores de la Nación conservarán sus empleos
mientras dure su buena conducta, y recibirán por sus servicios una
compensación que determinará la ley, y que no podrá ser disminuida en manera
alguna, mientras permaneciesen en sus funciones.
|
|
|
|
|
Tshooj 111. - Tsis muaj leej twg yuav yog
ib tug tswv cuab ntawm Supreme Court of Justice, tsis muaj tus kws lij choj
ntawm Nation nrog yim xyoo ntawm kev qoj ib ce, thiab muaj cov kev zoo uas
yuav tsum tau los ua tus senator.
|
Artículo 111.- Ninguno podrá ser miembro de
la Corte Suprema de Justicia, sin ser abogado de la Nación con ocho años de
ejercicio, y tener las calidades requeridas para ser senador.
|
|
|
|
|
Tshooj 112.- Hauv thawj lub tsev hais plaub
ntawm Supreme Court, tus neeg xaiv tsa yuav tsum tau tsa tes los ntawm tus
Thawj Coj ntawm lub Nom Tswv, kom ua lawv tes dej num, saib xyuas kev ncaj ncees
thiab raws txoj cai, thiab raws li txoj cai Constitution. Nyob rau hauv lub
neej yav tom ntej, lawv yuav txais nws rau tus thawj tswj hwm ntawm tib lub
Tsev Hais Plaub.
|
Artículo 112.- En la primera instalación de
la Corte Suprema, los individuos nombrados prestarán juramento en manos del
Presidente de la Nación, de desempeñar sus obligaciones, administrando
justicia bien y legalmente, y en conformidad a lo que prescribe la
Constitución. En lo sucesivo lo prestarán ante el presidente de la misma
Corte.
|
|
|
|
|
Tshooj 113.- Lub Tsev Hais Plaub Lub Tsev
Hais Plaub yuav ua kom nws cov kev cai sab hauv thiab xaiv tsa nws cov neeg
ua haujlwm.
|
Artículo 113.- La Corte Suprema dictará su
reglamento interior y nombrará a sus empleados.
|
|
|
|
|
Tshooj 114.- Pawg sawv cev ntawm lub Maj
Ris Cheeb Tsam, tswj los ntawm ib txoj cai tshwj xeeb uas tau txiav txim siab
los ntawm tag nrho feem ntau ntawm cov neeg sawv cev ntawm txhua lub Chamber,
yuav yog tus saib xyuas cov kev txiav txim plaub ntawm cov kws txiav txim
plaub ntug thiab kev txiav txim ntawm lub Tsev Txiav Txim.
|
Artículo 114.- El Consejo de la
Magistratura, regulado por una ley especial sancionada por la mayoría
absoluta de la totalidad de los miembros de cada Cámara, tendrá a su cargo la
selección de los magistrados y la administración del Poder Judicial.
|
|
|
|
|
Lub Rooj Tsav Xwm yuav raug sib koom ua ke
kom muaj kev sib npaug ntawm cov sawv cev ntawm cov nom tswv los ntawm cov
neeg xaiv tsa, cov txiav txim ntawm txhua lub sijhawm thiab cov kws lij choj
ntawm tsoomfwv sau npe. Nws tseem yuav muab sib xyaws ua ke los ntawm lwm tus
neeg ntawm kev kawm thiab scientific field, ntawm tus xov tooj thiab daim ntawv
qhia raws li txoj cai.
|
El Consejo será integrado periódicamente de
modo que se procure el equilibrio entre la representación de los órganos
políticos resultantes de la elección popular, de los jueces de todas las
instancias y de los abogados de la matrícula federal. Será integrado,
asimismo, por otras personas del ámbito académico y científico, en el número
y la forma que indique la ley.
|
|
|
|
|
Lawv cov cwj pwm yuav:
|
Serán sus atribuciones:
|
|
|
|
|
1. Los xaiv cov kev sib tw sab nrauv rau
cov kev xa mus rau cov neeg ua haujlwm tsis zoo.
|
1. Seleccionar mediante concursos públicos
los postulantes a las magistraturas inferiores.
|
|
|
|
|
2. Cov teeb meem tawm tswv yim hauv cov
ntaub ntawv pov thawj rau lub rooj sib tham ntawm cov tsev hais plaub qis
dua.
|
2. Emitir propuestas en ternas vinculantes,
para el nombramiento de los magistrados de los tribunales inferiores.
|
|
|
|
|
3. Tswj cov nyiaj txiag thiab coj cov nyiaj
txiag siv nyiaj raws li txoj cai tau hais tseg rau kev tswj hwm kev ncaj
ncees.
|
3. Administrar los recursos y ejecutar el
presupuesto que la ley asigne a la administración de justicia.
|
|
|
|
|
4. Xyaum tuav lub txim qhuab qhia rau cov
kws lij choj.
|
4. Ejercer facultades disciplinarias sobre
magistrados.
|
|
|
|
|
5. Txiav txim rau txoj kev qhib txoj cai
kom tshem cov magistrates, yog tias tsim nyog hais kom ncua kev kawm, thiab
tsim kom muaj qhov kev sib liam.
|
5. Decidir la apertura del procedimiento de
remoción de magistrados, en su caso ordenar la suspensión, y formular la
acusación correspondiente.
|
|
|
|
|
6. Ua kom raws li cov kev cai hais txog lub
koom haum hais plaub thiab tag nrho cov uas tsim nyog kom muaj kev ywj pheej
ntawm cov neeg txiav txim thiab kev pabcuam rau kev ncaj ncees.
|
6. Dictar los reglamentos relacionados con
la organización judicial y todos aquellos que sean necesarios para asegurar
la independencia de los jueces y la eficaz prestación de los servicios de
justicia.
|
|
|
|
|
Tshooj 115.- Cov kws txiav txim plaub ntug
ntawm cov tsev hais plaub hauv lub tebchaws yuav raug muab tshem tawm raws li
hauv nqe lus 53, los ntawm tus neeg pab txiav txim plaub ntug ntawm cov neeg
tsim cai, cov kws lij choj thiab kws lij choj ntawm tsoom fwv teb chaws.
|
Artículo 115.- Los jueces de los tribunales
inferiores de la Nación serán removidos por las causales expresadas en el
Artículo 53, por un jurado de enjuiciamiento integrado por legisladores,
magistrados y abogados de la matrícula federal.
|
|
|
|
|
Nws txoj kev txiav txim siab, uas yuav muaj
kev ncaj ncees, yuav tsis muaj qhov cuam tshuam rau lwm tus liam lub txim.
Tab sis cov neeg raug txim hauv lub tseem fwv yuav raug thuam, raug txim
thiab raug nplua raws li txoj cai lij choj ua ntej cov tsev hais plaub tsis
sib thooj.
|
Su fallo, que será irrecurrible, no tendrá
más efecto que destituir al acusado. Pero la parte condenada quedará no
obstante sujeta a acusación, juicio y castigo conforme a las leyes ante los
tribunales ordinarios.
|
|
|
|
|
Nws yuav sib haum mus ua cov ntaub ntawv
thiab, yog tias muaj qhov tseeb, ntxiv tus kws txiav txim plaub tshem tawm,
yog tias ib puas thiab yim caum hnub tau los ntawm qhov kev txiav txim siab
qhib txoj kev tshem tawm, yam tsis tau txiav txim siab.
|
Corresponderá archivar las actuaciones y,
en su caso, reponer al juez suspendido, si transcurrieren ciento ochenta días
contados desde la decisión de abrir el procedimiento de remoción, sin que
haya sido dictado el fallo.
|
|
|
|
|
Nyob rau hauv tsab cai lij choj tshwj xeeb
raug xa mus rau hauv Tshooj 114, kev koom ua ke thiab cov txheej txheem ntawm
pawg neeg txiav txim no yuav txiav txim siab.
|
En la ley especial a que se refiere el
Artículo 114, se determinará la integración y procedimiento de este jurado.
|
|
|
|
|
SECOND TSHOOJ
|
CAPÍTULO SEGUNDO
|
|
|
|
|
Cov cuab yeej ntawm lub Txiav Txim Siab
|
Atribuciones del Poder Judicial
|
|
|
|
|
Tshooj 116.- Lub Tsev Hais Plaub Supreme
Court thiab cov tsev hais plaub hauv lub teb chaws, kev paub thiab kev txiav
txim siab ntawm txhua tus neeg muaj feem xyuam nrog cov ntsiab lus kav los
ntawm tsab Constitution, thiab los ntawm cov cai hauv lub teb chaws, 12 ntawm
Tshooj 75: thiab los ntawm kev cog lus nrog cov neeg txawv teb chaws: ntawm qhov
ua rau cov neeg txawv teb chaws, cov nom tswv thiab cov neeg txawv teb chaws
consuls: ntawm qhov ua rau kev tswj hwm thiab dej hiav txwv ntawm thaj chaw:
ntawm cov teeb meem uas lub teb chaws yog tog twg: tshwm sim ntawm ob los sis
ntau lub nroog; ntawm ib lub xeev thiab cov neeg zej zog ntawm lwm tus; ntawm
cov neeg zej zog ntawm ntau lub xeev; thiab nruab nrab ntawm ib lub xeev
lossis nws cov neeg nyob ze, tiv thaiv ib lub Xeev lossis neeg txawv
tebchaws.
|
Artículo 116.- Corresponde a la Corte
Suprema y a los tribunales inferiores de la Nación, el conocimiento y
decisión de todas las causas que versen sobre puntos regidos por la
Constitución, y por las leyes de la Nación, con la reserva hecha en el inc.
12 del Artículo 75: y por los tratados con las naciones extranjeras: de las
causas concernientes a embajadores, ministros públicos y cónsules
extranjeros: de las causas de almirantazgo y jurisdicción marítima: de los
asuntos en que la Nación sea parte: de las causas que se susciten entre dos o
más provincias; entre una provincia y los vecinos de otra; entre los vecinos
de diferentes provincias; y entre una provincia o sus vecinos, contra un
Estado o ciudadano extranjero.
|
|
|
|
|
Tshooj 117.- Hauv cov rooj plaub no Lub Tsev
Hais Plaub Qib Siab yuav siv nws cov kev txiav txim los ntawm rov hais dua
raws li cov cai thiab cov kev cai tshwj xeeb uas lub Koom Txoos tau teev
tseg; tab sis nyob rau hauv tag nrho cov teeb meem txog txawv teb chaws
ambassadors, ministers thiab consuls, thiab nyob rau hauv uas ib lub xeev yog
ib tog twg, nws yuav siv nws tshwj xeeb tshaj thiab xwb.
|
Artículo 117.- En estos casos la Corte
Suprema ejercerá su jurisdicción por apelación según las reglas y excepciones
que prescriba el Congreso; pero en todos los asuntos concernientes a
embajadores, ministros y cónsules extranjeros, y en los que alguna provincia
fuese parte, la ejercerá originaria y exclusivamente.
|
|
|
|
|
Tshooj 118.- Tag nrho cov kev ua txhaum cai
yooj yim, uas tsis ua raws li txoj cai ntawm kev foob pub rau lub Chamber of
Deputies yuav raug txiav tawm los ntawm juries, tom qab lub chaw no raug tsim
muaj hauv teb chaws. Lub txim ntawm cov kev sim siab no yuav raug ua nyob rau
hauv ib lub xeev uas tau ua txhaum txoj cai; tab sis thaum qhov no tau ua
txhaum sab nraum lub teb chaws, tawm tsam txoj cai ntawm cov teb chaws,
Congress yuav txiav txim siab los ntawm ib txoj cai tshwj xeeb ntawm qhov
chaw uas yuav tsum tau ua raws li qhov kev txiav txim.
|
Artículo 118.- Todos los juicios criminales
ordinarios, que no se deriven del derecho de acusación concedido a la Cámara
de Diputados se terminarán por jurados, luego que se establezca en la
República esta institución. La actuación de estos juicios se hará en la misma
provincia donde se hubiere cometido el delito; pero cuando éste se cometa
fuera de los límites de la Nación, contra el derecho de gentes, el Congreso
determinará por una ley especial el lugar en que haya de seguirse el juicio.
|
|
|
|
|
Tshooj 119.- Lub tswv yim tiv thaiv teb
chaws yuav tsum yog los ntawm kev siv caj npab tawm tsam nws, los yog koom
nrog nws tus yeeb ncuab, muab lawv pab thiab pab. Lub Koom Txoos yuav tsim
los ntawm ib txoj cai tshwj xeeb rau lub txim ntawm qhov kev ua txhaum no;
tab sis nws yuav tsis dhau los ntawm tus neeg ntawm qhov kev tsis txaus siab,
los yog tus neeg raug kaw qhov kev tuaj yeem raug xa mus rau nws cov txheeb
ze ntawm txhua tus neeg kawm ntawv.
|
Artículo 119.- La traición contra la Nación
consistirá únicamente en tomar las armas contra ella, o en unirse a sus
enemigos prestándoles ayuda y socorro. El Congreso fijará por una ley
especial la pena de este delito; pero ella no pasará de la persona del
delincuente, ni la infamia del reo se transmitirá a sus parientes de
cualquier grado.
|
|
|
|
|
NQE ZAUM
|
SECCIÓN CUARTA
|
|
|
|
|
Los ntawm cov kev tshaj tawm
|
Del ministerio público
|
|
|
|
|
Tshooj 120.- Lub Chaw Haujlwm Saib Xyuas
Kev Ua Haujlwm yog ib lub koomhaum uas muaj kev ncajncees nrog kev tswjfwm
thiab nyiaj txiag rau kev ua haujlwm uas muaj nuj nqis los txhawb kev ua
haujlwm ntawm kev ncaj ncees rau kev tiv thaiv ntawm kev raug cai ntawm kev
nyiam ntawm lub zej zog los ua haujlwm nrog lwm tus neeg hauv tebchaws.
|
Artículo 120.- El Ministerio Público es un
órgano independiente con autonomía funcional y autarquía financiera que tiene
por función promover la actuación de la justicia en defensa de la legalidad
de los intereses generales de la sociedad en coordinación con las demás
autoridades de la República.
|
|
|
|
|
Nws muaj kev sib txuas lus los ntawm tus
kws lij choj ntawm Nation thiab ib tug General Defender ntawm Nation thiab
lwm tus neeg koom siab uas txoj cai tsim.
|
Está integrado por un procurador general de
la Nación y un defensor general de la Nación y los demás miembros que la ley
establezca.
|
|
|
|
|
Cov neeg hauv nws cov tswv cuab muaj kev
xyuam xim thiab kev tsis txaus siab.
|
Sus miembros gozan de inmunidades
funcionales e intangibilidad de remuneraciones.
|
|
|
|
|
THIB OB TITLE
|
TITULO SEGUNDO
|
|
|
|
|
TSOOM FWV MUAJ CAI
|
GOBIERNOS DE PROVINCIA
|
|
|
|
|
Tshooj 121. Cov xeev khaws tag nrho cov hwj
chim tsis tso cai los ntawm Tsab Cai Sab Kev Cai ntawm Tsoomfwv Tsoomfwv,
thiab qhov uas lawv tau tshwj tseg tshwj xeeb cov ntawv txiav txim thaum lawv
koom nrog.
|
Artículo 121.- Las provincias conservan
todo el poder no delegado por esta Constitución al Gobierno federal, y el que
expresamente se hayan reservado por pactos especiales al tiempo de su
incorporación.
|
|
|
|
|
Tshooj 122.- Lawv muab lawv tus kheej hauv
tsev kawm ntawv thiab raug tswj hwm los ntawm lawv. Lawv xaiv lawv cov
governors, lawv cov Legislators thiab lwm cov neeg ua haujlwm hauv lub xeev,
tsis muaj kev cuam tshuam ntawm tsoom fwv teb chaws.
|
Artículo 122.- Se dan sus propias
instituciones locales y se rigen por ellas. Eligen sus gobernadores, sus
legisladores y demás funcionarios de provincia, sin intervención del Gobierno
federal.
|
|
|
|
|
Tshooj cai 123. Txhua lub xeev hais tias
nws tsab cai lij choj, raws li cov kev cai ntawm Tshooj 5, uas yog kom muaj
kev tswj hwm lub meej mom thiab tswj hwm nws cov ntsiab lus thiab cov ntsiab
lus hauv lub tuam tsev, kev tswj hwm, kev tswj hwm, nyiaj txiag thiab nyiaj
txiag.
|
Artículo 123.- Cada provincia dicta su propia
constitución, conforme a lo dispuesto por el Artículo 5° asegurando la
autonomía municipal y reglando su alcance y contenido en el orden
institucional, político, administrativo, económico y financiero.
|
|
|
|
|
Tshooj 124.- Cov xeev yuav tsim thaj chaw
rau kev lag luam thiab kev sib raug zoo thiab tsim kom muaj lub cev muaj peev
xwm ua kom tiav lawv lub hom phiaj thiab tseem nkag tau mus rau hauv cov
ntawv cog lus thoob ntiaj teb yog tias lawv tsis sib haum nrog rau txawv teb
chaws txoj cai ntawm lub teb chaws thiab tsis cuam tshuam rau cov delegated
powers rau tsoomfwv Tsoom Fwv los yog cov credit rau pej xeem ntawm lub teb
chaws; nrog kev paub ntawm National Congress. Lub nroog Buenos Aires yuav
muaj lub regime tsim los rau lub hom phiaj no.
|
Artículo 124.- Las provincias podrán crear
regiones para el desarrollo económico y social y establecer órganos con
facultades para el cumplimiento de sus fines y podrán también celebrar
convenios internacionales en tanto no sean incompatibles con la política
exterior de la Nación y no afecten las facultades delegadas al Gobierno
federal o el crédito público de la Nación; con conocimiento del Congreso
Nacional. La ciudad de Buenos Aires tendrá el régimen que se establezca a tal
efecto.
|
|
|
|
|
Lub moos muaj thaj tsam ntawm cov natural
resources uas muaj nyob hauv lawv thaj chaw.
|
Corresponde a las provincias el dominio originario
de los recursos naturales existentes en su territorio.
|
|
|
|
|
Tshooj 125. Cov xeev yuav txiav txim siab
ib nrab ntawm cov ntawv cog lus rau kev tswj hwm kev ncaj ncees, nyiaj txiag
thiab haujlwm ntawm cov chaw ua haujlwm, nrog kev paub txog ntawm Tsoom Fwv
Teb Chaws Congress; thiab txhawb nqa nws txoj kev lag luam, kev nkag
tebchaws, kev tsim kev kho tsheb ciav hlau thiab cov dej ntws ntawm cov av,
qhov chaw pib thiab tsim cov lag luam tshiab, kev tuaj yeem ua lag luam txawv
teb chaws thiab kev tshawb nrhiav cov dej ntws, , thiab nrog nws cov kev pab.
|
Artículo 125.- Las provincias pueden
celebrar tratados parciales para fines de administración de justicia, de
intereses económicos y trabajos de utilidad común, con conocimiento del
Congreso Federal; y promover su industria, la inmigración, la construcción de
ferrocarriles y canales navegables, la colonización de tierras de propiedad
provincial, la introducción y establecimiento de nuevas industrias, la
importación de capitales extranjeros y la exploración de sus ríos, por leyes
protectoras de estos fines, y con sus recursos propios.
|
|
|
|
|
Lub xeev thiab lub nroog ntawm Buenos Aires
tuaj yeem ceev cov koom haum pab kev ruaj ntseg rau cov pej xeem cov neeg ua
hauj lwm thiab cov kws hauj lwm; thiab txhawb kev vam meej kev lag luam, kev
loj hlob ntawm tib neeg, kev ua hauj lwm, kev kawm, science, kev paub thiab
kev coj noj coj ua.
|
Las provincias y la ciudad de Buenos Aires
pueden conservar organismos de seguridad social para los empleados públicos y
los profesionales; y promover el progreso económico, el desarrollo humano, la
generación de empleo, la educación, la ciencia, el conocimiento y la cultura.
|
|
|
|
|
Tshooj 126.- Lub nroog tsis siv lub hwj
chim muab xa mus rau Lub Tebchaws. Lawv tsis tuaj yeem xaus cov lus cog tseg
ntawm ib qho kev nom kev tswv; los yog tsis pub tsim kev cai rau kev lag
luam, los yog sab hauv los sis lwm yam nav hia; los yog tsim cov kev lis kev
cai ntawm lub xeev; tsis muaj nyiaj npib; los yog tsim cov tsev txhab nyiaj
nrog lub hwj chim los muab cov lus qhia nyiaj, tsis tso cai los ntawm Tsoom
Fwv Tebchaws Congress; los yog hais tsis tau txog Tsoomfwv, Kev Lag Luam, Kev
Txhaum Cai thiab Tsuas Mining, tom qab lub Koom Haum raug txiav tawm ntawm
lawv; tsis yog hais txog kev cai lij choj ntawm kev ua pej xeem thiab kev ua
teb chaws, nyiaj txiag, nyiaj txiaj lossis cov ntaub ntawv hauv lub xeev; los
yog tsim kom muaj cov cai tonnage; thiab tsis txhob ua rog rau kev ua tsov ua
rog los yog tsa pawg tub rog, tshwj tsis yog thaum muaj kev cuam tshuam txawv
teb chaws los yog muaj kev ntxhov siab vim nws tsis lees txais kev txiav txim
tom qab ntawd muab nyiaj rau tsoomfwv Tsoomfwv; los sis tsis xaiv los sis tau
txais cov neeg txawv teb chaws.
|
Artículo 126.- Las provincias no ejercen el
poder delegado a la Nación. No pueden celebrar tratados parciales de carácter
político; ni expedir leyes sobre comercio, o navegación interior o exterior;
ni establecer aduanas provinciales; ni acuñar moneda; ni establecer bancos
con facultad de emitir billetes, sin autorización del Congreso Federal; ni
dictar los Códigos Civil, Comercial, Penal y de Minería, después que el
Congreso los haya sancionado; ni dictar especialmente leyes sobre ciudadanía
y naturalización, bancarrotas, falsificación de moneda o documentos del
Estado; ni establecer derechos de tonelaje; ni armar buques de guerra o
levantar ejércitos, salvo el caso de invasión exterior o de un peligro tan
inminente que no admita dilación dando luego cuenta al Gobierno federal; ni
nombrar o recibir agentes extranjeros.
|
|
|
|
|
Tshooj 127.- Tsoomfwv lub tebchaws tsis
tshaj tawm, lossis ua tsov rog rau lwm lub xeev. Koj cov lus tsis txaus siab
yuav tsum muab xa mus rau Lub Tsev Hais Plaub Qib Siab Plaub Ntug thiab tsa
los ntawm nws. Lawv lub yeeb ncuab yog qhov tseeb ntawm kev ua tsov ua rog,
piav raws li kev tawm tsam los yog kev ua phem, uas tsoomfwv tseemfwv
yuavtsum tau nyav thiab ntxeev siab raws li txoj cai.
|
Artículo 127.- Ninguna provincia puede
declarar, ni hacer la guerra a otra provincia. Sus quejas deben ser sometidas
a la Corte Suprema de Justicia y dirimidas por ella. Sus hostilidades de
hecho son actos de guerra civil, calificados de sedición o asonada, que el
Gobierno federal debe sofocar y reprimir conforme a la ley.
|
|
|
|
|
Tshooj 128.- Lub xeev tus kav tswj hwm yog
cov neeg sawv cev ntawm tsoomfwv Tsoomfwv los tswj kev tswjfwm ntawm Lub
Tebchaws thiab cov cai hauv lub tebchaws.
|
Artículo 128.- Los gobernadores de
provincia son agentes naturales del Gobierno federal para hacer cumplir la
Constitución y las leyes de la Nación.
|
|
|
|
|
Tshooj 129.- Lub nroog Buenos Aires yuav
muaj tsoomfwv tus tsoomfwv uas yog nws cov cai thiab kev txiav txim, thiab
nws lub taub hau ntawm tsoomfwv yuav ncaj ncaj los ntawm lub nroog.
|
Artículo 129.- La ciudad de Buenos Aires
tendrá un régimen de Gobierno autónomo con facultades propias de legislación
y jurisdicción, y su jefe de gobierno será elegido directamente por el pueblo
de la ciudad.
|
|
|
|
|
Ib txoj cai yuav lav tias qhov kev txaus
siab ntawm lub xeev lub xeev thaum lub nroog ntawm Buenos Aires yog lub teb
chaws tus peev.
|
Una ley garantizará los intereses del
Estado nacional mientras la ciudad de Buenos Aires sea capital de la Nación.
|
|
|
|
|
Tsis pub dhau lub tswv yim ntawm cov cai
hauv tshooj no, Congress ntawm lub teb chaws yuav muab cov neeg nyob hauv
nroog Buenos Aires cov neeg ua ke kom cov neeg sawv cev lawv xaiv qhov laj
thawj no, lawv hais txog lub koom haum lawv cov koom haum.
|
En el marco de lo dispuesto en este
artículo, el Congreso de la Nación convocará a los habitantes de la ciudad de
Buenos Aires para que, mediante los representantes que elijan a ese efecto,
dicten el estatuto organizativo de sus instituciones.
|
|
|
|
|
TXOJ KEV PAB TXHAWB
|
DISPOSICIONES TRANSITORIAS
|
|
|
|
|
Ua ntej Lub Tebchaws Argentine tso cai rau
nws txoj cai thiab tsis muaj kev tswj hwm tshaj li Malvinas, South Georgia
thiab South Sandwich Islands tuaj thiab qhov chaw sib xyaw ua ke thiab kev
ntxhib, nws yog ib feem tseem ceeb ntawm lub teb chaws chaw.
|
Primera. La Nación Argentina ratifica su
legítima e imprescriptible soberanía sobre las islas Malvinas, Georgias del
Sur y Sandwich del Sur y los espacios marítimos e insulares correspondientes,
por ser parte integrante del territorio nacional.
|
|
|
|
|
Txoj kev rov qab los ntawm cov territories
thiab tag nrho cov ce ntawm sovereignty, fwm txoj kev ntawm lub neej ntawm
nws cov neeg nyob, thiab raws li cov qauv ntawm kev cai thoob ntiaj teb, yog
lub hom phiaj ntawm lub hom phiaj ntawm cov neeg Argentine.
|
La recuperación de dichos territorios y el
ejercicio pleno de la soberanía, respetando el modo de vida de sus
habitantes, y conforme a los principios del derecho internacional,
constituyen un objetivo permanente e irrenunciable del pueblo argentino.
|
|
|
|
|
Thib ob. Cov kev ua zoo hais txog hauv
Tshooj 37 hauv nws cov lus kawg yuav tsis pub tsawg dua cov neeg ua haujlwm
thaum lub sijhawm pib ua kom muaj lub rooj sablaj no thiab yuav kav raws li
txoj cai.
|
Segunda. Las acciones positivas a que alude
el Artículo 37 en su último párrafo no podrán ser inferiores a las vigentes
al tiempo de sancionarse esta Constitución y durarán lo que la ley determine.
|
|
|
|
|
(Hais rau Tshooj 37)
|
(Corresponde al Artículo 37)
|
|
|
|
|
Thib peb. Txoj cai tswjfwm qhov kev ua
ntawm lub koomhaum nrov yuav tsum raug pom zoo li ntawm kaum yim lub hlis
ntawm qhov kev txiav txim no.
|
Tercera. La ley que reglamente el ejercicio
de la iniciativa popular deberá ser aprobada dentro de los dieciocho meses de
esta sanción.
|
|
|
|
|
(Sib ntsib rau Tshooj 39)
|
(Corresponde al Artículo 39)
|
|
|
|
|
Plaub Cov tswv cuab ntawm Senate ntawm lub
Nation tam sim no yuav tuav lub hoob kas kom txog rau thaum tas sij hawm
ntawm txoj hauj lwm sib thooj rau ib leeg.
|
Cuarta. Los actuales integrantes del Senado
de la Nación desempeñarán su cargo hasta la extinción del mandato
correspondiente a cada uno.
|
|
|
|
|
Nyob rau lub sijhawm uas tau rov qab tsim
ib feem peb ntawm Senate hauv cuaj caum cuaj caum-tsib, thaum kawg ntawm cov
chaw khiav dej num ntawm tag nrho cov neeg xaiv tsa raug xaiv tsa rau cuaj
caum yim thiab yim caum-rau, peb tus kws tshaj lij yuav tsum raug xaiv los
ntawm koog tsev kawm ntawv rau txhua tus Legislature. Cov pawg neeg senators
rau txhua koog tsev kawm ntawv yuav tsum muaj kev sib raug zoo, yog tias ua
tau kom ob lub rooj sib haum sib haum mus rau nom tswv tog neeg los sis pawg
xaiv tsa uas muaj coob tus tswv cuab hauv pawg nom tswv, thiab nom tswv tog
neeg los sis pawg xaiv tsa uas ua raws li nyob rau hauv tus naj npawb ntawm
cov tswv cuab ntawm nws. Nyob rau hauv cov ntaub ntawv ntawm ib tug khi, lub
party los yog xaiv pawg koom haum uas yuav tau txais cov feem ntau cov votes
nyob rau hauv lub xeev yav dhau los cai Legacy xaiv tsa yuav muaj zog.
|
En ocasión de renovarse un tercio del
Senado en mil novecientos noventa y cinco, por finalización de los mandatos
de todos los senadores elegidos en mil novecientos ochenta y seis, será
designado además un tercer senador por distrito por cada Legislatura. El
conjunto de los senadores por cada distrito se integrará, en lo posible, de
modo que correspondan dos bancas al partido político o alianza electoral que
tenga el mayor número de miembros en la legislatura, y la restante al partido
político o alianza electoral que le siga en número de miembros de ella. En
caso de empate, se hará prevalecer al partido político o alianza electoral
que hubiera obtenido mayor cantidad de sufragios en la elección legislativa
provincial inmediata anterior.
|
|
|
|
|
Kev xaiv tsa ntawm cov neeg xaiv tsa uas
hloov cov neeg uas lub sijhawm twg los nyob rau hnub nyoog kaum
cuaj-cuaj-yim, thiab qhov kev xaiv tsa uas hloov ib qho ntawm cov neeg xaiv
tsa tam sim no rau hauv qhov kev thov ntawm Tshooj 62, yuav tsum ua raws li
cov cai ntawm kev teem caij sib ntsib. Txawm li cas los xij, pawg nom tswv
los sis pawg xaiv tsa uas muaj coob tus tswv cuab hauv Cov Thawj Tsav Xwm
thaum lub sijhawm xaiv tsa ntawm tus neeg tuaj yeem xaiv tsa, yuav muaj txoj
cai kom muaj nws tus neeg sib tw xaiv tsa, nrog tsuas yog qhov txwv tias peb pawg
neeg xaiv tsa ntawm pawg tib neeg yuav tsis raug xaiv. nom tswv los sis pawg
xaiv tsa.
|
La elección de los senadores que reemplacen
a aquellos cuyos mandatos vencen en mil novecientos noventa y ocho, así como
la elección de quien reemplace a cualquiera de los actuales senadores en caso
de aplicación del Artículo 62, se hará por estas mismas reglas de
designación. Empero, el partido político o alianza electoral que tenga el
mayor número de miembros en la Legislatura al tiempo de la elección del
senador, tendrá derecho a que sea elegido su candidato, con la sola
limitación de que no resulten los tres senadores de un mismo partido político
o alianza electoral.
|
|
|
|
|
Cov kev cai no tseem yuav siv rau kev xaiv
tsa ntawm Senators los ntawm lub nroog Buenos Aires, nyob rau hauv kaum-cuaj
puas thiab cuaj caum-tsib los ntawm lub koom haum xaiv tsa, thiab nyob rau
hauv kaum-cuaj cuaj caum yim-yim, los ntawm lub koom haum tsim cai ntawm lub
nroog.
|
Estas reglas serán también aplicables a la
elección de los senadores por la ciudad de Buenos Aires, en mil novecientos
noventa y cinco por el cuerpo electoral, y en mil novecientos noventa y ocho,
por el órgano legislativo de la ciudad.
|
|
|
|
|
Kev xaiv tsa ntawm tag nrho cov neeg xaiv
tsa raug xa mus rau hauv nqe lus no yuav tsum tau nqa tawm nrog kev cia siab
ntawm tsis pub tsawg tshaj li rau caum lossis ntau tshaj cuaj caum hnub tom
qab uas lub senator yuav tsum muaj nws txoj haujlwm.
|
La elección de todos los senadores a que se
refiere esta cláusula se llevará a cabo con una anticipación no menor de
sesenta ni mayor de noventa días al momento en que el senador deba asumir su
función.
|
|
|
|
|
Hauv txhua rooj plaub, cov neeg sib tw ua
nom rau cov neeg sab nrauv tuaj yeem xav tawm los ntawm nom tswv tog neeg los
sis pawg xaiv tsa. Kev ua tiav raws li kev cai lij choj thiab kev cai lij
choj uas yuav tsum tau muab tshaj tawm yuav tau txais kev pom zoo los ntawm
National Electoral Justice thiab sib tham rau Tsoom Fwv Tswj Kev Cai.
|
En todos los casos, los candidatos a
senadores serán propuestos por los partidos políticos o alianzas electorales.
El cumplimiento de las exigencias legales y estatutarias para ser proclamado
candidato será certificado por la Justicia Electoral Nacional y comunicado a
la Legislatura.
|
|
|
|
|
Thaum twg yog tus neeg xaiv tsa hauv lub
tebchaws tau xaiv, yuav tsum muaj tus sawv cev rau lwm tus, leej twg yuav xav
tau rau hauv rooj plaub ntawm Nqe Lus 62.
|
Toda vez que se elija un senador nacional
se designará un suplente, quien asumirá en los casos del Artículo 62.
|
|
|
|
|
Cov cai ntawm cov neeg xaiv tsa uas raug
xaiv los ntawm daim ntawv teev npe ntawm lub caij nyoog no yuav kav txog
thaum Lub Kaum Ob Hlis 9 ntawm ob txhiab thiab ib qho.
|
Los mandatos de los senadores elegidos por
aplicación de esta cláusula transitoria durarán hasta el nueve de diciembre
del dos mil uno.
|
|
|
|
|
(Hais rau Tshooj 54)
|
(Corresponde al Artículo 54)
|
|
|
|
|
Thib tsib Tag nrho cov neeg koom siab ntawm
Senate yuav raug xaiv tsa raws li tau hais hauv Tshooj 54 hauv ob lub hlis ua
ntej Lub Kaum Ob Hlis ntawm ob txhiab thiab ib tug, kev txiav txim siab rau
txoj hmoo, tom qab tag nrho sib ntsib, leej twg yuav tsum tawm hauv thawj
zaug thiab thib ob biannium .
|
Quinta. Todos los integrantes del Senado
serán elegidos en la forma indicada en el Artículo 54 dentro de los dos meses
anteriores al diez de diciembre del dos mil uno, decidiéndose por la suerte,
luego que todos se reúnan, quienes deban salir en el primero y segundo
bienio.
|
|
|
|
|
(Hais rau Tshooj 56)
|
(Corresponde al Artículo 56)
|
|
|
|
|
Rau Kev koom nrog kev koom nrog raws li cov
kev cai ntawm inc. 2 ntawm Tshooj 75 thiab cov cai ntawm tsoom fwv chaw ua
hauj lwm kev xaiv nyiaj, yuav raug tsim ua ntej xyoo xaus xyoo 1996; kev faib
khoom, cov kev pabcuam thiab kev ua haujlwm rau kev tswjhwm ntawm qhov kev
txhim kho no, tsis tuaj yeem hloov tsis tau kev pom zoo los ntawm lub xeev
lub tebchaws; los sis nws yuav tsis tau hloov qhov faib cov nyiaj txiag los
ntawm kev siv los ntawm qhov kev hloov ntawm qhov kev txhim kho ntawm cov nuj
nqis ntawm cov moos, thiab nyob rau hauv ob qho tib si no kom txog thaum hais
tias kev koom tes sib koom ua ke tau raug tsa.
|
Sexta. Un régimen de coparticipación
conforme lo dispuesto en el inc. 2 del Artículo 75 y la reglamentación del
organismo fiscal federal, serán establecidos antes de la finalización del año
1996; la distribución de competencias, servicios y funciones vigentes a la
sanción de esta reforma, no podrá modificarse sin la aprobación de la
provincia interesada; tampoco podrá modificarse en desmedro de las provincias
la distribución de recursos vigente a la sanción de esta reforma y en ambos
casos hasta el dictado del mencionado régimen de coparticipación.
|
|
|
|
|
Cov lus no tsis cuam tshuam txog kev ua
haujlwm lossis kev hais plaub ntug ntawm cov kev sib txawv ntawm kev faib cov
haujlwm, cov kev pabcuam, kev ua haujlwm lossis kev pabcuam ntawm Nation
thiab lub xeev.
|
La presente cláusula no afecta los reclamos
administrativos o judiciales en trámite originados por diferencias por
distribución de competencias, servicios, funciones o recursos entre la Nación
y las provincias.
|
|
|
|
|
(Hais rau Tshooj 75, nqe 2).
|
(Corresponde al Artículo 75 inc. 2).
|
|
|
|
|
Xya Lub Koom Txoos yuav tsum siv nyob rau
hauv lub nroog ntawm Buenos Aires ntev li nws yog lub peev ntawm lub teb
chaws cov cai lij choj cov cai uas nws tuav raws li Tshooj 129.
|
Séptima. El Congreso ejercerá en la ciudad
de Buenos Aires mientras sea capital de la Nación las atribuciones
legislativas que conserve con arreglo al Artículo 129.
|
|
|
|
|
(Sib ntsib mus rau Tshooj 75 inc 30).
|
(Corresponde al Artículo 75 inc. 30).
|
|
|
|
|
Yim Cov kev cai uas tau tso cai ua ntej
dhau los uas tsis muaj ib lub sij hawm tsim nyog rau nws qhov kev siv yuav
tas sij hawm tsib xyoos tom qab hnub pib ntawm qhov kev cai no, tshwj tsis
yog rau lub Koom Txoos ntawm Tebchaws pom zoo los ntawm tsab cai tshiab.
|
Octava. La legislación delegada
preexistente que no contenga plazo establecido para su ejercicio caducará a
los cinco años de la vigencia de esta disposición excepto aquella que el
Congreso de la Nación ratifique expresamente por una nueva ley.
|
|
|
|
|
(Sib ntsib rau Tshooj 76).
|
(Corresponde al Artículo 76).
|
|
|
|
|
Cuaj Qhov kev txib ntawm tus thawj tswj hwm
hauv kev siv thaum lub sij hawm txwv kev txhim kho no yuav tsum raug xam tias
yog thawj lub sij hawm.
|
Novena. El mandato del presidente en
ejercicio al momento de sancionarse esta reforma deberá ser considerado como
primer período.
|
|
|
|
|
(Sib ntsib mus rau Tshooj 90)
|
(Corresponde al Artículo 90)
|
|
|
|
|
Kaum Kev txib ntawm Thawj Tswj Hwm ntawm
Lub Teb Chaws uas pom tias ua haujlwm rau Lub Xya Hli 8, xyoo 1995 yuav raug
txiav tawm rau Lub Kaum Ob Hlis 10, 1999.
|
Décima. El mandato del Presidente de la
Nación que asuma su cargo el 8 de julio de 1995 se extinguirá el 10 de
diciembre de 1999.
|
|
|
|
|
(Sib ntsib mus rau Tshooj 90)
|
(Corresponde al Artículo 90)
|
|
|
|
|
Kaum peb Kev tas sij hawm ntawm kev teem
caij thiab sij hawm ntev uas tau muab hauv Tshooj 99 inc. 4 yuav nkag mus rau
hauv kev tswjfwm tsib xyoos tomqab qhov kev tsimtxom kevcai tswjfwm no.
|
Undécimo. La caducidad de los nombramientos
y la duración limitada previstas en el Artículo 99 inc. 4 entrarán en
vigencia a los cinco años de la sanción de esta reforma constitucional.
|
|
|
|
|
(Sib ntsib rau Tshooj 99 inc 4)
|
(Corresponde al Artículo 99 inc. 4)
|
|
|
|
|
Kaum ob. Cov ntawv sau tsim tawm hauv kev
ua yeeb yam. 100 thiab 101 ntawm tshooj plaub ntawm tshooj ob ntawm tshooj ob
ntawm tsab cai no, raug xa mus rau tus thawj coj ntawm lub Txwj Laus Tswj
Haujlwm, yuav nkag mus rau Lub Xya Hli 8, 1995.
|
Duodécima. Las prescripciones establecidas
en los arts. 100 y 101 del capítulo cuarto de la sección segunda de la
segunda parte de esta Constitución referidas al jefe de gabinete de
ministros, entrarán en vigencia el 8 de julio de 1995.
|
|
|
|
|
Lub taub hau ntawm cov thawj coj ntawm cov
thawj coj yuav raug xaiv thawj zaug thaum Lub Xya Hli 8, Xyoo 1995 txij hnub
ntawd, lawv cov cai yuav siv los ntawm tus Thawj Tswj Hwm ntawm Lub Tebchaws.
|
El jefe de gabinete de ministros será
designado por primera vez el 8 de julio de 1995 hasta esa fecha sus
facultades serán ejercitadas por el Presidente de la República.
|
|
|
|
|
(Sib ntsib rau cov khoom 99, 7, 100 thiab
101)
|
(Corresponde a los arts. 99 inc. 7, 100 y
101.)
|
|
|
|
|
Thib kaum peb Raws li ntawm peb puas thiab
rau caum hnub ntawm qhov kev siv tau ntawm qhov kev txhim kho no, tus nqi sab
nrauv tsuas yog raug xaiv los ntawm tus txheej txheem muab los siv rau hauv
tsab cai no. Txog thaum lub sijhawm tam sim no yuav raug siv ua ntej.
|
Decimotercera. A partir de los trescientos
sesenta días de la vigencia de esta reforma los magistrados inferiores
solamente podrán ser designados por el procedimiento previsto en la presente
Constitución. Hasta tanto se aplicará el sistema vigente con anterioridad.
|
|
|
|
|
(Sib ntsib rau Tshooj 114)
|
(Corresponde al Artículo 114)
|
|
|
|
|
Plaub kaum. Cov rooj plaub hauv tus txheej
txheem ua ntej lub Chamber of Deputies ntawm kev teeb tsa lub Council of
Magistracy, yuav muab xa mus rau lawv rau lub hom phiaj ntawm inc. 5 ntawm
Tshaj 114. Cov neeg tuaj yeem mus rau hauv Senate yuav tsum mus txog qhov
ntawd kom txog thaum lawv txiav.
|
Decimocuarta. Las causas en trámite ante la
Cámara de Diputados al momento de instalarse el Consejo de la Magistratura,
les serán remitidas a efectos del inc. 5 del Artículo 114. Las ingresadas en
el Senado continuarán allí hasta su terminación.
|
|
|
|
|
(Sib ntsib rau Tshooj 115)
|
(Corresponde al Artículo 115)
|
|
|
|
|
Thib tsib. Mus txog rau lub hwj chim uas
tshwm sim los ntawm cov neeg tswj hwm tshiab ntawm lub nroog ntawm Buenos
Aires, cov Congress yuav siv cov kev cai tshwj xeeb rau nws qhov chaw ua
haujlwm, hauv tib lub ntsiab lus raws li qhov kev pom zoo ntawm qhov no.
|
Decimoquinta. Hasta tanto se constituyan
los poderes que surjan del nuevo régimen de autonomía de la ciudad de Buenos
Aires, el Congreso ejercerá una legislación exclusiva sobre su territorio, en
los mismos términos que hasta la sanción de la presente.
|
|
|
|
|
Lub Tsoom Fwv Tswj Kev Xaiv yuav raug xaiv
thaum lub xyoo ib txhiab cuaj puas thiab cuaj caum tsib.
|
El jefe de Gobierno será elegido durante el
año mil novecientos noventa y cinco.
|
|
|
|
|
Txoj cai lij choj muab rau hauv nqe ob
thiab peb ntawm Tshooj 129, yuav raug txiav tawm hauv ib ntu ntawm ob puas
thiab xya caum hnub txij li hnub pib ntawm tsab cai no.
|
La ley prevista en los párrafos segundo y
tercero del Artículo 129, deberá ser sancionada dentro del plazo de
doscientos setenta días a partir de la vigencia de esta Constitución
|
|
|
|
|
Txog thaum muab txoj cai lij choj tso tawm,
lub sij hawm thiab tshem tawm cov neeg txiav txim los ntawm lub nroog Buenos
Aires yuav tsum raug tswj los ntawm cov cai ntawm kev ua yeeb yam. 114 thiab
115 ntawm tsab cai no.
|
Hasta tanto se haya dictado el estatuto
organizativo la designación y remoción de los jueces de la ciudad de Buenos
Aires se regirá por las disposiciones de los arts. 114 y 115 de esta
Constitución.
|
|
|
|
|
(Sib ntsib rau Tshooj 129)
|
(Corresponde al Artículo 129)
|
|
|
|
|
Thib kaum peb. Qhov kev txhim kho no tawm
los mus rau hauv cov hnub tom qab nws luam tawm. Cov tswv cuab ntawm Lub Rooj
Sab Laj Tshaj Tawm, tus Thawj Coj ntawm Argentine Nation, tus thawj tswj hwm
ntawm Pawg Txwj Laus Tswj Haujlwm thiab Thawj Coj ntawm Lub Tsev Hais Plaub
Txiav Txim Plaub Ntug tau tsa lus hauv tib lub sijhawm thaum lub Yim Hli 24,
1994, ntawm Palacio San José, Concepción ntawm Uruguay, xeev ntawm Entre Ríos.
|
Decimosexta. Esta reforma entra en vigencia
al día siguiente de su publicación. Los miembros de la Convención
Constituyente, el presidente de la Nación Argentina, los presidentes de las
Cámaras Legislativas y el presidente de la Corte Suprema de Justicia prestan
juramento en un mismo acto el día 24 de agosto de 1994, en el Palacio San
José, Concepción del Uruguay, provincia de Entre Ríos.
|
|
|
|
|
Txhua lub hwj chim ntawm Lub Xeev thiab lub
xeev thiab tsoom fwv cov tub ceev xwm npaj ua li cas tsim nyog rau nws cov
tswv cuab thiab cov neeg ua haujlwm kom cog lus rau hauv tsab cai Constituent
|
Cada poder del Estado y las autoridades
provinciales y municipales disponen lo necesario para que sus miembros y
funcionarios juren esta Constitución
|
|
|
|
|
Seventeenth Cov kev cai tswjfwm yuam kev,
raug pom zoo los ntawm Tsoomfwv Lub Rooj Sab Laj (Constitutional Convention),
hloov dua ib lub sijhawm tam sim no.
|
Decimoséptima. El texto constitucional
ordenado, sancionado por esta Convención Constituyente, reemplaza al hasta
ahora vigente.
|
|
|
|
|
YUAV SIV HAUV LUB SIJ HAWM HAUJLWM NTAWM
LUB CHAW NREG UAS YUAV TAU UA NTEJ, HAUV LUB NROOG NTAWM SANTA FE, TUS NEEG
KHWV-HNUB HNUB NTAWM LUB HLI NTAWM AUGUST IB TUG YUAV MUAJ NYIAJ NEEG THIAB
NEEG-PLAUB.
|
DADA EN LA SALA DE SESIONES DE LA
CONVENCIÓN NACIONAL CONSTITUYENTE, EN LA CIUDAD DE SANTA FE, A LOS VEINTIDÓS
DÍAS DEL MES DE AGOSTO DEL AÑO MIL NOVECIENTOS NOVENTA Y CUATRO.
|
|
|
|
|
ARTICLE 2.- Cov ntaub ntawv luam tawm hauv
Tshooj 1 ntawm tsab cai lij choj no suav nrog tag nrho cov kev cai lij choj
uas tau ua los ntawm National Constituent Convention uas tau sib sau ua ke
nyob rau hauv nroog Santa Fe thiab Paraná hauv xyoo 1994, suav nrog Tshooj
77, ob sab, nyob rau hauv kev sib kho ntawm Lub Yim Hli 1, 1994, uas hais
tias:
|
ARTICULO 2º.- El texto transcripto en el
Artículo 1º de la presente ley incluye todas las disposiciones
constitucionales sancionadas por la Convención Nacional Constituyente reunida
en las ciudades de Santa Fe y Paraná en el año 1994, comprendiendo como
Artículo 77, segunda parte, la aprobada en la sesión del primero de agosto de
1994 que expresa:
|
|
|
|
|
Cov nuj nqis uas hloov kev xaiv tsa tsoom
fwv thiab tsoomfwv cov nom tswv yuav tsum raug pom zoo los ntawm tag nrho
feem ntau ntawm cov neeg koom tes ntawm Chambers.
|
Los proyectos de ley que modifiquen el
régimen electoral y de partidos políticos deberán ser aprobados por mayoría
absoluta del total de los miembros de las Cámaras.
|
|
|
|
|
ARTICLE 3º.- Luam tawm hauv Cov Ntaub Ntawv
Xov Xwm.
|
ARTICULO 3º.- Publíquese en el Boletín
Oficial.
|
|
|
|
|
ARTICLE 4º.- Nrog cov Thawj Coj Ua Haujlwm
sib tham
|
ARTICULO 4º.- Comuníquese al Poder
Ejecutivo
|
|
|
|
|
YUAV SIB HAUV QHOV KEV TXHEEJ TXHEEM NTAWM
TUS TXOJ TEB CHAWS, HAUV BUENOS AIRES, RAU TXHUA HNUB NTAWM LUB HLIS NTAWM
LUB Kaum Ob Hlis Ntuj Hnub Nyoog Txaus Siab Thiab Xyaum.
|
DADA EN LA SALA DE SESIONES DEL CONGRESO
ARGENTINO, EN BUENOS AIRES, A LOS QUINCE DIAS DEL MES DE DICIEMBRE DEL AÑO
MIL NOVECIENTOS NOVENTA Y CUATRO.
|
March 03, 2019
hmong-español DAWS XWS NTAWM COV ARGENTINE NATION - CONSTITUCION DE LA NACION ARGENTINA
More bilingual texts:
-
हिंदी (Hindi) English फ्रांस: टीवी कीमत त्रुटि के बाद पुलिस स्पष्ट सुपरमार्केट। € 399 के बजाय - दक्षिणी फ्रांस में सुपरमार्केट टीवी पर एक € ...
-
Русский (Russian) 日本語 (Japanese) Европа карабкается, чтобы спасти Иран сделку, предупреждая, что это «очень близко» к разгадке. Министры ино...
-
한국어 (Korean) हिंदी (Hindi) 시청 : 선생님은 마당에서 비행기 패널을 찾기 위해'놀랐습니다'. Bob Sauer는 Boeing 737의 누락 된 부분이 그의 마당에있는 나무에 걸려있는 것을 발견했습니다. देखें: ...
-
Deutsch Español Die G7 befürwortet "Pausen und humanitäre Läufer" in Gaza und bekräftigt seine Unterstützung für die Ukraine. - De...
-
한국어 (Korean) हिंदी (Hindi) 개 고기 : 한국에서 왜 민감한 주제입니까?. 나이 라인을 따라 국가를 나누는이 문제는 새로운 법이 통과 된 후에 앞서 나왔습니다. डॉग मीट: यह दक्षिण कोरिया में एक संवेदन...
-
日本語 (Japanese) English 中東の平和のための米国の計画は、ヨルダンの混乱をもたらすかもしれません。計画の詳細は、密接に開催されているが、それが伴うかもしれないものについての報告は、国のアラームを引き起こしています。 U.S. plan for peace in...