You have Javascript Disabled! For full functionality of this site it is necessary to enable JavaScript, please enable your Javascript!

▷ Learn languages: hawaiano-español KA HOOHOLO ANA O KA NĀ LĀ LĀINA - CONSTITUCION DE LA NACION ARGENTINA ⭐⭐⭐⭐⭐

March 03, 2019

hawaiano-español KA HOOHOLO ANA O KA NĀ LĀ LĀINA - CONSTITUCION DE LA NACION ARGENTINA

hawaiano
español
KA HOOHOLO ANA O KA NĀ LĀ LĀINA
CONSTITUCION DE LA NACION ARGENTINA


KEKAHI
PREÁMBULO


ʻO mākou nā lālā o ka poʻe o ka Nation Argentine, i'ākoakoaʻia ma ka'aha'ōlelo Kānāwai Kūʻokoʻa ma o ka makemake a kohoʻana i nā panalāʻau nāna i kākau, e like me nā'ōlelo o ka wā kahiko, i mea e hoʻokumu ai i ka loina o ke aupuni, e hoʻoikaika i ka hoʻopono, e hoʻoikaika i ka maluhia o loko, e hoʻolako i ka mea palekana, e hoʻonui i ka pono holoʻokoʻa, a me ka hōʻoia i nā pono o ke kūʻokoʻa, no mākou, no ko mākou hanauna, a no nā kānaka a pau o ke ao e makemake nei e noho i ka'āina Argentine: ke noi nei i ka pale o ke Akua ke kumu a me ke kaulike: ke kauoha nei mākou, ka hoʻoholo a hoʻokumu i kēia Kumukānāwai no ka Nation'Ainaina.
Nos los representantes del pueblo de la Nación Argentina, reunidos en Congreso General Constituyente por voluntad y elección de las provincias que la componen, en cumplimiento de pactos preexistentes, con el objeto de constituir la unión nacional, afianzar la justicia, consolidar la paz interior, proveer a la defensa común, promover el bienestar general, y asegurar los beneficios de la libertad, para nosotros, para nuestra posteridad, y para todos los hombres del mundo que quieran habitar en el suelo argentino: invocando la protección de Dios, fuente de toda razón y justicia: ordenamos, decretamos y establecemos esta Constitución, para la Nación Argentina.


MAKAHI ONA
PRIMERA PARTE


ʻAkahi Mokuna
Capítulo Primero


Nā'ōlelo hoʻolaha, nā kuleana a me nā'ōlelo hōʻoiaʻiʻo
Declaraciones, derechos y garantías


Paukū 1. - Ua hoʻoholo ka'āinaʻo'Amina no kona aupuni i ka inoa o ke aupuni aupuni aupuni, e like me ke Kumukānāwai o kēia manawa.
Artículo 1º.- La Nación Argentina adopta para su gobierno la forma representativa republicana federal, según la establece la presente Constitución.


Paukū 2 .- Ke kākoʻo nei ke aupuni pelekikena i ka hoʻomana pule Karistiano Roman Katolika.
Artículo 2º.- El Gobierno federal sostiene el culto católico apostólico romano.


Paukū 3. -ʻO nā luna aupuni e hana nei i ke aupuni pekelala, e noho i ke kūlanakauhale i hōʻikeʻiaʻo Capital of the Republic e kekahi kānāwai kūikawā o ka'aha'ōlelo, ka hoʻolaha muaʻana i hanaʻia e kahi aupuni āpau aʻoi aku paha o kaʻaha kūkā o ka'āina.
Artículo 3º.- Las autoridades que ejercen el Gobierno federal, residen en la ciudad que se declare Capital de la República por una ley especial del Congreso, previa cesión hecha por una o más legislaturas provinciales, del territorio que haya de federalizarse.


Paukū 4.- Ke hāʻawi nei ke Aupuni Pekelala i nā lilo o ka lāhui me nā kālā o ka Waihona Waihona Waihona i hoʻokumuʻia mai ka waiwai o ka lawe mai a me ka lawe aku i nā kuleana, mai ke kūʻaiʻana a me ka hoʻolimalimaʻiaʻana o ka'āina'āina, mai ka loaʻa o ka Hale Leta mai ka nā haʻawina'ē aʻe i hoʻolakoʻia e ka'Aha'ōlelo Nui ma luna o ka heluna kanaka, a me nā loina a me nā hana hōʻai'ē i hoʻoholoʻia e ka'aha'ōlelo hoʻokahi no nā pilikia kūloko o ka'āina, a no nā hui pūnaewele paha.
Artículo 4º.- El Gobierno federal provee a los gastos de la Nación con los fondos del Tesoro nacional formado del producto de derechos de importación y exportación, del de la venta o locación de tierras de propiedad nacional, de la renta de Correos, de las demás contribuciones que equitativa y proporcionalmente a la población imponga el Congreso General, y de los empréstitos y operaciones de crédito que decrete el mismo Congreso para urgencias de la Nación, o para empresas de utilidad nacional.


Paukū 5 .- Na kēlā me kēia aupuni e kuhikuhi iā ia iho i Kumukānāwai ma lalo o ka pūʻulu hoʻoponopono aupuni, e like me nā kumukānāwai, nā hōʻike a me nā hōʻoiaʻiʻo o ka National Constitution; ae mālama i ka hoʻoponoponoʻana i ka pono, ke aupuni aupuni, a me ka hoʻonaʻauao mua. Ma lalo o kēia mau kumu, uaʻae ke aupuni aupuni i kēlā me kēia aupuni i ka hauʻoli a me ka hoʻolālāʻana o nāʻoihana.
Artículo 5º.- Cada provincia dictará para sí una Constitución bajo el sistema representativo republicano, de acuerdo con los principios, declaraciones y garantías de la Constitución Nacional; y que asegure su administración de justicia, su régimen municipal, y la educación primaria. Bajo de estas condiciones el Gobierno federal, garante a cada provincia el goce y ejercicio de sus instituciones.


Paukū 6.- Ke hana nei ke aupuni aupuni i ka moku'āina o nā panalāʻau e hōʻoia i ke aupuni aupuni, aiʻole e hōʻole i nāʻili o nā haole, a noi aku i ko lākou mau luna i hoʻokumuʻia e hoʻomau a hoʻopaʻa hou iā lākou, inā ua hoʻokahuliʻia lākou e ke kipi, a ma ka hoʻouka kauaʻana kekahi'āina'ē.
Artículo 6º.- El Gobierno federal interviene en el territorio de las provincias para garantir la forma republicana de gobierno, o repeler invasiones exteriores, y a requisición de sus autoridades constituidas para sostenerlas o restablecerlas, si hubiesen sido depuestas por la sedición, o por invasión de otra provincia.


Paukū 7 .-ʻO ka hana a ka lehulehu a me nā kaʻina hana hoʻokolokolo o kekahi aupuni e piha loa i ka manaʻoʻiʻo i nā mea'ē aʻe; a hiki i ka'aha'ōlelo ke hoʻoholo i nāʻano o nā hana a me nā kaʻina hana, a me ka hopena o nā kānāwai e puka mai.
Artículo 7º.- Los actos públicos y procedimientos judiciales de una provincia gozan de entera fe en las demás; y el Congreso puede por leyes generales determinar cuál será la forma probatoria de estos actos y procedimientos, y los efectos legales que producirán.


Paukū 8 .-ʻO nā kupa o kēlā me kēia aupuni eʻoliʻoli i nā pono a pau, nā pono a me nā pono i loaʻa i loko o ka inoa o ke kanaka'ōpio o nā mea'ē aʻe. ʻO ka hoʻokuʻuʻana aku o nā mea hana hewa he hana like i waena o nā panalāʻau a pau.
Artículo 8º.- Los ciudadanos de cada provincia gozan de todos los derechos, privilegios e inmunidades inherentes al título de ciudadano en las demás. La extradición de los criminales es de obligación recíproca entre todas las provincias.


Paukū 9.- Ma nā'āina a pau o ka Nation,ʻaʻohe mea kūpono'ē aʻe ma mua o nā lāhui, kahi e hoʻoponoponoʻia ai nā dute e mālamaʻia e ka'aha'ōlelo.
Artículo 9º.- En todo el territorio de la Nación no habrá más aduanas que las nacionales, en las cuales regirán las tarifas que sancione el Congreso.


Paukū 10 .- Ma loko o ka Repubalika he kuleanaʻole i ka holo o ka hopena o ka hana a me ka hanaʻana o ka'āina, a me ka waiwai o nā waiwai a me nā mea kūʻai o nāʻano a pau, i hoʻounaʻia ma nāʻona o nā haole.
Artículo 10.- En el interior de la República es libre de derechos la circulación de los efectos de producción o fabricación nacional, así como la de los géneros y mercancías de todas clases, despachadas en las aduanas exteriores.


Paukū 11.-ʻO nā mea o ka hana a me ka hana'ē aʻe o nā'āina, a me nā mea'ē aʻe paha, a me nā holoholona o kēlāʻano kēiaʻano, e kaʻahele ana i nā'āina o kekahi'āina a kekahi'ē aʻe, e hoʻokuʻuʻia mai nā mea i kapaʻiaʻo ka transit rights,ʻo ia hoʻi nā kaʻa, nā moku a holoholona paha. e laweʻia; aʻaʻohe pono'ē aʻe e kauʻia ma luna o lākou,ʻoiaiʻo kā lākou mau inoa, ma keʻano hele o ka'āina.
Artículo 11.- Los artículos de producción o fabricación nacional o extranjera, así como los ganados de toda especie, que pasen por territorio de una provincia a otra, serán libres de los derechos llamados de tránsito, siéndolo también los carruajes, buques o bestias en que se transporten; y ningún otro derecho podrá imponérseles en adelante, cualquiera que sea su denominación, por el hecho de transitar el territorio.


Paukū 12.-ʻAʻole pono e komo nā moku mai kekahi 'āina ai kekahi aupuni e komo, e heleuma, a uku i nā kumukūʻai no ke kumu o ke kaʻaʻana, me ka hāʻawiʻole i nā makemake i kekahi port ma luna o kekahi, ma o nā kānāwai a me nā kānāwai kālepa
Artículo 12.- Los buques destinados de una provincia a otra, no serán obligados a entrar, anclar y pagar derechos por causa de tránsito, sin que en ningún caso puedan concederse preferencias a un puerto respecto de otro, por medio de leyes o reglamentos de comercio.


Paukū 13 .- E hiki ke hoʻokomoʻia nā māhele hou i loko o ka Nation; akā,ʻaʻole hiki ke kūkuluʻia kekahi moku'āina ma ka'āina o kekahi a me nā mea'ē aʻe,ʻaʻole hoʻi i hanaʻia kekahi mau mea, me kaʻaeʻole o ka'Aha'ōlelo o nāʻale kaulike a me ka'aha'ōlelo.
Artículo 13.- Podrán admitirse nuevas provincias en la Nación; pero no podrá erigirse una provincia en el territorio de otra u otras, ni de varias formarse una sola, sin el consentimiento de la Legislatura de las provincias interesadas y del Congreso.


Paukū 14 .-ʻO nā kānaka a pau o ka lāhui eʻoliʻoli i nā kuleana e like me nā kānāwai e hoʻoponopono ai i kā lākou hana; ʻo ia hoʻi: e hana a hoʻolālā i nāʻoihana kānāwai a pau; e hoʻokele a kūʻai aku; e noi i nā luna aupuni; e komo, noho, e hele a haʻalele i ka'āinaʻo Argentina; e hoʻolaha i ko lākou mau manaʻo ma o ka hale pai palapala me ka hoʻopaʻi muaʻole; e hoʻohana a kūʻai aku i kāu waiwai; e hoʻohui i nā mea pono; e hoʻolaha wale aku i kā lākou hoʻomana; e aʻo a aʻo.
Artículo 14.- Todos los habitantes de la Nación gozan de los siguientes derechos conforme a las leyes que reglamenten su ejercicio; a saber: de trabajar y ejercer toda industria lícita; de navegar y comerciar; de peticionar a las autoridades; de entrar, permanecer, transitar y salir del territorio argentino; de publicar sus ideas por la prensa sin censura previa; de usar y disponer de su propiedad; de asociarse con fines útiles; de profesar libremente su culto; de enseñar y aprender.


Paukū 14a .- E hana ka hana ma konaʻano likeʻole i ka palekana o nā kānāwai, e hōʻoiaʻiʻo ai i ka mea hana: nā hana hana kūlike a me nā kaulike, nā manawa hana i kaupalenaʻia; hoʻomaha a hoʻomahaʻia; uku maikaʻi; ka ukuʻoihanaʻoihana nui loa o ka pūnaewele; like ka uku no ka hana hoʻokahi; ka hoʻokomo i nā waiwai o nā hui, me ka hoʻomaluʻana i ka hana a me ka hui pūʻana i kaʻoihana; ka palekana mai ka hoʻokuʻu hewa 'ana; ka paʻa o ka lunahana o ke aupuni; ʻO ka hui kaiaulu a me ka'ahamokalaka, iʻikeʻia e ke kākau liʻiliʻi i loko o ke kiko inoa kūikawā.
Artículo 14 bis.- El trabajo en sus diversas formas gozará de la protección de las leyes, las que asegurarán al trabajador: condiciones dignas y equitativas de labor, jornada limitada; descanso y vacaciones pagados; retribución justa; salario mínimo vital móvil; igual remuneración por igual tarea; participación en las ganancias de las empresas, con control de la producción y colaboración en la dirección; protección contra el despido arbitrario; estabilidad del empleado público; organización sindical libre y democrática, reconocida por la simple inscripción en un registro especial.


Ua hoʻokūpaʻaʻia nā Guilds: e komo i nāʻaelike hoʻohaunaeleʻana; hiki i ka hoʻolālā a me ka hoʻokolokolo; ke kuleana e hahau. Eʻoliʻoli nā lunaʻeleʻele i nā pono e pono ai no ka hoʻokōʻana i kā lākou huiʻana a me nā mea e pili ana i ka maluhia o kā lākou hana.
Queda garantizado a los gremios: concertar convenios colectivos de trabajo; recurrir a la conciliación y al arbitraje; el derecho de huelga. Los representantes gremiales gozarán de las garantías necesarias para el cumplimiento de su gestión sindical y las relacionadas con la estabilidad de su empleo.


Na ka Moku'āina e hāʻawi i nā pono o ka mālama ola, a he mea hoʻohui a me ka hoʻololiʻole. Ma keʻano, e hoʻokumuʻia ke kānāwai: ka hoʻopiʻi waiwai pili aupuni, ka mea e mālama ai i nā aupuni o ke aupuni a me nā panalāʻau me ke kūlana waiwai kālā a me ka hoʻokele waiwai, i lawelaweʻia e nā poʻe i pili me ka hoʻokomoʻana o ka Moku'āina, me ka loaʻaʻole o nā haʻawina; nā penihana a me nā penihana pūnaewele; ka palekana o kaʻohana; ka paleʻana i ka waiwai o kaʻohana; ka uku hoʻolālāʻohana a me ka loaʻaʻana i nā hale maikaʻi.
El Estado otorgará los beneficios de la seguridad social, que tendrá carácter de integral e irrenunciable. En especial, la ley establecerá: el seguro social obligatorio, que estará a cargo de entidades nacionales o provinciales con autonomía financiera y económica, administradas por los interesados con participación del Estado, sin que pueda existir superposición de aportes; jubilaciones y pensiones móviles; la protección integral de la familia; la defensa del bien de familia; la compensación económica familiar y el acceso a una vivienda digna.


Paukū 15 .- Ma ka mokupuniʻo Argentine,ʻaʻole he kauā:ʻo ka poʻe i koe i kēia lā, ua kaʻawale lākou mai ka hoʻohikiʻana i loko o kēia Kumukānāwai; a na kekahi kānāwai kūikawā e hoʻoponopono i nā'āwilawila i ho'ālaʻia ai kēia hōʻike. ʻO kēlā me kēia kuʻikahi no ke kūʻaiʻana a me ke kūʻai akuʻana o nā kānaka he hewa ia e hāpaiʻia e ka poʻe e hoʻokipa nei, a na ke kākau'ōlelo a iʻole ka luna nāna eʻae. Aʻo nā kauā i komo ma kekahiʻano me ka hoʻokuʻu waleʻia i ka hele ma luna o ka'āina o ka Repubalika.
Artículo 15.- En la Nación Argentina no hay esclavos: los pocos que hoy existen quedan libres desde la jura de esta Constitución; y una ley especial reglará las indemnizaciones a que dé lugar esta declaración. Todo contrato de compra y venta de personas es un crimen de que serán responsables los que lo celebrasen, y el escribano o funcionario que lo autorice. Y los esclavos que de cualquier modo se introduzcan quedan libres por el solo hecho de pisar el territorio de la República.


Paukū 16 .-ʻAʻole pono ka Nation Argentine eʻae i nā kumu o ke koko a iʻole ka hānauʻana:ʻaʻole he kuleana a he poʻo inoa pono'ī paha no ka hanohano. Ua kū like nā kānaka a pau i mua o ke kānāwai, aʻaeʻia i ka hana me kaʻole o kekahiʻano'ē aʻe ma mua o ka pono. ʻO ke kaulike ke kumu o nāʻauhauʻauhau a me nā pāha lehulehu.
Artículo 16.- La Nación Argentina no admite prerrogativas de sangre, ni de nacimiento: no hay en ella fueros personales ni títulos de nobleza. Todos sus habitantes son iguales ante la ley, y admisibles en los empleos sin otra condición que la idoneidad. La igualdad es la base del impuesto y de las cargas públicas.


Paukū 17. - He waiwaiʻole ka waiwai, aʻaʻole hiki i ka mea e noho ana ma ka Nation ke hoʻoneleʻia, akā, ma muli o ka hoʻoholo i hoʻoholoʻia ma ke kānāwai. ʻO ka hoʻolālā no nā kumu o ka pono o ka lehulehu, pono e kūpono ma ke kānāwai a ma mua i kalaʻia. Hoʻolālā wale ka Halepule i nā kōkua i ho'ākākaʻia ma ka Paukū 4. ʻAʻohe lawelawe pilikino e pono ai, koe wale nō ma muli o ke kānāwai aiʻole ka'ōlelo hoʻokolokolo e like me ke kānāwai. ʻO kēlā a me kēia mea kākau a mea hana paha,ʻo ia wale nō ka mea nona ka hana, mea hana, meaʻike, aʻike paha, no ka manawa iʻaeʻia e ke kānāwai. Ua pau ka wāwahiʻana o ka waiwai mai ka Code Criminal Code o Argentine. ʻAʻole hiki i kekahi pūʻali koa ke hana i nā koi,ʻaʻole hoʻi i ke noi noi o kēlāʻano kēiaʻano.
Artículo 17.- La propiedad es inviolable, y ningún habitante de la Nación puede ser privado de ella, sino en virtud de sentencia fundada en ley. La expropiación por causa de utilidad pública, debe ser calificada por ley y previamente indemnizada. Sólo el Congreso impone las contribuciones que se expresan en el Artículo 4º. Ningún servicio personal es exigible, sino en virtud de ley o de sentencia fundada en ley. Todo autor o inventor es propietario exclusivo de su obra, invento o descubrimiento, por el término que le acuerde la ley. La confiscación de bienes queda borrada para siempre del Código Penal argentino. Ningún cuerpo armado puede hacer requisiciones, ni exigir auxilios de ninguna especie.


Paukū 18 .-ʻAʻole hiki ke hoʻopaʻiʻia kekahi mea noho ma ka Nation ma mua o ka hoʻokolokoloʻana ma muli o ke kānāwai ma mua o ke kūlana o ka hana, aiʻole i hoʻoholoʻia e nā komisina kūikawā, aiʻole e hoʻoneʻeʻia mai nā luna kānāwai i kohoʻia e ke kānāwai ma mua o ka hihia. ʻAʻole hiki i kekahi ke koiʻia e hōʻike iā ia iho; ʻaʻole hoʻi i hopuʻia, koe naʻe ma ke kauoha i kākauʻia no ka mana kūpono. ʻO ka paleʻana i ke kanaka a me nā pono he ponoʻole ia. ʻAʻole hiki ke hoʻopauʻia ka helu wahi, a me nā palapala a me nā pepa pilikino; a ke kānāwai e hoʻoholo i nā hihia a me nā kumu e hiki ai i kāna huli a hana. ʻO ka hoʻopaʻi make no nā kumu politika,ʻo nāʻano a pau o ka hoʻopoinoʻana a me nā pale e mau loa aku. E ola nā hale paʻahao o ka lāhui a maʻemaʻe, no ka maluhia aʻaʻole no ka hoʻopaʻiʻana i nā pio i hoʻopaʻaʻia i loko o ia mau mea, a me keʻano o kahi hōʻailona o ka mālama pono e alakaʻi ai iā lākou ma mua o ka mea e koi ai lākou, e hoʻoholo ka luna kānāwai iā ia ke kuleana.
Artículo 18.- Ningún habitante de la Nación puede ser penado sin juicio previo fundado en ley anterior al hecho del proceso, ni juzgado por comisiones especiales, o sacado de los jueces designados por la ley antes del hecho de la causa. Nadie puede ser obligado a declarar contra sí mismo; ni arrestado sino en virtud de orden escrita de autoridad competente. Es inviolable la defensa en juicio de la persona y de los derechos. El domicilio es inviolable, como también la correspondencia epistolar y los papeles privados; y una ley determinará en qué casos y con qué justificativos podrá procederse a su allanamiento y ocupación. Quedan abolidos para siempre la pena de muerte por causas políticas, toda especie de tormento y los azotes. Las cárceles de la Nación serán sanas y limpias, para seguridad y no para castigo de los reos detenidos en ellas, y toda medida que a pretexto de precaución conduzca a mortificarlos más allá de lo que aquélla exija, hará responsable al juez que la autorice.


Paukū 19 .-ʻO nā hana kūikawā a nā kānaka i hanaʻole i ke kānāwai o ka lehulehu a me ka pono, a iʻole e hōʻino i kekahiʻaoʻao'ē aʻe, ua waiho waleʻia no ke Akua, a ua hoʻokuʻuʻia mai ka mana o nā luna kānāwai. ʻAʻole e noho ka mea noho ma ka'āina i ka hana a ke kānāwai,ʻaʻole hoʻi e hoʻonele i ka mea i pāpāʻoleʻia.
Artículo 19.- Las acciones privadas de los hombres que de ningún modo ofendan al orden y a la moral pública, ni perjudiquen a un tercero, están sólo reservadas a Dios, y exentas de la autoridad de los magistrados. Ningún habitante de la Nación será obligado a hacer lo que no manda la ley, ni privado de lo que ella no prohíbe.


Paukū 20 .- Keʻoliʻoli nei nā haole i ka'āina o ka Nation i nā pono kīvila o ke kanaka; hiki iā lākou ke hana i kā lākouʻoihana, kālepa a me kaʻoihana; kuleana pono'ī, kūʻai a kūʻai aku; e hoʻokele i nā muliwai a me nā palena; e hoʻolālā i kāu hoʻomana; e ho'āʻo a mare me nā kānāwai. ʻAʻole pono lākou eʻae i ka nohoʻana i ka lāhui, aʻaʻole hoʻi e uku i nā waiwai hoʻokupu. Loaʻa iā lākou ka lāhui no ka nohoʻana i nā makahikiʻelua i ka Nation; akā, hiki i ka mana ke hoʻopaneʻe i kēia manawa no ka mea e noi ana iā ia, e hōʻoiaʻiʻo ana i nā lawelawe i ka Repubalika.
Artículo 20.- Los extranjeros gozan en el territorio de la Nación de todos los derechos civiles del ciudadano; pueden ejercer su industria, comercio y profesión; poseer bienes raíces, comprarlos y enajenarlos; navegar los ríos y costas; ejercer libremente su culto; testar y casarse conforme a las leyes. No están obligados a admitir la ciudadanía, ni a pagar contribuciones forzosas extraordinarias. Obtienen nacionalización residiendo dos años continuos en la Nación; pero la autoridad puede acortar este término a favor del que lo solicite, alegando y probando servicios a la República.


Paukū 21 .- Pono kēlā kanaka kēia'Anekania e hoʻokūkū iā ia iho no ka paleʻana i ka'āina a me kēia Kumukānāwai, e like me nā kānāwai i kauʻia e ka'aha'ōlelo a me nā'ōlelo a ka luna aupuni. 'Āponoʻole nā ​​kānaka ma ke kuhiʻana e hāʻawi i kēia lawelawe aʻaʻole no nā makahiki heʻumi i heluʻia mai ka lā i loaʻa ai iā lākou ka kāleka noho kanaka.
Artículo 21.- Todo ciudadano argentino está obligado a armarse en defensa de la patria y de esta Constitución, conforme a las leyes que al efecto dicte el Congreso y a los decretos del Ejecutivo nacional. Los ciudadanos por naturalización son libres de prestar o no este servicio por el término de diez años contados desde el día en que obtengan su carta de ciudadanía.


Paukū 22.ʻAʻole ka manaʻo o ka poʻe a iʻole ke aupuni, akā, ma o lākou mauʻelele a me nā luna i hoʻokumuʻia e kēia Kumukānāwai. ʻO kēlā me kēia pūʻali koa a hui paha o nā kānaka e koi ana i nā kuleana o nā kānaka a me ka noi no nā kānaka, hana lākou i ka hewa o ke kipi.
Artículo 22.- El pueblo no delibera ni gobierna, sino por medio de sus representantes y autoridades creadas por esta Constitución. Toda fuerza armada o reunión de personas que se atribuya los derechos del pueblo y peticione a nombre de éste, comete delito de sedición.


Paukū 23. - Inā pili ka manaʻoi loko a i waho paha o ka hoʻouka i waho e hōʻeha ana i ka hoʻokōʻana i kēia Kumukānāwai a me nā mana i hanaʻia e ia, e hoʻolahaʻia kahi moku kaua ma ka moku'āina a'āina paha kahi e hoʻopilikiaʻia ai ke kauoha, aia ma laila ke kānāwai kumukānāwai. Akā i loko o kēia hoʻomahaʻana,ʻaʻole hiki i ka Pelekikena o ka Repubalika ke hoʻohewa aku iā ia iho a noi paha i nā hoʻopaʻi. E kaupalenaʻia kona mana ma ia hihia e pili ana i nā kānaka, e hopu iā lākou aiʻole e hoʻololi iā lākou mai kekahi wahi ai kekahi o ka Nation, ināʻaʻole lākou e makemake e haʻalele i ka'āinaʻo Argentine.
Artículo 23.- En caso de conmoción interior o de ataque exterior que pongan en peligro el ejercicio de esta Constitución y de las autoridades creadas por ella, se declarará en estado de sitio la provincia o territorio en donde exista la perturbación del orden, quedando suspensas allí las garantías constitucionales. Pero durante esta suspensión no podrá el presidente de la República condenar por sí ni aplicar penas. Su poder se limitará en tal caso respecto de las personas, a arrestarlas o trasladarlas de un punto a otro de la Nación, si ellas no prefiriesen salir fuera del territorio argentino.


Paukū 24 .- Na kaʻahahui e hāpai i ka hoʻoponopono houʻana o ke kānāwai i kēia manawa ma nā lālā a pau, a me ka hoʻokolokoloʻana i nā loiloi.
Artículo 24.- El Congreso promoverá la reforma de la actual legislación en todos sus ramos, y el establecimiento del juicio por jurados.


Paukū 25 .- E hoʻonui ke Aupuni Pekelala i ka neʻeʻana o ka Europa; aʻaʻole hoʻi e kau palena, palena aʻauhau paha me kekahi komoʻana i loko o ka'āinaʻoʻAmelika o nā haole i lawe mai e mahi i ka'āina, e hoʻonui i nāʻoihana, ae hoʻokomo a aʻo i kaʻepekema a me nāʻoihana.
Artículo 25.- El Gobierno federal fomentará la inmigración europea; y no podrá restringir, limitar ni gravar con impuesto alguno la entrada en el territorio argentino de los extranjeros que traigan por objeto labrar la tierra, mejorar las industrias, e introducir y enseñar las ciencias y las artes.


Paukū 26 .-ʻO ka hoʻokele o nā muliwai kūloko o ka Nation he mea noa no nā hae a pau, ma lalo wale nō o nā rula i kauʻia e ka mana aupuni.
Artículo 26.- La navegación de los ríos interiores de la Nación es libre para todas las banderas, con sujeción únicamente a los reglamentos que dicte la autoridad nacional.


Paukū 27. - Ke koiʻia nei ke Aupuni Moku'āina e hoʻoikaika i kona mau pilina o ka maluhia a me ke kālepaʻana me nā mana'ē aʻe ma o nā kuikahi e pili ana i nā kumukānāwai o ke kānāwai aupuni i hoʻokumuʻia ma kēia Kumukānāwai.
Artículo 27.- El Gobierno federal está obligado a afianzar sus relaciones de paz y comercio con las potencias extranjeras por medio de tratados que estén en conformidad con los principios de derecho público establecidos en esta Constitución.


Paukū 28 .-ʻAʻole hiki ke hoʻololi i nā kumukānāwai, nā pono a me nā kuleana iʻikeʻia ma nā paukū i hala, i nā kānāwai e hoʻoponopono ai i kā lākou hana.
Artículo 28.- Los principios, garantías y derechos reconocidos en los anteriores artículos, no podrán ser alterados por las leyes que reglamenten su ejercicio.


Paukū 29. -ʻAʻole hiki i ka'aha'ōlelo ke hāʻawi aku i ka luna o ka'Āina, a me nā kānāwai o ke aupuni āpau i nā kia'āina, nā mana kūikawā , a me ka nui o ka mana o ke aupuni ,ʻaʻole hoʻi e hāʻawi iā lākou i nā manaʻo a me nā kūlana kiʻekiʻe e pono ai ke ola, ka hanohano a me ke kūlana ʻO'Asinaina ke alohaʻia e nā aupuni a me kekahi mea'ē aʻe. ʻO nā hana o kēiaʻano e lawe pū me lākou i ka inoaʻole, a ma lalo paha o ka poʻe nāna lākou e hoʻokumu, eʻae paha, ae hōʻailona paha, i ka kuleana a me ka hoʻopaʻi o ka poʻe hana hewa i ka'āina.
Artículo 29.- El Congreso no puede conceder al Ejecutivo nacional, ni las Legislaturas provinciales a los gobernadores de provincia, facultades extraordinarias, ni la suma del poder público, ni otorgarles sumisiones o supremacías por las que la vida, el honor o las fortunas de los argentinos queden a merced de gobiernos o persona alguna. Actos de esta naturaleza llevan consigo una nulidad insanable, y sujetarán a los que los formulen, consientan o firmen, a la responsabilidad y pena de los infames traidores a la patria.


Paukū 30 .- E hiki ke hoʻoponopono i ke Kumukānāwai ma o ka holoʻokoʻa a ma kekahi o kona mau māhele. Pono e hoʻolahaʻia ka pono e hoʻomaikaʻi houʻia e ka'aha'ōlelo me ka koho o nā hapakoluʻelua o nā lālā; akā,ʻaʻole e hoʻokōʻia ma waho o kekahi Convention i ho'ākoakoaʻia no ia hana.
Artículo 30.- La Constitución puede reformarse en el todo o en cualquiera de sus partes. La necesidad de reforma debe ser declarada por el Congreso con el voto de dos terceras partes, al menos, de sus miembros; pero no se efectuará sino por una Convención convocada al efecto.


Paukū 31 .-ʻO kēia Kumukānāwai, nā kānāwai o ka lāhui i'ōleloʻia e ka'aha'ōlelo a me nā kuikahi me nā mana'ē aʻe,ʻo ia ke kānāwai kiʻekiʻe o ka lāhui; a ua kauohaʻia nā aupuni o kēlā me kēia aupuni e kūpaʻa i kēlā me kēia, me keʻano o kekahi mea i kū'ē i nā kānāwai a me nā aupuni o ka moku'āina, koe naʻe ka moku'āina o Buenos Aires, nā'ā'ī i'āponoʻia ma hope o ka Pacti o Nowemapa 11, 1859.
Artículo 31.- Esta Constitución, las leyes de la Nación que en su consecuencia se dicten por el Congreso y los tratados con las potencias extranjeras son la ley suprema de la Nación; y las autoridades de cada provincia están obligadas a conformarse a ella, no obstante cualquiera disposición en contrario que contengan las leyes o constituciones provinciales, salvo para la provincia de Buenos Aires, los tratados ratificados después del Pacto de 11 de noviembre de 1859.


Paukū 32 .-ʻAʻole e hōʻike ka Congress Congress i nā kānāwai e pale ai i ke kūʻokoʻa o ka pāhana a hoʻokumu i ka mana aupuni pelekānia ma luna o ia.
Artículo 32.- El Congreso federal no dictará leyes que restrinjan la libertad de imprenta o establezcan sobre ella la jurisdicción federal.


Paukū 33 .-ʻO nā'ōlelo hōʻike, nā kuleana a me ka hōʻoiaʻiʻo e hoʻokomoʻia ka Kumukānāwai e hōʻikeʻia e like me ka hōʻoleʻana i nā kuleana a me nā hōʻoiaʻiʻoʻaʻole i kākauʻia; akā, ua hānauʻia lākou mai ka mana o ka nohoaliʻi o nā kānaka a me keʻano aupuni aupuni.
Artículo 33.- Las declaraciones, derechos y garantías que enumera la Constitución no serán entendidos como negación de otros derechos y garantías no enumerados; pero que nacen del principio de la soberanía del pueblo y de la forma republicana de gobierno.


Paukū 34 .-ʻAʻole hiki i nā lunakanawai o nā 'aha hoʻokolokolo pekelala i ka manawa like o nā' aha 'āpana,' aʻole hoʻi i ka lawelawe aupuni, ke hāʻawi nei i ka noho aupuni a me ka militeri i kahi noho i loko o ka moku'āina e hana ai, aʻaʻole ia o ka noho mau o ka limahana, e hoʻomaopopo i kēia no nā hana o ka huliʻana i nā hana ma ka moku'āina iʻikeʻia ai lākou.
Artículo 34.- Los jueces de las cortes federales no podrán serlo al mismo tiempo de los tribunales de provincia, ni el servicio federal, tanto en lo civil como en lo militar da residencia en la provincia en que se ejerza, y que no sea la del domicilio habitual del empleado, entendiéndose esto para los efectos de optar a empleos en la provincia en que accidentalmente se encuentren.


Paukū 35.ʻO nā inoa i hoʻohuiʻia mai ka makahiki 1810 a hiki i kēia manawa,ʻo ia hoʻi: Nā moku oʻAmelika o ka muliwai Plate,ʻoʻApelika Argentine,ʻoʻAmelika Hui PūʻIa, e lilo i inoa kūkala no ka kohoʻana o ke aupuni a me nā'āina o nā panalāʻau, nā hua'ōlelo "Nation Argentine" i ka hoʻokumu a me kaʻaeʻana o nā kānāwai.
Artículo 35.- Las denominaciones adoptadas sucesivamente desde 1810 hasta el presente, a saber: Provincias Unidas del Río de la Plata, República Argentina, Confederación Argentina, serán en adelante nombres oficiales indistintamente para la designación del Gobierno y territorio de las provincias, empleándose las palabras "Nación Argentina" en la formación y sanción de las leyes.


MOKUNA II
CAPÍTULO SEGUNDO


Nā mana hou a me nā hōʻoia
Nuevos derechos y garantías


Paukū 36 .- E mālama kēia Kumukānāwai i kona aupuni a hiki i ka wā i hoʻopilikiaʻia ai kona mālamaʻana ma muli o ka ikaika e kū'ē i ke kauoha a me ke aupuni democrapia. E lilo kēia mau hana i meaʻole.
Artículo 36.- Esta Constitución mantendrá su imperio aun cuando se interrumpiere su observancia por actos de fuerza contra el orden institucional y el sistema democrático. Estos actos serán insanablemente nulos.


ʻO nā mea kākau o lākou e kū i lalo o ka'ōlelo i ho'ākākaʻia ma ka Paukū 29, ua kūponoʻole i ka wā mau loa e mālama i kaʻoihana o ke aupuni a waihoʻia mai nā pono o ka kalaʻana a me ka hoʻololiʻana o nā hua'ōlelo.
Sus autores serán pasibles de la sanción prevista en el Artículo 29, inhabilitados a perpetuidad para ocupar cargos públicos y excluidos de los beneficios del indulto y la conmutación de penas.


E loaʻa iā lākou nā pale like e pili ana i kēia mau hana, nā hana pilikino iʻikeʻia no nā mana o kēia Kumukānāwai a me nā mea o nā panalāʻau, e pane ana i ka poʻe civila a me nā hewa no kā lākou mau hana. E hoʻopiliʻoleʻia nā hana a pau.
Tendrán las mismas sanciones quienes, como consecuencia de estos actos, usurparen funciones previstas para las autoridades de esta Constitución o las de las provincias, los que responderán civil y penalmente de sus actos. Las acciones respectivas serán imprescriptibles.


He kuleana ko nā kānaka a pau e kū'ē i ka poʻe hana i nā mea ikaika i'ōleloʻia ma kēiaʻatikala.
Todos los ciudadanos tienen el derecho de resistencia contra quienes ejecutaren los actos de fuerza enunciados en este artículo.


E ho'āʻo hoʻiʻo ia e kū'ē i ke aupuni democratika e hana nei i ka hewa koʻikoʻi kū'ē i ka Moku'āina e pili ana i ka hoʻonuiʻana, me ka hōʻoleʻoleʻia no ka manawa e hoʻoholo ai nā kānāwai e noho i nā kūlana a iʻole nā ​​hana aupuni.
Atentará asimismo contra el sistema democrático quien incurriere en grave delito doloso contra el Estado que conlleve enriquecimiento, quedando inhabilitado por el tiempo que las leyes determinen para ocupar cargos o empleos públicos.


Eʻae aku ka'aha'ōlelo i kahi kānāwai e pili ana i nāʻoihana lehulehu no ka hoʻokōʻana i ka hana.
El Congreso sancionará una ley sobre ética pública para el ejercicio de la función.


Paukū 37 .- ʻO kēia Kumukānāwai e hōʻoiaʻiʻo ana i ka hoʻokō ponoʻana i nā pono politika, e like me keʻano o ka mana kūʻokoʻa a me nā kānāwai i hoʻopukaʻia e like me ia. ʻO ke kuʻikahi ka honua, kūlike, mea huna a pono.
Artículo 37.- Esta Constitución garantiza el pleno ejercicio de los derechos políticos, con arreglo al principio de la soberanía popular y de las leyes que se dicten en consecuencia. El sufragio es universal, igual, secreto y obligatorio.


ʻO ke kūlike maoli o nā manawa i waena o nā kāne a me nā wāhine e komo ai i nā koho a me nā mea kākoʻo ma ke kūlana e hoʻokūpaʻaʻia e nā hana maikaʻi i ka hoʻoponoponoʻana i nāʻaoʻao politika a me ka noho koho.
La igualdad real de oportunidades entre varones y mujeres para el acceso a cargos electivos y partidarios se garantizará por acciones positivas en la regulación de los partidos políticos y en el régimen electoral.


Paukū 38.ʻO nāʻaoʻao politika he mau kumuhana nui ia o ke aupuni democrapia.
Artículo 38.- Los partidos políticos son instituciones fundamentales del sistema democrático.


ʻO kāna mea i hana ai a me ka hoʻolālāʻana i kāna mau hana he mea noa ia e pili ana i kēia Kumukānāwai, ka mea e hōʻoia ana i konaʻahahui a me ka hanaʻana, kaʻike o nā mea liʻiliʻi, ka mākaukau no ke kohoʻiaʻana o nā moho no ke kohoʻana i nā kūlana aupuni, a me ka weheweheʻana i ko lākou mau manaʻo.
Su creación y el ejercicio de sus actividades son libres dentro del respeto a esta Constitución, la que garantiza su organización y funcionamiento democráticos, la representación de las minorías, la competencia para la postulación de candidatos a cargos públicos electivos, el acceso a la información pública y la difusión de sus ideas.


Māhele ka Moku'āina i ka hoʻomauʻana i ka hoʻolālā waiwai o kāna mau hana a me ka hoʻonaʻauaoʻana i nā alakaʻi.
El Estado contribuye al sostenimiento económico de sus actividades y de la capacitación de sus dirigentes.


Pono nā māhele politika e hoʻomaopopo i ke kumu a me ka hopena o kā lākou kālā a me nā waiwai.
Los partidos políticos deberán dar publicidad del origen y destino de sus fondos y patrimonio.


Paukū 39. He kuleana ko nā kānaka i ka hāʻawi i nā bila i loko o ka Hale o nā 'Elele. Pono i ka'aha'ōlelo e hāʻawi iā lākou i ka'ōlelo hōʻai'ē i loko o nā mahina heʻumikumamālua.
Artículo 39.- Los ciudadanos tienen el derecho de iniciativa para presentar proyectos de ley en la Cámara de Diputados. El Congreso deberá darles expreso tratamiento dentro del término de doce meses.


ʻO ka'aha'ōlelo, me ka kohoʻana o ka hapanui o ka piha o nā lālā o kēlā me kēia Hale, eʻae i nā kānāwai kānāwai e hikiʻole ke koi aku i kahi oʻekolu pakeneka o ka roll roll national, pono e noʻonoʻo i kahi kūlana'āina kūpono e kākau i ka inoa manaʻo
El Congreso, con el voto de la mayoría absoluta de la totalidad de los miembros de cada Cámara, sancionará una ley reglamentaria que no podrá exigir más del tres por ciento del padrón electoral nacional, dentro del cual deberá contemplar una adecuada distribución territorial para suscribir la iniciativa.


ʻO nā papahana i pili i ka hoʻololi o ke kumukānāwai, nā kuikahi o ka honua, nāʻauhau, ka pakuna kālā a me nā hihia karaima,ʻaʻole ia he kumu o ka papahana kaulana.
No serán objeto de iniciativa popular los proyectos referidos a reforma constitucional, tratados internacionales, tributos, presupuesto y materia penal.


Paukū 40 .- ʻO ka'aha'ōlelo, ma ke kūlana o ka Chamber of Deputies, hiki ke waiho i kahi palapala pākuʻi i nā kūkākūkā kaulana. ʻAʻole hiki ke hoʻokuʻuʻia ka kānāwai kūkā. ʻO ka koho pāʻani o ka papahana e ka poʻe o ka Nation e hoʻololi i ke kānāwai aʻo ka hoʻopukaʻana i kāna hua'ōlelo e'āpala.
Artículo 40.- El Congreso, a iniciativa de la Cámara de Diputados, podrá someter a consulta popular un proyecto de ley. La ley de convocatoria no podrá ser vetada. El voto afirmativo del proyecto por el pueblo de la Nación lo convertirá en ley y su promulgación será automática.


Hiki i ka'aha'ōlelo a iʻole ka Pelekikena o ka Nation, i loko o ko lākou mau mana, ke kapa aku i kahi kūkākūkā paʻaʻole. Ma kēiaʻano,ʻaʻole pono ke koho.
El Congreso o el presidente de la Nación, dentro de sus respectivas competencias, podrán convocar a consulta popular no vinculante. En este caso el voto no será obligatorio.


ʻO ka'aha'ōlelo, me ka koho o ka hapa nui o ka piha o nā lālā o kēlā me kēia Hale, e hoʻoponopono i nā hihia, nā kaʻina hana a me ka manawa kūpono o nā kūkākūkā kaulana.
El Congreso, con el voto de la mayoría absoluta de la totalidad de los miembros de cada Cámara, reglamentará las materias, procedimientos y oportunidad de la consulta popular.


Paukū 41. - Ua pono nā kānaka a pau i kahi nohona olakino, palekana, kūpono no ka hoʻomohala kanaka a no nā hana huahua e kūpono i nā pilikia o kēia wā me kaʻole e hōʻole i nā hanauna e hiki mai ana; a he kuleana ko lākou e mālama iā ia. ʻO ka pohō o ka nohona ka mea e hoʻokumu i ka kuleana o ka recomposing, e like me ke kānāwai.
Artículo 41.- Todos los habitantes gozan del derecho a un ambiente sano, equilibrado, apto para el desarrollo humano y para que las actividades productivas satisfagan las necesidades presentes sin comprometer las de las generaciones futuras; y tienen el deber de preservarlo. El daño ambiental generará prioritariamente la obligación de recomponer, según lo establezca la ley.


Na ke aupuni e hoʻolako i ka palekana i kēia pono, ka hoʻohana ponoʻana i nā kumuwaiwai kūlohelohe, ka mālamaʻana i ka hoʻoilina moʻomeheu a me ka pilina o nāʻano olaola, a me kaʻike a me ka hoʻonaʻauao.
Las autoridades proveerán a la protección de este derecho, a la utilización racional de los recursos naturales, a la preservación del patrimonio natural y cultural y de la diversidad biológica, y a la información y educación ambientales.


Ua kūlike ia me ka lāhui e kuhikuhi i nā kumulāʻau e kau nei i nā kumukūlena palena hapa o ka palekana, a me nā kalana, nā mea e pono ai ke kōkua iā lākou, me kaʻole e hoʻololi i nā ka'āina.
Corresponde a la Nación dictar las normas que contengan los presupuestos mínimos de protección, y a las provincias, las necesarias para complementarlas, sin que aquéllas alteren las jurisdicciones locales.


Hōʻole ia i ke komoʻana i loko o ka moku'āina o ka'ōlohelohe o kēia manawa a iʻole paha paha, a me ka radioactive.
Se prohíbe el ingreso al territorio nacional de residuos actual o potencialmente peligrosos, y de los radiactivos.


Paukū 42.-ʻO nā mea hoʻohana a me nā mea hoʻohana i nā waiwai a me nā lawelawe ke kuleana, ma ka pilina kanaka kūʻai, e palekana i ko lākou olakino, palekana a me nā waiwai waiwai; i kaʻike a me kaʻoiaʻiʻo; i ke kūʻokoʻa o ke kohoʻana, a me ke kūlana o ka mālama kaulikeʻana a me ka hanohano.
Artículo 42.- Los consumidores y usuarios de bienes y servicios tienen derecho, en la relación de consumo, a la protección de su salud, seguridad e intereses económicos; a una información adecuada y veraz; a la libertad de elección, y a condiciones de trato equitativo y digno.


Na ke aupuni e mālama i kēia mau kuleana, ka hoʻonaʻauaoʻana no kaʻai, ka paleʻana i ka hoʻokūkū e pili ana i nāʻano likeʻole o ka māhele makai, ka mālamaʻana i nā monopole kūlohelohe a me nā kānāwai, ka maikaʻi a me ka pono o nā lawelawe ka lehulehu, a me ka hoʻonohonohoʻana i nā hui o nā mea kūʻai a me nā mea hoʻohana.
Las autoridades proveerán a la protección de esos derechos, a la educación para el consumo, a la defensa de la competencia contra toda forma de distorsión de los mercados, al control de los monopolios naturales y legales, al de la calidad y eficiencia de los servicios públicos, y a la constitución de asociaciones de consumidores y de usuarios.


Na ke kānāwai e hoʻokumu i nā kaʻina hana kūpono no ka paleʻana a me ka hoʻoholoʻana i nā paio, a me nā kaʻina kānāwai o nā lawelawe o ke aupuni no ka mākaukau o nā aupuni, e hoʻolako ana i ka hoʻokomo ponoʻana o nā hui mea hoʻohana a me nā pilikino pili a me nā moku pili, ma nā pūʻulu mana.
La legislación establecerá procedimientos eficaces para la prevención y solución de conflictos, y los marcos regulatorios de los servicios públicos de competencia nacional, previendo la necesaria participación de las asociaciones de consumidores y usuarios y de las provincias interesadas, en los organismos de control.


Paukū 43.- E hiki i kekahi kanaka ke hoʻopili i ka hana kūpono a me ka wikiwiki o ka amparo, akā,ʻaʻohe mea kūpono'ē aʻe i pili i ke kānāwai, kū'ē i kekahi hana a iʻole nā ​​hana a nā luna aupuni a iʻole nā ​​kānaka e hana nei i kēia manawa, , me ka hōʻeha a me ka hōʻailona kūponoʻole, nā kuleana a me nā hōʻoiaʻiʻo iʻikeʻia e kēia Kumukānāwai, kahi kuʻikahi a kānāwai paha. Ma ka hihia, hiki i ka luna kānāwai ke haʻi i ka kuhihewa o ka rula i hoʻokumuʻia ai ka hana a iʻoleʻole.
Artículo 43.- Toda persona puede interponer acción expedita y rápida de amparo, siempre que no exista otro medio judicial más idóneo, contra todo acto u omisión de autoridades públicas o de particulares, que en forma actual o inminente lesione, restrinja, altere o amenace, con arbitrariedad o ilegalidad manifiesta, derechos y garantías reconocidos por esta Constitución, un tratado o una ley. En el caso, el juez podrá declarar la inconstitucionalidad de la norma en que se funde el acto u omisión lesiva.


Hiki iā lākou ke hana i kēia hana e kū'ē i kekahiʻano o ka hoʻowahāwahā a me nā kuleana e hoʻomalu ai i ka nohona, ka hoʻokūkū, ka mea hoʻohana a me ka mea hoʻohana, a me nā kuleana o ka lehulehu, ka mea i pili, ka ombudsman a me nā lālā i mālama i kēlā mau hana, i hoʻopaʻa inoaʻia e like me ke kānāwai, e hoʻoholo ai i nā koi a me nāʻano o kā lākou hui.
Podrán interponer esta acción contra cualquier forma de discriminación y en lo relativo a los derechos que protegen al ambiente, a la competencia, al usuario y al consumidor, así como a los derechos de incidencia colectiva en general, el afectado, el defensor del pueblo y las asociaciones que propendan a esos fines, registradas conforme a la ley, la que determinará los requisitos y formas de su organización.


Hiki i kēlā me kēia kanaka ke lawe i kēia hana e hoʻomaopopo i kaʻike i hāʻawiʻia a me kāna kumu, i hoʻopaʻaʻia i loko o nā moʻolelo aupuni a iʻole nāʻikepili, aiʻole nāʻike pilikino i manaʻoʻia e hāʻawi i nā hōʻike, a inā he mea wahaheʻe a hoʻowahāwahā paha, e noi i ka holoi. , hoʻoponopono, hōʻoia, a iʻoleha paha o ia mau mea. ʻAʻole hiki ke hoʻopiliʻia ka hilahila o nā kumu o kaʻike moʻolelo.
Toda persona podrá interponer esta acción para tomar conocimiento de los datos a ella referidos y de su finalidad, que consten en registros o bancos de datos públicos, o los privados destinados a proveer informes, y en caso de falsedad o discriminación, para exigir la supresión, rectificación, confidencialidad o actualización de aquéllos. No podrá afectarse el secreto de las fuentes de información periodística.


Inā hōʻole, pale, hoʻoweliweli, hoʻoweliweli paha ke kūlana kino, a iʻole he mea kūponoʻole i ka hana i hoʻopaʻaʻia, a iʻole paha i ka nalowaleʻana o nā kānaka, hiki ke laweʻia ka hana habeas corpus e kaʻaoʻao i pāpāʻia a iʻole e kekahi mea i kou makemake a na ka luna kānāwai e hoʻoholo koke, aia i ka wā o ka moku'āina.
Cuando el derecho lesionado, restringido, alterado o amenazado fuera la libertad física, o en caso de agravamiento ilegítimo en la forma o condiciones de detención, o en el de desaparición forzada de personas, la acción de hábeas corpus podrá ser interpuesta por el afectado o por cualquiera en su favor y el juez resolverá de inmediato, aun durante la vigencia del estado de sitio.


KA WAIWUA
SEGUNDA PARTE


KEKAHI O KA NATION
AUTORIDADES DE LA NACION


KAUKAHI
TITULO PRIMERO


KEKAHI FEDERAL
GOBIERNO FEDERAL


OIHANA PAE
SECCION PRIMERA


NO KA PONO OLE
DEL PODER LEGISLATIVO


Paukū 44.- ʻO ka'aha'ōlelo i hoʻokumuʻia iʻelua mau keʻena, kekahi o nā Lunamaka'āinana o ka Nation a me kekahi o nā Senators o nā panalāʻau a me ke kūlanakauhaleʻo Buenos Aires, e hāʻawiʻia ana i ka mana aupuni o ka lāhui.
Artículo 44.- Un Congreso compuesto de dos Cámaras, una de Diputados de la Nación y otra de Senadores de las provincias y de la ciudad de Buenos Aires, será investido del Poder Legislativo de la Nación.


MOKUNA KAHI
CAPÍTULO PRIMERO


Mai ka Hale Ahaolelo o na Lunamakaainana
De la Cámara de Diputados


Paukū 45. - E kohoʻia nā Lunamaka'āinana o nā Lunamaka'āinana i waeʻia e nā kānaka o nā panalāʻau, ke kūlanakauhaleʻo Buenos Aires, a me ka Capital i keʻano o ka hoʻololiʻana, i manaʻoʻia no kēia kumuhana ma nā'āpana koho o kekahi moku'āina. a me nā māmā o nā koho. ʻO ka heluna o nāʻelele e lilo i hoʻokahi no kēlā me kēia kanakolukumamākolu mau kānaka noho a hapa paha i hāʻuleʻole ma lalo oʻumikumamāono tausani a me nā haneri keu. Ma hope o ka hoʻomaopopoʻiaʻana o kēlā me kēia helu helu, e hoʻoholo ka Congress i ka hōʻike e like me ia, hiki ke hoʻonui aʻaʻole hoʻi e hoʻemi i ka kumu i hōʻikeʻia no kēlā me kēia hoa.
Artículo 45.- La Cámara de Diputados se compondrá de representantes elegidos directamente por el pueblo de las provincias, de la ciudad de Buenos Aires, y de la Capital en caso de traslado, que se consideran a este fin como distritos electorales de un solo Estado y a simple pluralidad de sufragios. El número de representantes será de uno por cada treinta y tres mil habitantes o fracción que no baje de dieciséis mil quinientos. Después de la realización de cada censo, el Congreso fijará la representación con arreglo al mismo, pudiendo aumentar pero no disminuir la base expresada para cada diputado.


Paukū 46. ​​- E kohoʻia nā luna no ka'Āha'ōlelo mua e like me kēia: no ka Province o Buenos Airesʻumikumamālua: no ka Province o Cordobaʻeono: no ka mokuʻo Catamarca,ʻekolu: no ka'āinaʻo Corrientes,ʻehā: no ka'āinaʻo Entre Ríos,ʻelua: No ka huihuʻi Jujuy: no nā Mendozaʻekolu: no ka Rio Rio: no nā Saltaʻekolu: no nā kahaʻo Santiago: no San Juan's two: no ka Santa oʻelua: no ka meaʻo San Luis elua: a no Tucumán ekolu.
Artículo 46.- Los diputados para la primera Legislatura se nombrarán en la proporción siguiente: por la provincia de Buenos Aires doce: por la de Córdoba seis: por la de Catamarca tres: por la de Corrientes cuatro: por la de Entre Ríos dos: por la de Jujuy dos: por la de Mendoza tres: por la de La Rioja dos: por la de Salta tres: por la de Santiago cuatro: por la de San Juan dos: por la de Santa Fe dos: por la de San Luis dos: y por la de Tucumán tres.


Paukū 47. - No ka 'Aha'ōlelo' elua, 'o ka helu kūhelu nui e pono e hoʻokō' ia, a pono e hoʻopaʻa 'ia ka heluna o nā luna i ia; akā hiki ke hoʻololi houʻia kēia helu helu i nā makahiki heʻumi.
Artículo 47.- Para la segunda Legislatura deberá realizarse el censo general, y arreglarse a él el número de diputados; pero este censo sólo podrá renovarse cada diez años.


Paukū 48.- No ka mea, he pono ke koi e pono e hiki i nā makahiki he iwakāluakumamālima, e loaʻa iāʻoe nā makahikiʻehā o ka noho aliʻiʻana, a he kanaka maoliʻo ia o ka moku'āina e koho ai, aʻelua makahiki paha e noho koke ai.
Artículo 48.- Para ser diputado se requiere haber cumplido la edad de veinticinco años, tener cuatro años de ciudadanía en ejercicio, y ser natural de la provincia que lo elija, o con dos años de residencia inmediata en ella.


Paukū 49. - No kēia manawa, e hoʻoponopono nā kānāwai o nā aupuni i nā mea e hiki ai ke koho koho ponoʻia e nā luna o ka lāhui: no ka hoʻoholo o ka'aha'ōlelo e hoʻopuka i ke kānāwai nui.
Artículo 49.- Por esta vez las Legislaturas de las provincias reglarán los medios de hacer efectiva la elección directa de los diputados de la Nación: para lo sucesivo el Congreso expedirá una ley general.


Paukū 50. E noho nā luna i ka 'oihana no nā makahikiʻehā, a hiki ke koho houʻia; akā, e hoʻololi houʻia ka Chameta i ka hapalua o kēlā me kēia makahiki; a ma muli o ka hopena o ka poʻe i kohoʻia no ka 'Aha'ōlelo mua, ma hope o ko lākou huiʻana, e huki i nā mea e pono ke haʻalele i ka wā mua.
Artículo 50.- Los diputados durarán en su representación por cuatro años, y son reelegibles; pero la Sala se renovará por mitad cada bienio; a cuyo efecto los nombrados para la primera Legislatura, luego que se reúnan, sortearán los que deban salir en el primer período.


Paukū 51. - Inā kū ka hakahaka, ke aupuni o ka moku'āina, a ma ke kapikala paha, e hoʻopiʻi ai i kahi lālā hou.
Artículo 51.- En caso de vacante, el Gobierno de provincia, o de la Capital, hace proceder a elección legal de un nuevo miembro.


Paukū 52.ʻO ka Chamber of Deputies e pili ana i ka manaʻo o nā kānāwai e pili ana i nā haʻawina a me ka hoʻouluʻana i nā pūʻali.
Artículo 52.- A la Cámara de Diputados corresponde exclusivamente la iniciativa de las leyes sobre contribuciones y reclutamiento de tropas.


Paukū 53.ʻO ia wale nō ke kuleana e hoʻopiʻi i mua o ka Senate i ka pelekikena, luna pelekikena, ke poʻokela o ka 'Kuhina Kuhina, nā Kuhina a me nā lālā o ka' Aha Hoʻokolokolo Kiʻekiʻe, ma nā kumu o ke kuleana e ho'āʻoʻia nei no ka hewa hana a hana hewa paha ma ka hana 'ana i kā lākou mau hana; a no nā hewa kīwila paha, ma hope o kaʻikeʻana iā lākou a haʻiʻia he kumu no ka hoʻokumuʻana i kekahi hihia ma ka hapa nui o nā hapakoluʻelua o nā lālā e noho nei.
Artículo 53.- Sólo ella ejerce el derecho de acusar ante el Senado al presidente, vicepresidente, al jefe de gabinete de ministros, a los ministros y a los miembros de la Corte Suprema, en las causas de responsabilidad que se intenten contra ellos, por mal desempeño o por delito en el ejercicio de sus funciones; o por crímenes comunes, después de haber conocido de ellos y declarado haber lugar a la formación de causa por la mayoría de dos terceras partes de sus miembros presentes.


MOKUNA II
CAPÍTULO SEGUNDO


Mai ka Senate
Del Senado


Paukū 54 -ʻO ka Senate e hoʻonohonohoʻia heʻekolu mau kenekoa no kēlā me kēia melā aʻekolu hoʻi no ke kūlanakauhaleʻo Buenos Aires, kohoʻia a pili pono hoʻi, meʻelua mau kūlana e pili ana i kaʻaha politika e loaʻa ai ka hapa nui loa o nā balota, a me ka pūʻali aupuni i koe. i ka nui o na balota. E loaʻa i kēlā me kēia Senena hoʻokahi koho.
Artículo 54.- El Senado se compondrá de tres senadores por cada provincia y tres por la ciudad de Buenos Aires, elegidos en forma directa y conjunta, correspondiendo dos bancas al partido político que obtenga el mayor número de votos, y la restante al partido político que le siga en número de votos. Cada senador tendrá un voto.


Paukū 55 .- Nā koi e kohoʻia i ka'eneʻina: i ke kanakolu o kona mau makahiki, heʻeono mau makahiki he kama'āinaʻo ia o ka lāhui, eʻoluʻolu i ka makahiki makahiki heʻelua tausani pesos a iʻole ka palapala konohiki likeʻole, a he kanaka maoli no ka moku'āina. e koho ai, aʻelua paha makahiki o ka noho kokeʻana ma laila.
Artículo 55.- Son requisitos para ser elegido senador: tener la edad de treinta años, haber sido seis años ciudadano de la Nación, disfrutar de una renta anual de dos mil pesos fuertes o de una entrada equivalente, y ser natural de la provincia que lo elija, o con dos años de residencia inmediata en ella.


Paukū 56. - Senators i nā makahiki heʻeono i hala i ka hoʻokōʻana i kā lākou kauoha, a ua hoʻolālā mau loaʻia; akāʻo ka Senate e hoʻololi houʻia ma ka hapakolu o nā'āpana koho i nā makahikiʻelua.
Artículo 56.- Los senadores duran seis años en el ejercicio de su mandato, y son reelegibles indefinidamente; pero el Senado se renovará a razón de una tercera parte de los distritos electorales cada dos años.


Paukū 57.-ʻO ka Pelekikena Pelekikena o ka Aupuni e noho pelekikena o ka Senate; akā,ʻaʻole ia e koho i ka kohoʻana keʻole he kānana i ka koho.
Artículo 57.- El vicepresidente de la Nación será presidente del Senado; pero no tendrá voto sino en el caso que haya empate en la votación.


Paukū 58.- E koho ka 'Aha Senate i ka pelekikena kūpono e noho luna hoʻomalu ma luna o ia mea inā paha e kaʻawale ka pelekikena hope, a i ka manawa e hoʻokō ai ka hana i ka pelekikena o ka Nation.
Artículo 58.- El Senado nombrará un presidente provisorio que lo presida en caso de ausencia del vicepresidente, o cuando éste ejerce las funciones de presidente de la Nación.


Paukū 59. - E hoʻokolokoloʻia ka Senate ma ka hoʻokolokolo ākea i ka mea i hō'āhewaʻia e ka 'Aha o ka' Aha'ōlelo, pono i nā lālā e hoʻohiki no kēia hana. I ka wā i noho ai ka mea i hoʻopiʻiʻia e ka pelekikena o ka Nation, e noho pelekikena ka Pelekikena o ka 'Aha Hoʻokolokolo Kiʻekiʻe. ʻAʻohe mea e'āhewaʻia akā koe ka hapa nui o nā hapakoluʻelua o nā lālā e noho nei.
Artículo 59.- Al Senado corresponde juzgar en juicio público a los acusados por la Cámara de Diputados, debiendo sus miembros prestar juramento para este acto. Cuando el acusado sea el presidente de la Nación, el Senado será presidido por el presidente de la Corte Suprema. Ninguno será declarado culpable sino a mayoría de los dos tercios de los miembros presentes.


Paukū 60.-ʻAʻole ka hopena o kāna hoʻoholoʻana ma mua o ka hoʻokuʻuʻana i ka mea i hoʻopiʻiʻia, a me ka hōʻikeʻana hoʻiʻaʻole hiki iā ia ke hana i kekahi hana hanohano, manaʻoʻiʻo a uku paha ma ka Nation. Akā, e hiki nō i ka pā hoʻopaʻi ke hoʻokolokolo, hoʻokolokolo a hoʻopaʻi e like me nā kānāwai i mua o nāʻaha hoʻokolokolo.
Artículo 60.- Su fallo no tendrá más efecto que destituir al acusado, y aun declararle incapaz de ocupar ningún empleo de honor, de confianza o a sueldo en la Nación. Pero la parte condenada quedará, no obstante, sujeta a acusación, juicio y castigo conforme a las leyes ante los tribunales ordinarios.


Paukū 61. - Ua kūlike hoʻi ia me ka Senate eʻae i ka Pelekikena o ka Nation e haʻi aku i kahi hoʻouka kaua, kahi a ma kekahi mau helu paha o ka Repubalika i ka hopena o ka hoʻouka o waho.
Artículo 61.- Corresponde también al Senado autorizar al presidente de la Nación para que declare en estado de sitio, uno o varios puntos de la República en caso de ataque exterior.


Paukū 62 .- Inā hoʻokaʻawale i kahi o ka senate ma ka make, haʻalele, a iʻole kekahi kumu'ē aʻe,ʻo ke aupuni e kūlike i ka hakahaka e hoʻomaka koke ana i ke koho balotaʻana o kekahi lālā hou.
Artículo 62.- Cuando vacase alguna plaza de senador por muerte, renuncia u otra causa, el Gobierno a que corresponda la vacante hace proceder inmediatamente a la elección de un nuevo miembro.


MOKUNA XI
CAPITULO TERCERO


Nā mea i pili i nā keʻenaʻelua
Disposiciones comunes a ambas Cámaras


Paukū 63. -E hui nā keʻenaʻelua i ka manawa kūpono i kēlā me kēia makahiki mai Malaki 1 a hiki i Nowemapa 30. Hiki ke kāheaʻia paha e ke Pelekikena o ka Nation ma keʻano koʻikoʻi a iʻole e hoʻopau i kā lākou mau papa.
Artículo 63.- Ambas Cámaras se reunirán por sí mismas en sesiones ordinarias todos los años desde el primero de marzo hasta el treinta de noviembre. Pueden también ser convocadas extraordinariamente por el Presidente de la Nación o prorrogadas sus sesiones.


Paukū 64.ʻO kēlā me kēia Chamber ka luna kānāwai o nā koho, nā kuleana a me nā kuleana o nā lālā no ka pono. ʻAʻohe o lākou e komo i loko o kahi hālāwai me ka hapa nuiʻole o kona mau lālā; akā, hiki i ka mea liʻiliʻi ke koi i nā lālā i halaʻole e hele i nā hālāwai, ma nā'ōlelo a ma lalo o nā hoʻopaʻi a kēlā me kēia Chamber e hoʻokumu ai.
Artículo 64.- Cada Cámara es juez de las elecciones, derechos y títulos de sus miembros en cuanto a su validez. Ninguna de ellas entrará en sesión sin la mayoría absoluta de sus miembros; pero un número menor podrá compeler a los miembros ausentes a que concurran a las sesiones, en los términos y bajo las penas que cada Cámara establecerá.


Paukū 65. E hoʻomaka nā Chambers a pau i ka manawa hoʻokahi. ʻAʻohe o lākou, i ko lākou hālāwaiʻana, hiki ke hoʻokuʻu i ko lākou mau lā no nā lāʻoi aku iʻekolu lā, me kaʻaeʻole o kekahi.
Artículo 65.- Ambas Cámaras empiezan y concluyen sus sesiones simultáneamente. Ninguna de ellas, mientras se hallen reunidas, podrá suspender sus sesiones más de tres días, sin el consentimiento de la otra.


Paukū 66 .- Na kēlā me kēia Chamber e hoʻoponopono a hiki i nā hapakoluʻelua o nā pāloka, e hoʻoponopono i kekahi o kona mau lālā no ka hana hoʻohaunaele i ka hoʻokōʻana i kā lākou mau hana, a wehe paha ia no ka nele i ke kino a iʻole ka pili kino iʻoi aku i ka hoʻohuihuiʻana, a pēlā hoʻi e wehe iā ia kou umauma; akāʻo ka hapanui o ka hapalua o nā makana e lawa no ka hoʻoholoʻana no ka haʻaleleʻana i ka manawa i hāʻawiʻia i ko lākou kūlana.
Artículo 66.- Cada Cámara hará su reglamento y podrá con dos tercios de votos, corregir a cualquiera de sus miembros por desorden de conducta en el ejercicio de sus funciones, o removerlo por inhabilidad física o moral sobreviniente a su incorporación, y hasta excluirle de su seno; pero bastará la mayoría de uno sobre la mitad de los presentes para decidir en las renuncias que voluntariamente hicieren de sus cargos.


Paukū 67. - Na ka poʻe Senate a me nā Hope e hoʻoili aku, ma ke kānāwai o ka hoʻohuihui, i'ōlelo hoʻohiki e hana pono ai i kaʻoihana, ae hana i nā mea a pau e like me ka mea i kauohaʻia e kēia Kumukānāwai.
Artículo 67.- Los senadores y diputados prestarán, en el acto de su incorporación, juramento de desempeñar debidamente el cargo, y de obrar en todo en conformidad a lo que prescribe esta Constitución.


Paukū 68 .-ʻAʻohe o nā lālā o ka'aha'ōlelo e hiki ke hoʻopiʻi, nīnau i ka hihia, aiʻole e hōʻehaʻia e nā manaʻo a me nā'ōlelo i hāʻawiʻia ma ka hoʻokōʻana i kāna mauʻoihana ma keʻano he kau'ōlelo.
Artículo 68.- Ninguno de los miembros del Congreso puede ser acusado, interrogado judicialmente, ni molestado por las opiniones o discursos que emita desempeñando su mandato de legislador.


Paukū 69.-ʻAʻole hiki ke hopu i kekahi luna hoʻomalu a hope paha, mai ka lā o kona kohoʻia a hiki i kona haʻaleleʻana; koe wale nō ka hihia o ka hopu 'ia ma ka hana ma ka hana' ana i kekahi karaima kūpono e make ai, mea nui, ai 'ole kekahi mea kaumaha; o ka mea e hōʻikeʻia i ka Lālā me ka hōʻuluʻulu kūkākūkā o ka hopena.
Artículo 69.- Ningún senador o diputado, desde el día de su elección hasta el de su cese, puede ser arrestado; excepto el caso de ser sorprendido in fraganti en la ejecución de algún crimen que merezca pena de muerte, infamante, u otra aflictiva; de lo que se dará cuenta a la Cámara respectiva con la información sumaria del hecho.


Paukū 70 .- Inā waihoʻia kekahi hoʻopiʻi ma ke kākauʻana i mua o nāʻaha kūikawā me kekahi senate a hope paha, ua nānāʻo ia i ka pono o ka hōʻuluʻulu ho'ākāka ma ka hoʻokolokolo ākea, kēlā me kēia Hale, me nā hapakoluʻelua o nā pāloka, e hoʻokuʻu i ka mea i hoʻopiʻiʻia, ae hoʻolako ia o ka lunakanawai kūpono no kona hoʻokolokoloʻana.
Artículo 70.- Cuando se forme querella por escrito ante las justicias ordinarias contra cualquier senador o diputado, examinado el mérito del sumario en juicio público, podrá cada Cámara, con dos tercios de votos, suspender en sus funciones al acusado, y ponerlo a disposición del juez competente para su juzgamiento.


Paukū 71. E hiki i kēlā me kēia keʻena ke lawe mai i nā Kuhina o ka Mana Mana Manawa i kona lumi e loaʻa ai nā ho'ākāka a me nā loiloi i manaʻoʻia he pono.
Artículo 71.- Cada una de las Cámaras puede hacer venir a su sala a los ministros del Poder Ejecutivo para recibir las explicaciones e informes que estime convenientes.


Paukū 72 .-ʻAʻole hiki i kekahi lālā o ka'aha'ōlelo ke hoʻolimalima i ka hana a iʻole ke komisina mai ka Mana Mana Manawa, me kaʻole o kaʻae mua o kēlā me kēia Chamber, koe wale no nā hana kaulike.
Artículo 72.- Ningún miembro del Congreso podrá recibir empleo o comisión del Poder Ejecutivo, sin previo consentimiento de la Cámara respectiva, excepto los empleos de escala.


Paukū 73.ʻAʻole hiki i nā'ekalesiapule mau ke lilo i lālā no ka'aha'ōlelo,ʻaʻole hoʻi nā kia'āina pene ma kā lākou kauoha.
Artículo 73.- Los eclesiásticos regulares no pueden ser miembros del Congreso, ni los gobernadores de provincia por la de su mando.


Paukū 74 .- Ke ukuʻia nei nā lawelawe a nā senators a me nā hope e ka Waihona o ka Nation, me kahi haʻawina e hōʻikeʻia e ke kānāwai.
Artículo 74.- Los servicios de los senadores y diputados son remunerados por el Tesoro de la Nación, con una dotación que señalará la ley.


MOKUNA KAHU
CAPITULO CUARTO


Nā Hōʻailona o ka'aha'ōlelo
Atribuciones del Congreso


Paukū 75.- E pili ana i ka'aha'ōlelo:
Artículo 75.- Corresponde al Congreso:


1. Ka hoʻokolokolo i nā hihia o kaʻoihana. E hoʻokumu i nā kuleana kālepa a me ka hoʻokuʻuʻana, nā mea, a me nā hōʻailona e hāʻule ai lākou, eʻaʻahuʻia ma waena o ka Nation.
1. Legislar en materia aduanera. Establecer los derechos de importación y exportación, los cuales, así como las avaluaciones sobre las que recaigan, serán uniformes en toda la Nación.


2. Hoʻolilo i nā kōkua kūpono no ke kūlike kūlike me nā aupuni. E hoʻokumu i nā kuhina kūpono, no ka manawa i hoʻoholoʻia, i like ka likeʻana me ka palena o ka'āina a pau o ka Nation, ke hoʻolakoʻia e ka pale, ka palekana, a me ka maikaʻi nui o ka Moku'āina. ʻO nā haʻawina iʻikeʻia ma kēia māhele o lalo, koe keʻano o ka māhele a iʻole ka helu o nā poʻe i hoʻokaʻawaleʻia i ka hoʻokaʻawaleʻana, e hiki ke kōkua pū.
2. Imponer contribuciones indirectas como facultad concurrente con las provincias. Imponer contribuciones directas, por tiempo determinado, proporcionalmente iguales en todo el territorio de la Nación, siempre que la defensa, seguridad común y bien general del Estado lo exijan. Las contribuciones previstas en este inciso, con excepción de la parte o el total de las que tengan asignación específica, son coparticipables.


ʻO ke kānāwai o kaʻaelike, e pili ana i nā kuʻikahi ma waena o ka lāhui a me nā panalāʻau, e hoʻonohonoho i nā kaʻina o ke komo pūʻana no kēia mau kōkua, e hōʻoia ana i ka hoʻokaeʻana i ka hāʻawiʻana i ke kālā.
Una ley convenio, sobre la base de acuerdos entre la Nación y las provincias, instituirá regímenes de coparticipación de estas contribuciones, garantizando la automaticidad en la remisión de los fondos.


ʻO ka māheleʻana ma waena o ka Nation, nā panalāʻau a me ke kūlanakauhaleʻo Buenos Aires a ma waena o kēia mau mea, e hanaʻia e pili ana i nā kūlana, nā lawelawe a me nā hana o kēlā me kēia o lākou e noʻonoʻo ana i nā pae hoʻohālike i hoʻohālikelikeʻia; E kūlike, kūpaʻa, a e hoʻokumu i ka pahuhopu i ka hōʻoiaʻana i ke kūlike kūlike o ka uluʻana, ka maikaʻi o ke ola a me nā kūlike likeʻole ma ka'āina āpau.
La distribución entre la Nación, las provincias y la ciudad de Buenos Aires y entre éstas, se efectuará en relación directa a las competencias, servicios y funciones de cada una de ellas contemplando criterios objetivos de reparto; será equitativa, solidaria y dará prioridad al logro de un grado equivalente de desarrollo, calidad de vida e igualdad de oportunidades en todo el territorio nacional.


ʻO ke kānāwai o kaʻaelike e loaʻa i ka Senate e like me ka Chamber i hānau ai a pono eʻaeʻia me ka hapanui o ka piha o nā hoa o kēlā me kēia Chamber,ʻaʻole hiki ke hoʻololi a hoʻololiʻia iʻoleʻole e'āponoʻia e nā'āina.
La ley convenio tendrá como Cámara de origen el Senado y deberá ser sancionada con la mayoría absoluta de la totalidad de los miembros de cada Cámara, no podrá ser modificada unilateralmente ni reglamentada y será aprobada por las provincias.


ʻAʻole e hoʻololiʻia nā mana, nā lawelawe a iʻole nā ​​hana me ka hoʻoili ponoʻana o nā kumuwaiwai, i'āponoʻia e ke kānāwai o ka'aha'ōlelo i ka wā e pono ai a me ka moku'āina e pili ana a iʻole ke kūlanakauhaleʻo Buenos Aires kahi kūpono.
No habrá transferencia de competencias, servicios o funciones sin la respectiva reasignación de recursos, aprobada por ley del Congreso cuando correspondiere y por la provincia interesada o la ciudad de Buenos Aires en su caso.


E mālama ka luna hoʻomalu o ka moku'āina i ka mālama a me ka nānāʻana i ka hoʻokōʻana i nā'ōlelo o kēia māhele, e like me ka mea i ho'ākākaʻia e ke kānāwai, e hoʻokūpaʻa i ka hōʻike o nā panalāʻau a me ke kūlanakauhaleʻo Buenos Aires.
Un organismo fiscal federal tendrá a su cargo el control y fiscalización de la ejecución de lo establecido en este inciso, según lo determina la ley, la que deberá asegurar la representación de todas las provincias y la ciudad de Buenos Aires en su composición.


3. Hoʻonohonoho a hoʻololi i nā hoʻokaʻawale kūikawā o nā kumu waiwai, no kekahi manawa, ma ke kānāwai kūpono i'āponoʻia e ka hapanui hope o ka piha o nā hoa o kēlā me kēia Chamber.
3. Establecer y modificar asignaciones específicas de recursos coparticipables, por tiempo determinado, por ley especial aprobada por la mayoría absoluta de la totalidad de los miembros de cada Cámara.


4. Hoʻopili i nā loans ma keʻano kālā o ka lāhui.
4. Contraer empréstitos sobre el crédito de la Nación.


5. E hoʻolilo i ka hoʻohana a me ka hoʻoiliʻana i nā'āina āpau o ka'āina.
5. Disponer del uso y de la enajenación de las tierras de propiedad nacional.


6. Hoʻonohonoho a hoʻoponopono i kahi'auke kāleka me ka mana e hoʻopuka aku i nā kālā, a me nā'auwaʻa'ē aʻe.
6. Establecer y reglamentar un banco federal con facultad de emitir moneda, así como otros bancos nacionales.


7. Hoʻoponopono i ka ukuʻana o ka'ai'ē home a me ka'āina'ē o ka lāhui.
7. Arreglar el pago de la deuda interior y exterior de la Nación.


8. E hoʻonohoʻia i kēlā me kēia makahiki, e like me nā'ōlelo i kauʻia ma ka paukuʻekolu o inc. 2 o kēiaʻatikala, ka hōʻuluʻulu o ka hoʻolālā kālā a me ka heluʻana i nā kumuwaiwai o ka hoʻoponopono aupuni, e pili ana i ka papahana aupuni a me ka hoʻolālā hoʻokele kālā a me ka'āpono a hōʻole paha i ka waihona kālā.
8. Fijar anualmente, conforme a las pautas establecidas en el tercer párrafo del inc. 2 de este artículo, el presupuesto general de gastos y cálculo de recursos de la administración nacional, en base al programa general de gobierno y al plan de inversiones públicas y aprobar o desechar la cuenta de inversión.


9. Nāʻaeʻaelike o ka Waihona Waihona o ka Moku'āina i nā panalāʻau,ʻaʻole hiki i ko lākou waihona, e like me kā lākouʻoihana kālā, e hoʻonui i kā lākou lilo.
9. Acordar subsidios del Tesoro nacional a las provincias, cuyas rentas no alcancen, según sus presupuestos, a cubrir sus gastos ordinarios.


10. Hoʻonohonoho i ka holoholoʻana o nā muliwai kūpono, e hoʻololi i nā awa i kūpono iā ia, a hana a hoʻopau paha i nā hana.
10. Reglamentar la libre navegación de los ríos interiores, habilitar los puertos que considere convenientes, y crear o suprimir aduanas.


11. ka hōʻailona kālā, e hoʻololi i ka waiwai a me nā mea'ē aʻe; a lawe i kekahi pūnaehana kaulike a me nā ana no ka lāhui holoʻokoʻa.
11. Hacer sellar moneda, fijar su valor y el de las extranjeras; y adoptar un sistema uniforme de pesos y medidas para toda la Nación.


12. Hoʻoponopono i nā Kulekele Civil, Pāʻoihana, Criminal, Mining, Labor and Codes Codes, ma nā unite a iʻole i kaʻawale nā ​​kino , me kaʻole o nā kānāwai e hoʻololi ana i nā mana aupuni, e pili ana i kā lākou noi i nā pā aupuni āpau a poʻemena paha, aiʻole nā ​​kānaka e hāʻule i lalo o ko lākou mau aupuni; a me nā kānāwai laulā no ka lāhui holoʻokoʻa ma ke kūʻokoʻa a me ka lāhui, ma muli o ke kumukānāwai o ka lāhui kūlohelohe a me ke koho no ka pono o'Atinaina: a me nā banekorupa, ma ke kū'ēʻana i ke kālā a me nā palapala aupuni o ka Moku'āina, a me nā mea e pono ai ke kūkuluʻiaʻana o ka jure hoʻokolokolo.
12. Dictar los Códigos Civil, Comercial, Penal, de Minería, y del Trabajo y Seguridad Social, en cuerpos unificados o separados, sin que tales códigos alteren las jurisdicciones locales, correspondiendo su aplicación a los tribunales federales o provinciales, según que las cosas o las personas cayeren bajo sus respectivas jurisdicciones; y especialmente leyes generales para toda la Nación sobre naturalización y nacionalidad, con sujeción al principio de nacionalidad natural y por opción en beneficio de la argentina: así como sobre bancarrotas, sobre falsificación de la moneda corriente y documentos públicos del Estado, y las que requiera el establecimiento del juicio por jurados.


13. E hoʻonohonoho i kaʻoihana me nā aupuni'ē, a me nā panalāʻau kekahi i kekahi.
13. Reglar el comercio con las naciones extranjeras, y de las provincias entre sí.


14. Hoʻonohonoho a hoʻokumu i ka pou kaulike o ka lāhui.
14. Arreglar y establecer los correos generales de la Nación.


15. Hoʻopaʻa pololei i nā palena o ka'āina o ka Nation, hoʻoponopono i nā o nā panalāʻau, e hana i nā mea hou, ae hoʻoholo ma kekahi kānāwai kūkā i ka hui, ka hoʻomalu a me ke aupuni e pono i nā aupuni āpau, ma waho o nā palena i hāʻawiʻia i nā'āina.
15. Arreglar definitivamente los límites del territorio de la Nación, fijar los de las provincias, crear otras nuevas, y determinar por una legislación especial la organización, administración y gobierno que deben tener los territorios nacionales, que queden fuera de los límites que se asignen a las provincias.


16. E hoʻolako i ka palekana i nā palena.
16. Proveer a la seguridad de las fronteras.


17. Eʻike i ka nohona lāhui a me ka nohona moʻomeheu o nā lāhui kanaka maoli o'Asinaina.
17. Reconocer la preexistencia étnica y cultural de los pueblos indígenas argentinos.


Pono lākou e mahalo i ko lākouʻike a me ka pono i ka hoʻonaʻauao 'elua a me ka moʻomeheu; ʻike i ke kūlana kūlana o ko lākou mau kaiaulu, a me ka nohoʻana o ke kaiāulu a me ka nohoaliʻiʻana i nā'āina a lākou i noho ai i kaʻoihana; a hoʻolālā i ka hāʻawiʻana i kahi pono'ē aʻe e pono ai ke ulu kanaka; ʻaʻole e hoʻoneʻeʻia kekahi, i hiki ke hoʻoliloʻia a kūpono paha no ka hihia a me ka hao . E hōʻoia i ko lākou komoʻana i ka hoʻomaluʻana i kā lākou mau kumuwaiwai kūlohelohe a me nā mea'ē aʻe e pili ana iā lākou. Hiki i nā 'āpana ke hana i kēia mau mana e like me kēia.
Garantizar el respeto a su identidad y el derecho a una educación bilingüe e intercultural; reconocer la personería Jurídica de sus comunidades, y la posesión y propiedad comunitarias de las tierras que tradicionalmente ocupan; y regular la entrega de otras aptas y suficientes para el desarrollo humano; ninguna de ellas será enajenable, transmisible ni susceptible de gravámenes o embargos. Asegurar su participación en la gestión referida a sus recursos naturales y a los demás intereses que los afecten. Las provincias pueden ejercer concurrentemente estas atribuciones.


18. e hoʻolako i nā mea e pōmaikaʻi ai ka'āina, i ka holomua a me ka maluhia o nā panalāʻau, a me ka holomua o ka hoʻonaʻauaoʻana, e hoʻolālā i nā hoʻolālā o ka hoʻonaʻauao ākea a me ke kulanui, a me ka hoʻolahaʻana i kaʻoihana, ka heleʻana i ka moku, , ka hoʻokumuʻiaʻana o nā'āina āpau o ke aupuni, ka hoʻokumuʻana a me ka hoʻokumuʻiaʻana o nāʻoihana hou, ka laweʻia mai o nā'āina'ē a me kaʻimiʻana i nā muliwai i ka muliwai, ma nā kānāwai palekana no kēia mau hana a me ka hoʻolimalima liʻiliʻi o nā pono a me nā uku o ka hoʻoulu.
18. Proveer lo conducente a la prosperidad del país, al adelanto y bienestar de todas las provincias, y al progreso de la ilustración, dictando planes de instrucción general y universitaria, y promoviendo la industria, la inmigración, la construcción de ferrocarriles y canales navegables, la colonización de tierras de propiedad nacional, la introducción y establecimiento de nuevas industrias, la importación de capitales extranjeros y la exploración de los ríos interiores, por leyes protectoras de estos fines y por concesiones temporales de privilegios y recompensas de estímulo.


19. E hoʻolako i nā mea e pono ai ke uluʻana o kānaka, ka holomua o kaʻoihana waiwai me ka hoʻoponopono i ka maikaʻi, ka uluʻana o ka hoʻokele waiwai'āina, ka hanauna hana, ka hoʻonaʻauaoʻoihana o nā mea hana, ka paleʻana i ka waiwai o ke kālā, ke noiʻi a me ka hoʻomohala'enekema a me ka technology, ka hoʻolahaʻana a me ka hoʻohana.
19. Proveer lo conducente al desarrollo humano, al progreso económico con justicia social, a la productividad de la economía nacional, a la generación de empleo, a la formación profesional de los trabajadores, a la defensa del valor de la moneda, a la investigación y al desarrollo científico y tecnológico, su difusión y aprovechamiento.


No ka hoʻolakoʻana i ka ulu likeʻole o ka lāhui a me ka hoʻoponoponoʻana i kona mau'āina; e hoʻoikaika i nā kulekele likeʻole e kūpono ana e kaulike i ka uluʻana o ka pilina piliʻole o nā aupuni a me nā wahi. No kēia mau loiloi, e lilo ka Senate i hale no ke kumu.
Proveer al crecimiento armónico de la Nación y al poblamiento de su territorio; promover políticas diferenciadas que tiendan a equilibrar el desigual desarrollo relativo de provincias y regiones. Para estas iniciativas, el Senado será Cámara de origen.


E hoʻolālā i nā kānāwai o ka hoʻolālā a me nā kumu o ka hoʻonaʻauao e hoʻolālā i ka 'āpana o ka moku'āina e pili ana i nā mea āpau a me nā mea o ka moku'āina; e hōʻoiaʻiʻo i ka kuleana o ka Moku'āina, ka hoʻokomoʻoleʻia o kaʻohana a me ka hui kaiāulu, ka hoʻonuiʻana i nā kumukānāwai democratana a me ke kūlike o nā manawa a me nā hana me ka hoʻokaeʻoleʻia; a ke hōʻoiaʻiʻo nei lākou i nā kumukānāwai o ke kuleana a me ke kaulike o ka hoʻonaʻauao aupuni a me ka noho aupuni a me ke kūlana o nā kulanui o ke aupuni.
Sancionar leyes de organización y de base de la educación que consoliden la unidad nacional respetando las particularidades provinciales y locales; que aseguren la responsabilidad indelegable del Estado, la participación de la familia y la sociedad, la promoción de los valores democráticos y la igualdad de oportunidades y posibilidades sin discriminación alguna; y que garanticen los principios de gratuidad y equidad de la educación pública estatal y la autonomía y autarquía de las universidades nacionales.


Hoʻoponopono i nā kānāwai e pale ana i kaʻike a me ka moʻomeheu moʻomeheu, nā hanaʻokoʻa a me ka holoʻana o nā hana a ka mea kākau; ka hoʻoilina hoʻoilina a me nā wahi moʻomeheu a me nā leo.
Dictar leyes que protejan la identidad y pluralidad cultural, la libre creación y circulación de las obras del autor; el patrimonio artístico y los espacios culturales y audiovisuales.


20. Nā hoʻokolokolo hoʻokolokolo i kūpono i ka ' Aha Hoʻokolokolo Kiʻekiʻe; hana a hoʻolālā i nā hana, hoʻokumu i nā mana, hāʻawi i nā peniho, nā'ōlelo hoʻohanohano, a hāʻawi i nā loina nui.
20. Establecer tribunales inferiores a la Corte Suprema de Justicia; crear y suprimir empleos, fijar sus atribuciones, dar pensiones, decretar honores, y conceder amnistías generales.


21. hōʻole a hōʻole paha i nā kumu no ka haʻaleleʻana o ka Pelekikena a iʻole Pelekikena Pelekikena o ka Repubalika; ae haʻi aku i ka hihia e hoʻomaka ai i kahi koho balota hou.
21. Admitir o desechar los motivos de dimisión del presidente o vicepresidente de la República; y declarar el caso de proceder a nueva elección.


22. E'āpono a hōʻole paha i nā kuʻikahi i hoʻopaʻaʻia me nā lāhui'ē aʻe a me nā hui kaiaulu a me nā hui me ka Holy See. ʻO nā kuikahi a me nā concordats iʻoi aʻe kaʻoihana kiʻekiʻe ma mua o nā kānāwai .
22. Aprobar o desechar tratados concluidos con las demás naciones y con las organizaciones internacionales y los concordatos con la Santa Sede. Los tratados y concordatos tienen jerarquía superior a las leyes.


Ka'ŌleloʻAmelika o nā Pono a me nā Hana o ke Kānaka; ka'ōlelo Hawaiʻi e pili ana i nā pono kanaka; kaʻAhaʻAmelika e pili ana i nā pono kanaka; ke Kānāwai a me nā Kuleana Kuʻuna ma lalo o ka International Convention on Economic, Social and Cultural Rights; ke Kānāwai a me nā Kuleana Kuleana'Āina; ka Hui Kūkākūkā no ka Puʻe a me ka hoʻopaʻiʻana i ka Crime o ka Hānana; ka Kuikahi Hui 'Auʻau no ka Hoʻopau' ia 'ana i nā Kānāwai a pau o ka Hoʻokae'Iiwi; ke Kūkākūkā e pili ana i ka hoʻoholoʻiaʻana o nā mea a pau o ka hoʻokaeʻana i nā wāhine; ke Kānāwai 'ana i ka hoʻopaʻi a me nā mea hōʻinoʻino' ino, hoʻomāinoino a hōʻino paha; ka Hui Kūkākūkā no nā Pono o ke Keiki; i ke kūlana o ko lākou kūpono, he kumu kālai'āina kā lākou,ʻaʻole lākou e wehewehe i kekahi mea o ka māhele mua o kēia Kumukānāwai a pono e hoʻomaopopoʻia he mea kūpono i nā kuleana a me nā'ōlelo hōʻoiaʻiʻo iʻikeʻia e ia. Hiki ke hoʻohewa waleʻia, inā he kūpono, e ka Mana Mana Hoʻokohu Aupuni, me ka'āpono o nā hapakoluʻelua o ka piha o nā hoa o kēlā me kēia Chamber.
La Declaración Americana de los Derechos y Deberes del Hombre; la Declaración Universal de Derechos Humanos; la Convención Americana sobre Derechos Humanos; el Pacto Internacional de Derechos Económicos, Sociales y Culturales; el Pacto Internacional de Derechos Civiles y Políticos y su Protocolo Facultativo; la Convención sobre la Prevención y la Sanción del Delito de Genocidio; la Convención Internacional sobre la Eliminación de todas las Formas de Discriminación Racial; la Convención sobre la Eliminación de todas las Formas de Discriminación contra la Mujer; la Convención contra la Tortura y otros Tratos o Penas Crueles, Inhumanos o Degradantes; la Convención sobre los Derechos del Niño; en las condiciones de su vigencia, tienen jerarquía constitucional, no derogan artículo alguno de la primera parte de esta Constitución y deben entenderse complementarios de los derechos y garantías por ella reconocidos. Sólo podrán ser denunciados, en su caso, por el Poder Ejecutivo Nacional, previa aprobación de las dos terceras partes de la totalidad de los miembros de cada Cámara.


ʻO nā mau kuikahi a me nāʻaha kūkā e pili ana i nā kuleana kanaka, ma hope o ka'āponoʻia e ka'aha'ōlelo, e koiʻia ka pāpālua o nā hapakoluʻelua o nā hoa o kēlā me kēia Chamber eʻoliʻoli i ke kumukānāwai kumukānāwai.
Los demás tratados y convenciones sobre derechos humanos, luego de ser aprobados por el Congreso, requerirán del voto de las dos terceras partes de la totalidad de los miembros de cada Cámara para gozar de la jerarquía constitucional.


23. ka hoʻolālā a hāpai i nā hana kūpono e hōʻoiaʻiʻo ana i ke kūlike o ka manawa kūpono a me ka lapaʻauʻana, a me ka piha a me ka hoʻokōʻana i nā kuleana iʻikeʻia e kēia Kumukānāwai a me nā kuikahi o ka honua e pili ana i nā kuleana kanaka, nā wāhine, ka poʻe kahiko a me nā poʻe kino kīnā.
23. Legislar y promover medidas de acción positiva que garanticen la igualdad real de oportunidades y de trato, y el pleno goce y ejercicio de los derechos reconocidos por esta Constitución y por los tratados internacionales vigentes sobre derechos humanos, en particular respecto de los niños, las mujeres, los ancianos y las personas con discapacidad.


E hoʻolālā i kahi hoʻolālā kūikawā kūikawā a ma waho o ka palekana o ke keiki i pilikia, mai ka'ōpiopio a hiki i ka hopena o ke kau kula haʻahaʻa, a me ka makuahine i ka wā o ka'ōpū a me ka manawa hānai.
Dictar un régimen de seguridad social especial e integral en protección del niño en situación de desamparo, desde el embarazo hasta la finalización del período de enseñanza elemental, y de la madre durante el embarazo y el tiempo de lactancia.


24. Eʻae i ka hoʻohui i nā kuikahi i hāʻawi i ka mana a me ka mana hoʻokolokolo i nāʻoihana supranational i lalo o keʻano o ka pānaʻi like a me ke kaulike, a e pili ana i ke kauoha democana a me nā kuleana kanaka. ʻO nā kumulāʻau i hōʻikeʻia ma ko lākou hopena, he kūlana kiʻekiʻe iʻoi aʻe ma luna o nā kānāwai.
24. Aprobar tratados de integración que deleguen competencias y jurisdicción a organizaciones supraestatales en condiciones de reciprocidad e igualdad, y que respeten el orden democrático y los derechos humanos. Las normas dictadas en su consecuencia tienen jerarquía superior a las leyes.


ʻO kaʻaeʻana o kēia mau kuikahi me nā Latin American States e koiʻia ka hapa nui loa o nā hoa o kēlā me kēia Chamber. Ma ka hihia o nā kuʻikahi me nāʻAmelika'ē aʻe,ʻo ka Congress of the Nation, me ka hapanui o nā lālā e noho ana i kēlā me kēia Hale, e hōʻike ana i ka loiloi o ka'āpono o ke kuʻikahi a hiki ke'āponoʻia me ka kohoʻana o ka hapanui o ka piha no nā lālā o kēlā hale kēia Hale, ma hope o hoʻokahi haneri me ka iwakālua o nā lā o ka hōʻike hoʻolaha.
La aprobación de estos tratados con Estados de Latinoamérica requerirá la mayoría absoluta de la totalidad de los miembros de cada Cámara. En el caso de tratados con otros Estados, el Congreso de la Nación, con la mayoría absoluta de los miembros presentes de cada Cámara, declarará la conveniencia de la aprobación del tratado y sólo podrá ser aprobado con el voto de la mayoría absoluta de la totalidad de los miembros de cada Cámara, después de ciento veinte días del acto declarativo.


ʻO ka hōʻoleʻana i nā kuʻikahi i hāʻawiʻia i kēia māhele, e koi ana i ka'āpono mua o ka hapa nui o ka piha o nā hoa o kēlā me kēia Chamber.
La denuncia de los tratados referidos a este inciso, exigirá la previa aprobación de la mayoría absoluta de la totalidad da los miembros de cada Cámara.


25. E kauoha i ka Luna Hoʻokele e haʻi i ke kaua a iʻole ka maluhia.
25. Autorizar al Poder Ejecutivo para declarar la guerra o hacer la paz.


26. Hoʻoulu i ka Mana Hoʻokele no ka hoʻonohonohoʻana i ka hoʻopaʻiʻana, a hoʻokumu i nā rula no nā paʻahao.
26. Facultar al Poder Ejecutivo para ordenar represalias, y establecer reglamentos para las presas.


27. Hoʻokuʻu i nā pūʻali koa i ka manawa o ka maluhia a me ke kaua, a kau i nā rula no kā lākou hui a me ke aupuni.
27. Fijar las fuerzas armadas en tiempo de paz y guerra, y dictar las normas para su organización y gobierno.


28. Eʻae i ka hoʻokomoʻana o nā pūʻali koa i loko o ka'āina o ka Nation, a me ka haʻaleleʻana o nā pūʻali aupuni ma waho.
28. Permitir la introducción de tropas extranjeras en el territorio de la Nación, y la salida de las fuerzas nacionales fuera de él.


29. E haʻi i kahi moku no ka hoʻopiʻiʻana i kekahi ma ka helu a hoʻokahi paha o ka Nation i ka hihia o loko, a'āpono a hoʻokuʻu paha i ka hoʻopukaʻiaʻana o ke kaua i ka wā e hoʻomaha ai, e ka Mana Mana Mana.
29. Declarar en estado de sitio uno o varios puntos de la Nación en caso de conmoción interior, y aprobar o suspender el estado de sitio declarado, durante su receso, por el Poder Ejecutivo.


30. Hoʻoponopono i nā kānāwai kūikawā ma ka'āina o ke aupuni nui o ka'āina a hoʻopuka i ke kānāwai kūpono e pili ana i ka hoʻokōʻana i nā kumuhana o ka hoʻokumuʻana i ka pono o ka'āina ma ka'āina o ka Repubalika. E mau nā luna o ke aupuni āpau a me nā mana aupuni i nā mana o nā makai a me ka hoʻokūpaʻaʻana ma luna o kēia mau keʻena, i ka wā a lākou eʻaʻaʻole ai i ka hoʻokōʻia o kēlā mau hana.
30. Ejercer una legislación exclusiva en el territorio de la capital de la Nación y dictar la legislación necesaria para el cumplimiento de los fines específicos de los establecimientos de utilidad nacional en el territorio de la República. Las autoridades provinciales y municipales conservarán los poderes de policía e imposición sobre estos establecimientos, en tanto no interfieran en el cumplimiento de aquellos fines.


31. Hana i ka'apena palekana ma kekahi moku'āina a ma ka Buenos Aires paha.
31. Disponer la intervención federal a una provincia o a la ciudad de Buenos Aires.


Eʻae a hōʻole paha i ka'ōlelo i kauohaʻia e ka mana mana .
Aprobar o revocar la intervención decretada, durante su receso, por el Poder Ejecutivo.


32. E hana i na kanawai a me na rula hooponopono a pau i kupono e hoohana i na mana i hana ia, a me na mea a pau i haawiia e keia Kumukanawai i ke Aupuni o ka aina Argentine.
32. Hacer todas las leyes y reglamentos que sean convenientes para poner en ejercicio los poderes antecedentes, y todos los otros concedidos por la presente Constitución al Gobierno de la Nación Argentina.


Paukū 76 - Ua pāpāʻia ka'aha'ōlelo ma ka Mana Mana Manawa, koe naʻe ma nā mea o ka hoʻoponopono a me ke kūlana o ka lehulehu, me ka manawa kūpono no kāna hana a ma loko o nā kumuhana o kaʻaha i hoʻokumuʻia e ka'aha'ōlelo.
Artículo 76.- Se prohíbe la delegación legislativa en el Poder Ejecutivo, salvo en materias determinadas de administración o de emergencia pública, con plazo fijado para su ejercicio y dentro de las bases de la delegación que el Congreso establezca.


ʻO ka hopena hopena ma ka hopena o ka manawa i hoʻolakoʻia ma ka pauku muaʻaʻole ia e manaʻo e hoʻololi hou i nā pilina pili i ke kānāwai e kū nei ma lalo o nā rula i'ōleloʻia e ka'aha'ōlelo.
La caducidad resultante del transcurso del plazo previsto en el párrafo anterior no importará revisión de las relaciones jurídicas nacidas al amparo de las normas dictadas en consecuencia de la delegación legislativa.


MOKUNA KIMA
CAPÍTULO QUINTO


Ma ke kūkuluʻana a me kaʻaeʻana i nā kānāwai
De la formación y sanción de las leyes


Paukū 77 .- E hiki ke hoʻokomoʻia nā kānāwai ma nā keʻena o ka Hale Hōʻikeʻike, ma nā papahana i hoʻolahaʻia e nā lālā a iʻole e ka Mana Mana Hooko, koe naʻe nā kumu i hoʻokumuʻia ma loko o kēia Kumukānāwai.
Artículo 77.- Las leyes pueden tener principio en cualquiera de las Cámaras del Congreso, por proyectos presentados por sus miembros o por el Poder Ejecutivo, salvo las excepciones que establece esta Constitución.


ʻO nā pāʻoihana e hoʻololi i ka noho koho a me nā māhele politika e pono e'āponoʻia e ka hapa nui loa o nā hoa o ke Keena.
Los proyectos de ley que modifiquen el régimen electoral y de partidos políticos deberán ser aprobados por mayoría absoluta del total de los miembros de las Cámaras.


Paukū 78 .- Ua hōʻoia i ka bila e ka Hale i hānau, e waiho i ka hale e kūkākūkā ai i kekahi Hale. Kāponoʻia e nā meaʻelua, ua hele i ka Mana Mana Mana o ka Nation no ka ninaninauʻana; a inā i loaʻa iā ia ka'āpono, ua hoʻolahaʻo ia i ke kānāwai.
Artículo 78.- Aprobado un proyecto de ley por la Cámara de su origen, pasa para su discusión a la otra Cámara. Aprobado por ambas, pasa al Poder Ejecutivo de la Nación para su examen; y si también obtiene su aprobación, lo promulga como ley.


Paukū 79 - Ma kēlā me kēia Chamber, ma hope o kaʻaeʻana i ka bila kaulike, hiki iā ia ke hāʻawi i kona mau komite i ka'āpono e pili ana i ka papahana, me ka kohoʻana o ka hapa nui loa o ka piha o nā lālā. E hiki nō i ka Luna Lūkini, me ka helu koho hoʻokahi, ka haʻalele i kaʻelele me ka hoʻokōʻole a hoʻi hou i ke kaʻina hana maʻamau. ʻO ka'āponoʻana i ke komisina e koi i ka koho o ka hapa nui loa o ka nui o nā lālā. I ka manawa i'āponoʻia ai kēia papahana i loko o ke kōmike, e hoʻokōʻia ke kaʻina hana maʻamau.
Artículo 79.- Cada Cámara, luego de aprobar un proyecto de ley en general, puede delegar en sus comisiones la aprobación en particular del proyecto, con el voto de la mayoría absoluta del total de sus miembros. La Cámara podrá, con igual número de votos, dejar sin efecto la delegación y retomar el trámite ordinario. La aprobación en comisión requerirá el voto de la mayoría absoluta del total de sus miembros. Una vez aprobado el proyecto en comisión, se seguirá el trámite ordinario.


Paukū 80 - Keʻaeʻia kēlā me kēia papahana i hoʻiʻole i loko o nā lā hana heʻumi. ʻO nā papa hana hoʻokuʻu i'āponoʻoleʻia e'āponoʻoleʻia ma kaʻaoʻao i koe. Eia naʻe, hiki wale ke hoʻolahaʻia nāʻaoʻao i mālamaʻoleʻia inā he kūʻokoʻa kūʻokoʻa kūʻokoʻa lākou aʻaʻole ko lākou'āpono'āpanahele e hoʻololi i kaʻuhane a iʻole i ka lokahi o ka papahana iʻaeʻia e ka'aha'ōlelo. I kēia hihia, e hoʻohanaʻia ka hana iʻikeʻia no nā kānāwai o ka pilikia a me ka wikiwiki.
Artículo 80.- Se reputa aprobado por el Poder Ejecutivo todo proyecto no devuelto en el término de diez días útiles. Los proyectos desechados parcialmente no podrán ser aprobados en la parte restante. Sin embargo, las partes no observadas solamente podrán ser promulgadas si tienen autonomía normativa y su aprobación parcial no altera el espíritu ni la unidad del proyecto sancionado por el Congreso. En este caso será de aplicación el procedimiento previsto para los decretos de necesidad y urgencia.


Paukū 81 -ʻAʻole hiki ke hōʻano houʻia kekahi bila i hōʻole loaʻia e kekahi o ke Keena i nā kau o kēlā makahiki. ʻAʻole hiki i kekahi o ke keʻena ke hoʻonele i kekahi papahana i puka mai i loko o laila a hoʻohuiʻia a hoʻololiʻia paha e ka Chamber Hoʻoholo. Inā hoʻokuleanaʻia kēia papahana i nā mea hoʻohui a hoʻoponopono paha e ka Chamber Review, pono e hōʻikeʻia ka hopena o ka kohoʻana i mea e hoʻoholo ai i ka hoʻokumuʻiaʻana o ia mau hoʻohui a iʻole nā ​​hoʻoponoponoʻana e ka hapa nui loa o ka poʻe e noho nei a iʻoleʻelua hapakolu o ka poʻe e noho nei. Hiki i ka hapanui o ka poʻe i'āpono ke'āpono i ka papahana me nā hoʻohui a iʻole nā ​​hoʻoponopono i hoʻokomo a hoʻopaʻa paha i ka hua'ōlelo mua, keʻole nā ​​mea hoʻohui a me nā hoʻoponopono i hanaʻia e ka mea loiloi e nā hapakolu o ka poʻe e noho nei. Ma kēia hihia hope loa, e neʻe ana ka papahana i ka Mana Mana Mana me nā hoʻoponopono a me nā hoʻoponopono o ka Chamber Review, keʻole ke kuhiʻana o ka Chamber ma kāna'ōlelo mua me ka koho o nā hapakoluʻelua o ka poʻe e noho nei. ʻAʻole hiki i ka Chamber kumu ke hoʻokomo i nā hōʻailona hou a hoʻoponopono paha i nā mea i hanaʻia e ka Chamber Review.
Artículo 81.- Ningún proyecto de ley desechado totalmente por una de las Cámaras podrá repetirse en las sesiones de aquel año. Ninguna de las Cámaras puede desechar totalmente un proyecto que hubiera tenido origen en ella y luego hubiese sido adicionado o enmendado por la Cámara revisora. Si el proyecto fuere objeto de adiciones o correcciones por la Cámara revisora, deberá indicarse el resultado de la votación a fin de establecer si tales adiciones o correcciones fueron realizadas por mayoría absoluta de los presentes o por las dos terceras partes de los presentes. La Cámara de origen podrá por mayoría absoluta de los presentes aprobar el proyecto con las adiciones o correcciones introducidas o insistir en la redacción originaria, a menos que las adiciones o correcciones las haya realizado la revisora por dos terceras partes de los presentes. En este último caso, el proyecto pasará al Poder Ejecutivo con las adiciones o correcciones de la Cámara revisora, salvo que la Cámara de origen insista en su redacción originaria con el voto de las dos terceras partes de los presentes. La Cámara de origen no podrá introducir nuevas adiciones o correcciones a las realizadas por la Cámara revisora.


Paukū 82 - Pono ka makemake o kēlā Hale i kēlā me kēia Hale. Hoʻokuʻuʻia ka hōʻai'ē a iʻole ka papa haʻihaʻi ma nā hihia a pau.
Artículo 82.- La voluntad de cada Cámara debe manifestarse expresamente; se excluye, en todos los casos, la sanción tácita o ficta.


Paukū 83. - Kiolaʻia i loko o ka holoʻokoʻa a ma kahi hapa paha o ka papahana e ka Mana Mana Manawa, hoʻihoʻi me kāna mau kumu i ka Chamber o kona kumu: a kūkākūkā hou ia, a inā hōʻoia ia e ka hapanuiʻelua hapa nui, e hala hou i ka hale hoʻokolokolo. Inā eʻaeʻia ana e kēlā me kēia Keʻenaʻo ia ma ka hapanui hoʻokahi, aia ke pāʻani i kānāwai a hāʻawiʻia i ka Mana Mana Mana no kona hoʻokō. ʻO nā pāloi o nā Haleʻelua e waiho i kēia manawa, ma o lākou iho,ʻaʻole paha; aʻo nā inoa a me nā kumu o ka poʻe koho, a me nā hōʻole o ka Mana Mana Mana, e hoʻopuka kokeʻia e ka poʻe paʻi puke. Ināʻokoʻa ke Keena i nā kū'ē,ʻaʻole hiki ke hana houʻia kēia papahana i nā papa o kēlā makahiki.
Artículo 83.- Desechado en el todo o en parte un proyecto por el Poder Ejecutivo, vuelve con sus objeciones a la Cámara de su origen: ésta lo discute de nuevo, y si lo confirma por mayoría de dos tercios de votos, pasa otra vez a la Cámara de revisión. Si ambas Cámaras lo sancionan por igual mayoría, el proyecto es ley y pasa al Poder Ejecutivo para su promulgación. Las votaciones de ambas Cámaras serán en este caso nominales, por si o por no; y tanto los nombres y fundamentos de los sufragantes, como las objeciones del Poder Ejecutivo, se publicarán inmediatamente por la prensa. Si las Cámaras difieren sobre las objeciones, el proyecto no podrá repetirse en las sesiones de aquel año.


Paukū 84 - Ma kaʻaeʻana o nā kānāwai, e hoʻohanaʻia kēia kulekele:ʻO ka Senate a me nā Lunamaka'āinana o ka'Āina Argentine, i hōʻuluʻuluʻia ma ka'aha'ōlelo, ... hoʻokō aʻaʻa paha me ka ikaika o ke kānāwai.
Artículo 84.- En la sanción de las leyes se usará de esta fórmula: El Senado y Cámara de Diputados de la Nación Argentina, reunidos en Congreso, ... decretan o sancionan con fuerza de ley.


MOKUNA XI
CAPITULO SEXTO


No ka Audit Audit o ka Nation
De la Auditoría General de la Nación


Paukū 85 -ʻO ka mana o waho o ka māhele o ka lehulehu ma kona mau waiwai, waiwai waiwai, kālā a me nā mea i hanaʻia,ʻo ia ka hoʻoilina o ka mana aupuni.
Artículo 85.- El control externo del sector público nacional en sus aspectos patrimoniales, económicos, financieros y operativos, será una atribución propia del Poder Legislativo.


E kākoʻoʻia ka hoʻokolokolo a me ka manaʻo o ka mana o ka Mō'ī no ka hana a me ke kūlana o ka hoʻoponopono aupuniʻana i nā manaʻo o ka Luna Hooia o ka Nation.
El examen y la opinión del Poder Legislativo sobre el desempeño y situación general de la administración pública estarán sustentados en los dictámenes de la Auditoría General de la Nación.


E hoʻokomoʻia kēia pūnaewele kōkua o ka Hale Hōʻikeʻike, me ka mana kūʻokoʻa, i keʻano i hoʻokumuʻia e ke kānāwai e hoʻoponopono ana i kāna mea i hana ai a me ka hanaʻana, a he mea pono e'āponoʻia e ka hapa nui o nā lālā o kēlā me kēia Chamber. E kohoʻia ka pelekikena o ka hui ma ka noi o kaʻaoʻao kālai'āina kū'ē me ka helu nui loa o nā luna kānāwai ma ka'aha'ōlelo.
Este organismo de asistencia técnica del Congreso, con autonomía funcional, se integrará del modo que establezca la ley que reglamenta su creación y funcionamiento, que deberá ser aprobada por mayoría absoluta de los miembros de cada Cámara. El presidente del organismo será designado a propuesta del partido político de oposición con mayor número de legisladores en el Congreso.


Nāna e mālama i ka mana o ke kānāwai, ka hoʻoponopono a me ka hoʻoponoponoʻana i nā hana a pau o ke aupuni i hoʻonohonohoʻia a hoʻohuiʻia e ka lehulehu, me keʻano o ka hui, a me nā hana'ē aʻe i hāʻawiʻia e ke kānāwai iā ia. Pono e komo i loko o ke kaʻina o kaʻaeʻana a hōʻole paha i nāʻike a me nā hoʻokele kālā o nā kālā aupuni.
Tendrá a su cargo el control de legalidad, gestión y auditoría de toda la actividad de la administración pública centralizada y descentralizada, cualquiera fuera su modalidad de organización, y las demás funciones que la ley le otorgue. Intervendrá necesariamente en el trámite de aprobación o rechazo de las cuentas de percepción e inversión de los fondos públicos.


MOKUNA XVI
CAPÍTULO SEPTIMO


Mai ka'Ombudsman
Del Defensor del Pueblo


Paukū 86 .- ʻO ka'Ombudsman heʻokoʻa kūʻokoʻa i hoʻokumuʻia ma loko o ka piha o ka'aha'ōlelo o kaʻahahui, kahi e hana me ka mana kūʻokoʻa piha, me ka loaʻaʻole o nā'ōlelo aʻo mai nā mana. ʻO kāna misionari ka pale a me ka paleʻana i nā kuleana kanaka a me nā pono, nā pono a me nā pono i mālamaʻia ma kēia Kumukānāwai a me nā kānāwai, ma mua o ka hana, hana a iʻole nā ​​hana o ka Administration; a me ka mālamaʻana i ka hana o nā hana hoʻolālā aupuni.
Artículo 86.- El Defensor del Pueblo es un órgano independiente instituido en el ámbito del Congreso de la Nación, que actuará con plena autonomía funcional, sin recibir instrucciones de ninguna autoridad. Su misión es la defensa y protección de los derechos humanos y demás derechos, garantías e intereses tutelados en esta Constitución y las leyes, ante hechos, actos u omisiones de la Administración; y el control del ejercicio de las funciones administrativas públicas.


He kūpono kā ka'Ombudsman. Ua koho a hoʻokaʻawaleʻia e ka'aha'ōlelo me ka koho o nā hapakoluʻelua o nā lālā e noho ana ma kēlā me kēia Keena. E hauoli ana i nā pono a me nā pono o nā luna kānāwai. E paʻa ia i kona kūlana iʻelima mau makahiki, hiki ke koho houʻia e hoʻokahi manawa.
El Defensor del Pueblo tiene legitimación procesal. Es designado y removido por el Congreso con el voto de las dos terceras partes de los miembros presentes de cada una de las Cámaras. Goza de las inmunidades y privilegios de los legisladores. Durará en su cargo cinco años, pudiendo ser nuevamente designado por una sola vez.


ʻO ka hui a me ka hanaʻana o kēia keʻena e hoʻoponoponoʻia e kekahi kānāwai kūikawā.
La organización y el funcionamiento de esta institución serán regulados por una ley especial.


PAUKU 2. PAUKU
SECCIÓN SEGUNDA


NO KA POWER HANA
DEL PODER EJECUTIVO


MOKUNA KAHI
CAPÍTULO PRIMERO


ʻO konaʻano a me kona lōʻihi
De su naturaleza y duración


Paukū 87 .- E pāʻaniʻia ka mana hoʻokō o ka lāhui e kekahi kama'āina me ka inoa o "Pelekikena o kaʻAina'Aneina".
Artículo 87.- El Poder Ejecutivo de la Nación será desempeñado por un ciudadano con el título de "Presidente de la Nación Argentina".


Paukū 88. - Inā loaʻa ka maʻi, ka nele o ka Mō'ī, ka make, ka haʻalele, a me ka hoʻokuʻuʻana i ka Pelekikena, e hoʻokōʻia ka Mana Mana Hoʻoilina e ka Pelekikena Pelekikena o ka Nation. Ma ka hopena o ka hoʻokuʻuʻia, ka make, ka haʻalele, a me ka hikiʻole paha o ka Pelekikena a me ka Pelekikena Pelekikena o ka Nation, e hoʻoholo ka 'Aha'ōlelo i ka mea nāna e mālama i ka luna o ke aupuni, a hiki i ka wā i pau ai ke kumu o ke kīnā a i kohoʻia paha kekahi pelekikena hou.
Artículo 88.- En caso de enfermedad, ausencia de la Capital, muerte, renuncia o destitución del Presidente, el Poder Ejecutivo será ejercido por el vicepresidente de la Nación. En caso de destitución, muerte, dimisión o inhabilidad del Presidente y vicepresidente de la Nación, el Congreso determinará qué funcionario público ha de desempeñar la Presidencia, hasta que haya cesado la causa de la inhabilidad o un nuevo presidente sea electo.


Paukū 89 - No ke kohoʻiaʻana o ka Pelekikena a he Pelekikena Pelekikena paha o ka Moku'āina, pono e hānauʻia ma ka'āinaʻo Argentine, a he keiki paha na ka hānau hānau maoli, i hānauʻia ma ka'āina'ē; a me nāʻanoʻokoʻa'ē aʻe e pono e kohoʻia e koho i ka senator.
Artículo 89.- Para ser elegido Presidente o vicepresidente de la Nación, se requiere haber nacido en el territorio argentino, o ser hijo de ciudadano nativo, habiendo nacido en país extranjero; y las demás calidades exigidas para ser elegido senador.


Paukū 90 - E noho ka Pelekikena a me ka Pelekikena Pelekikena i ka 'Oihana no ka makahikiʻehā a hiki ke koho houʻia a hoʻololi hou paha i hoʻokahi manawa lōʻihi. Inā ua koho houʻia lākou a iʻole paha i kūpono i ka'ā'ī,ʻaʻole lākou e kohoʻia no kēlā a me kēia o nā kūlanaʻelua, akā me ka lōʻihi o hoʻokahi manawa.
Artículo 90.- El Presidente y vicepresidente duran en sus funciones el término de cuatro años y podrán ser reelegidos o sucederse recíprocamente por un solo período consecutivo. Si han sido reelectos o se han sucedido recíprocamente no pueden ser elegidos para ninguno de ambos cargos, sino con el intervalo de un período.


Paukū 91 - Hoʻokuʻu ka Pelekikena o ka Nation i ka mana i ka lā hoʻokahi i ka pauʻana o kāna mau makahikiʻehā; me ka loaʻaʻole o kekahi mea i kū'ē iā ia, hiki paha ke hoʻokumuʻia ma hope.
Artículo 91.- El Presidente de la Nación cesa en el poder el mismo día en que expira su período de cuatro años; sin que evento alguno que lo haya interrumpido, pueda ser motivo de que se le complete más tarde.


Paukū 92 .- Na ka Pelekikena a me ka Pelekikena Pelekikena e hauʻoli i ka uku uku i ukuʻia e ka Waihona o ka Nation, kahi hikiʻole ke hoʻololiʻia i ka manawa o ko lākou kohoʻana. I kēlā manawa likeʻole,ʻaʻole lākou e hana i kekahiʻoihana'ē aʻe,ʻaʻole hoʻi e lawe i kekahi hana'ē aʻe o ka lāhui,ʻaʻole hoʻi o kekahi aupuni.
Artículo 92.- El Presidente y vicepresidente disfrutan de un sueldo pagado por el Tesoro de la Nación, que no podrá ser alterado en el período de sus nombramientos. Durante el mismo período no podrán ejercer otro empleo, ni recibir ningún otro emolumento de la Nación, ni de provincia alguna.


Paukū 93 - Ma ka laweʻana i kaʻoihana, e hoʻohiki ka pelekikena a me ka pelekikena pelekikena ma ka lima o ka pelekikena o ka Senate a ma mua o ka hālāwai'aha'ōlelo i ka'aha'ōlelo, e pili ana i ko lākou mau manaʻo hoʻomana, e "pāʻani me ke aloha a me ka aloha aloha i kaʻoihana o ka Pelekikena E mālama a mālama pono i ke Kumukānāwai o kaʻAina'Ainaina ".
Artículo 93.- Al tomar posesión de su cargo el presidente y vicepresidente prestarán juramento, en manos del presidente del Senado y ante el Congreso reunido en Asamblea, respetando sus creencias religiosas, de "desempeñar con lealtad y patriotismo el cargo de Presidente (o vicepresidente) de la Nación y observar y hacer observar fielmente la Constitución de la Nación Argentina".


MOKUNA II
CAPÍTULO SEGUNDO


Ma keʻano a me ka manawa o ke koho balota a ka Pelekikena a me ka Pelekikena Pelekikena o ka Nation
De la forma y tiempo de la elección del Presidente y vicepresidente de la Nación


Paukū 94 .- E koho kohoʻia ka Pelekikena a me ka Pelekikena Pelekikena o ka Nation e ka poʻe, i loko o ka pālua, e like me ka mea i hoʻokumuʻia ma kēia Kumukānāwai. I kēia hopena, e kūkuluʻia ka'āina āpau i hoʻokahi'āpana.
Artículo 94.- El Presidente y el vicepresidente de la Nación serán elegidos directamente por el Pueblo, en doble vuelta, según lo establece esta Constitución. A este fin el territorio nacional conformará un distrito único.


Paukū 95 .- E mālamaʻia kēia haʻawina i loko oʻelua mau mahina ma mua o ka pauʻana o ka manawa o ka Pelekikena ma ke keʻena.
Artículo 95.- La lección se efectuará dentro de los dos meses anteriores a la conclusión del mandato del Presidente en ejercicio.


Paukū 96 .- ʻO ka papaʻelua o nā koho balota, inā pono, e mālamaʻia ma waena o nā kumukūʻaiʻelua o ka poʻe i koho nuiʻia, i loko o nā lā he kanakolu o ka mua.
Artículo 96.- La segunda vuelta electoral, si correspondiere, se realizará entre las dos fórmulas de candidatos más votadas, dentro de los treinta días de celebrada la anterior.


Paukū 97 .-ʻO ka mea i koho nuiʻia ma ka papa mua, ua loaʻa iā ia ma kahi o kanahākūmālima hapahā o nā pane pono i hoʻololiʻia, e kūkalaʻia ana nā lālā e pelekikena a me Pelekikena Pelekikena o ka lāhui.
Artículo 97.- Cuando la fórmula que resultare más votada en la primera vuelta, hubiere obtenido más del cuarenta y cinco por ciento de los votos afirmativos válidamente emitidos, sus integrantes serán proclamados como Presidente y vicepresidente de la Nación.


Paukū 98 .- Ke kohoʻia ka mea i koho nuiʻia ma ke kaʻina mua, e loaʻa iā ia ma kahi o hoʻokahi hapahā o ka pane o nā balota i hoʻololi ponoʻia, a me ka hoʻohuiʻana, e like me ka nui o nā koho he nui aʻoi aku ma mua o ka hapa pāʻumi i hoʻopukaʻia ma luna o ke kumuhana e pili ana i ka helu o nā koho balota, e kūkalaʻia ana nā lālā i Pelekikena a me Pelekikena Pelekikena o ka Nation.
Artículo 98.- Cuando la fórmula que resultare más votada en la primera vuelta hubiere obtenido el cuarenta por ciento por lo menos de los votos afirmativos válidamente emitidos y, además, existiere una diferencia mayor de diez puntos porcentuales respecto del total de los votos afirmativos válidamente emitidos sobre la fórmula que le sigue en número de votos, sus integrantes serán proclamados como Presidente y vicepresidente de la Nación.


MOKUNA XI
CAPÍTULO TERCERO


Nā Mana o ka Mana Mana
Atribuciones del Poder Ejecutivo


Paukū 99.-ʻO ka Pelekikena o ka Nation nā kuleana i hala iho nei:
Artículo 99.- El Presidente de la Nación tiene las siguientes atribuciones:


1.ʻO ia ke poʻokela o ka lāhui, ke poʻo o ke aupuni a me ke poʻo kālai'āina o ka hoʻomalu aupuni o ka'āina.
1. Es el jefe supremo de la Nación, jefe del gobierno y responsable político de la administración general del país.


2. ka hoʻopuka i nā kuhikuhi a me nā rula e pono ai no ka hoʻokōʻana i nā kānāwai o ka lāhui, e mālama nei i ka hoʻololiʻana i ko lākou mauʻuhane me nā kuhi hewa.
2. Expide las instrucciones y reglamentos que sean necesarios para la ejecución de las leyes de la Nación, cuidando de no alterar su espíritu con excepciones reglamentarias.


3. Komo i ka hoʻokumuʻana i nā kānāwai e like me ke Kumukānāwai, hoʻolaha a hoʻolaha.
3. Participa de la formación de las leyes con arreglo a la Constitución, las promulga y hace publicar.


ʻAʻole hiki i ka Mana Hoʻoholo i loko o kekahi hihia ke hoʻopaʻiʻia no ka hōʻinoʻole a me ka hikiʻole ke hoʻololiʻia, e hoʻopuka i nā kānāwai o ke kānāwai.
El Poder Ejecutivo no podrá en ningún caso bajo pena de nulidad absoluta e insanable, emitir disposiciones de carácter legislativo.


ʻO ka manawa wale nō i hikiʻole ai i nā kūlana kūpono ke hahai i nā kaʻina hana iʻikeʻia e kēia Kumukānāwai no ka hoʻokōʻana i nā kānāwai,ʻaʻole nā ​​kānāwai e hoʻoponopono i nā hewa, kaʻauhau, nā koho pāloka a iʻole nā ​​mea kālai'āina paha, hiki ke hoʻopuka i nā kānāwai no nā kumu o ka nele a me ka wikiwiki, e hoʻoholoʻia ma kahiʻaha kūkā o nā kuhina e pono ke kākoʻo iā lākou, me ke poʻo o kaʻaha Kuhina.
Solamente cuando circunstancias excepcionales hicieran imposible seguir los trámites ordinarios previstos por esta Constitución para la sanción de las leyes, y no se trate de normas que regulen materia penal, tributaria, electoral o de régimen de los partidos políticos, podrá dictar decretos por razones de necesidad y urgencia, los que serán decididos en acuerdo general de ministros que deberán refrendarlos, conjuntamente con el jefe de gabinete de ministros.


Na ke poʻo o ka 'Kuhina Kuhina a i loko o nā lā heʻumi, e waiho i ke ana i ka noʻonoʻo o ke Kānāwai Kūʻokoʻa Ola Loa, nona ka papa hana e mahalo i keʻano o nā manaʻo politika o kēlā me kēia Chamber. Na kēia Komisina e hoʻopuka i kāna kauka i loko o nā lā heʻumi a hiki i ka hoʻopiʻiʻana o kēlā me kēia Champagne no kāna mālama ponoʻana, a ke nānā kokeʻia e ke keʻena. ʻO ke kānāwai kūikawā i'āponoʻia me ka hapa nui o ka piha o nā lālā o kēlā me kēia Chamber e hoʻoponopono i ka hana a me ke kahawai o ka hālāwai o ka'aha'ōlelo.
El jefe de gabinete de ministros personalmente y dentro de los diez días someterá la medida a consideración de la Comisión Bicameral Permanente, cuya composición deberá respetar la proporción de las representaciones políticas de cada Cámara. Esta comisión elevará su despacho en un plazo de diez días al plenario de cada Cámara para su expreso tratamiento, el que de inmediato considerarán las Cámaras. Una ley especial sancionada con la mayoría absoluta de la totalidad de los miembros de cada Cámara regulará el trámite y los alcances de la intervención del Congreso.


4. koho i nā luna kānāwai o ka 'Aha Hoʻokolokolo Kiʻekiʻe me kaʻaelike o ka' Aha Senate e nā hapakolu 'elua o kona mau lālā e noho ana, ma ke' aha hoʻokolokolo, i kāheaʻia no kēlā hana.
4. Nombra los magistrados de la Corte Suprema con acuerdo del Senado por dos tercios de sus miembros presentes, en sesión pública, convocada al efecto.


E kapa i nā luna kānāwai'ē aʻe o nā pā hale hoʻolālā kiʻekiʻe ma muli o ke koiʻana i kaʻaha kūkā maʻekolu o kaʻaha kūkā, me kaʻae o ka Senate, i kaʻaha kūkāʻana, no ka pono o nā moho.
Nombra los demás jueces de los tribunales federales inferiores en base a una propuesta vinculante en terna del Consejo de la Magistratura, con acuerdo del Senado, en sesión pública, en la que se tendrá en cuenta la idoneidad de los candidatos.


ʻO kahi hālāwai hou, i mua o kaʻaelike like, pono e mālama i kekahi o kēia mau luna i ke keʻena, ke hiki i ka makahiki he kanahikukumamālima. ʻO nā koho a pau o nā luna i hōʻikeʻia aʻoi aku paha ka makahiki iʻoi aku no nā makahikiʻelima, a hiki ke hoʻopaʻi houʻia no kaʻaoʻao like.
Un nuevo nombramiento, precedido de igual acuerdo, será necesario para mantener en el cargo a cualquiera de esos magistrados, una vez que cumplan la edad de setenta y cinco años. Todos los nombramientos de magistrados cuya edad sea la indicada o mayor se harán por cinco años, y podrán ser repetidos indefinidamente, por el mismo trámite.


5. hiki iā ia ke kala aku a hoʻololi i nā kānāwai no nā hewa i pili i ka mana aupuni hoʻokolokolo, ma ka hōʻike a ka 'aha hoʻokolokolo kūpono, koe wale nā ​​mea i hoʻopiʻiʻia e ka Hale o nā' Elele.
5. Puede indultar o conmutar las penas por delitos sujetos a la jurisdicción federal, previo informe del tribunal correspondiente, excepto en los casos de acusación por la Cámara de Diputados.


6. Hāʻawi i nā penikala, nā haʻalele, nā palapala laikini a me nā peniho e like me nā kānāwai o ka lāhui.
6. Concede jubilaciones, retiros, licencias y pensiones conforme a las leyes de la Nación.


7. koho a hoʻokuʻu i nāʻelele, nā minamina a me nā manaʻoihana me ka 'ae o ka Senate; Na ia wale nō e koho a hemo i ke poʻo o nā Kuhina a me nā Kuhina'ē aʻe o ke keʻena, nā luna o kaʻikena, nā luna'aha'ōlelo a me nā limahana i hoʻolālāʻoleʻia e like me kēia Kumukānāwai.
7. Nombra y remueve a los embajadores, ministros plenipotenciarios y encargados de negocios con acuerdo del Senado; por sí solo nombra y remueve al jefe de gabinete de ministros y a los demás ministros del despacho, los oficiales de su secretaría, los agentes consulares y los empleados cuyo nombramiento no está reglado de otra forma por esta Constitución.


8. I kēlā me kēia makahiki, e mālamaʻia ka hālāwai o ka'aha'ōlelo, no nā haleʻelua o ka hālāwai, e hōʻike ana i ka moku'āina o ka'āina, no nā hoʻololi i'ōlelo muaʻia e ke Kumukānāwai, a e noi ana e noʻonoʻo i nā hana i manaʻoʻia e pono a kūpono.
8. Hace anualmente la apertura de las sesiones del Congreso, reunidas al efecto ambas Cámaras, dando cuenta en esta ocasión del estado de la Nación, de las reformas prometidas por la Constitución, y recomendando a su consideración las medidas que juzgue necesarias y convenientes.


9. Hoʻonui i nā manawa kūikawā o ka'aha'ōlelo, aiʻole e kena iā ia i nā hui kūikawā, i ka wā e pono ai ka pono a me ka holomua.
9. Prorroga las sesiones ordinarias del Congreso, o lo convoca a sesiones extraordinarias, cuando un grave interés de orden o de progreso lo requiera.


10. ka nānā i ka hoʻokōʻana i ka mana o ke poʻo o ka 'Aha Kuhina e pili ana i ka hōʻiliʻiliʻana i nā kālā o ka lāhui a me kāna kūʻokoʻa, e like me ke kānāwai a iʻole ka hoʻopaneʻeʻana i nā lilo kālā.
10. Supervisa el ejercicio de la facultad del jefe de gabinete de ministros respecto de la recaudación de las rentas da la Nación y de su inversión, con arreglo a la ley o presupuesto de gastos nacionales.


11. Hoʻopaʻa a me nā hōʻailona hōʻailona, ​​concordats a me nā kūkākūkā'ē aʻe e pono ai no ka mālamaʻana i nā pilina maikaʻi me nā hui honua a me nā'āina'ē, e loaʻa ana kā lākou mau kuhina aʻae aku i ko lākou mau kuhina.
11. Concluye y firma tratados, concordatos y otras negociaciones requeridas para el mantenimiento de buenas relaciones con las organizaciones internacionales y las naciones extranjeras, recibe sus ministros y admite sus cónsules.


12.ʻO ia ke poʻokela o nā pūʻali koa a pau o ka lāhui.
12. Es comandante en jefe de todas las Fuerzas Armadas de la Nación.


13. hoʻolako i ka lawelawe 'oihana koa o ka Nation: me ka' ae o ka 'Aha Senate, ma ka hāʻawi' ia 'ana o nā hana ai' ole nā ​​kūlana kiʻekiʻe o nā luna koa o nā Koa; a ma kona kahua pono'ī i ke kahua kaua.
13. Provee los empleos militares de la Nación: con acuerdo del Senado, en la concesión de los empleos o grados de oficiales superiores de las Fuerzas Armadas; y por sí solo en el campo de batalla.


14. Aia nā pūʻali koa, a holo pū me kona hui a hāʻawiʻia e like me ka pono o ka Nation.
14. Dispone de las Fuerzas Armadas, y corre con su organización y distribución según las necesidades de la Nación.


15. Hōʻike i ke kaua a kauoha hou i ka uku panai me kaʻae a me kaʻaeʻana o ka'aha'ōlelo.
15. Declara la guerra y ordena represalias con autorización y aprobación del Congreso.


16. haʻi i keʻano o ka hoʻopiʻiʻana i kahi o kekahi mau māhele o ka Nation, i ka hopena o ka hoʻoukaʻana i waho a no ka palena manawa, me kaʻaelike o ka Senate. I ka wā o ka haunaele i loko, iā ia wale nō kēia mana i ka wā e hoʻomaha ai ka'aha'ōlelo, no ka mea, he makana ia e pili ana i kēia kino. Hoʻohana ka Peresidena iā ia me nā palena i kūkāʻia ma ka Paukū 23.
16. Declara en estado de sitio uno o varios puntos de la Nación, en caso de ataque exterior y por un término limitado, con acuerdo del Senado. En caso de conmoción interior sólo tiene esta facultad cuando el Congreso está en receso, porque es atribución que corresponde a este cuerpo. El Presidente la ejerce con las limitaciones prescriptas en el Artículo 23.


17. E hiki no ia ia ke noi aku i ke Kapena o na limahana o na Kuhina, a me na poo o na lala a pau, a me na oihana o ka hooponopono, a ma o ia la i na kanaka e ae, i na hoike ana i manao ai he pono, a he mea pono ia lakou e haawi ia lakou.
17. Puede pedir al jefe de gabinete de ministros y a los jefes de todos los ramos y departamentos de la administración, y por su conducto a los demás empleados, los informes que crea convenientes, y ellos están obligados a darlos.


18. E haʻalele i ka moku o ka Nation, me kaʻaeʻana mai ka'aha'ōlelo. Ma ka hopena o kēia, hiki iāʻoe ke hana wale me kaʻole o ka laikini no nā kumu pono o ka lehulehu.
18. Puede ausentarse del territorio de la Nación, con permiso del Congreso. En el receso de éste, sólo podrá hacerlo sin licencia por razones justificadas de servicio público.


19. hiki iāʻoe ke hoʻopiha i nā hakahaka o kaʻoihana, e koi ana i kaʻaelike o ka Senate, a hiki i ka manawa o ka hoʻomaha, ma o ke kōmike koho e pau i ka pauʻana o ka'Aha'ōlelo e hiki mai ana.
19. Puede llenar las vacantes de los empleos, que requieran el acuerdo del Senado, y que ocurran durante su receso, por medio de nombramientos en comisión que expirarán al fin de la próxima Legislatura.


20. E hoʻoholo i ka noi komoʻana o kaʻaha o ke aupuni ma kekahi moku'āina a ma Buenos Aires paha ma ka wā e hoʻomaha ai ka Hale Hōʻikeʻike, a pono e kono ia manawa hoʻokahi no ka mālamaʻana iā ia.
20. Decreta la intervención federal a una provincia o a la ciudad de Buenos Aires en caso de receso del Congreso, y debe convocarlo simultáneamente para su tratamiento.


MOKUNA KAHU
CAPÍTULO CUARTO


Na ke Kuhina Nui a me na Kuhina e ae o ka mana mana
Del jefe de gabinete y demás ministros del Poder Ejecutivo


Paukū 100. -ʻO ke poʻo o kaʻaha Kuhina a me nā Kuhina Nui'ē aʻe e heluʻia ka helu a me ka mākaukau i ke kānāwai kūikawā, e hihia i kaʻaeʻana i ka hana o ka lāhui, ae hoʻokūpaʻa a hoʻohui i nā hana a ka pelekikena kāu hōʻailona, ​​me kaʻole o kāna mau koi e nele i ka pono.
Artículo 100.- El jefe de gabinete de ministros y los demás ministros secretarios cuyo número y competencia será establecida por una ley especial, tendrán a su cargo el despacho de los negocios de la Nación, y refrendarán y legalizarán los actos del presidente por medio de su firma, sin cuyo requisito carecen de eficacia.


ʻO ke poʻo o kaʻaha Kuhina, me nā kuleana politika i mua o ka'aha'ōleloʻaha o ka'aha'ōlelo.
Al jefe de gabinete de ministros, con responsabilidad política ante el Congreso de la Nación, le corresponde:


1. E hoʻolālā i ka hoʻomalu o ka'āina.
1. Ejercer la administración general del país.


2. ka hoʻopuka i nā hana a me nā rula e pono ai e hoʻokō i nā mana i pili i kēiaʻatikala a me nā mea i hāʻawiʻia e ka Pelekikena o ka Moku'āina, me ka hōʻoia o ke kuhina Kuhina o ka lālā kahi e kuhikuhi ai ke kānāwai.
2. Expedir los actos y reglamentos que sean necesarios para ejercer las facultades que le atribuye este artículo y aquellas que le delegue el presidente de la Nación, con el refrendo del ministro secretario del ramo al cual el acto o reglamento se refiera.


3. E hana i nā hoʻonohonohoʻana o nā limahana o ka hoʻoponopono, koe naʻe ka mea i pili i ka pelekikena.
3. Efectuar los nombramientos de los empleados de la administración, excepto los que correspondan al presidente.


4. hana i nā hana a me nā mana i hāʻawiʻia iā ia e ka Pelekikena o ka Moku'āina, a ma kaʻaha kūkā o kaʻaha kūkā, e hoʻoholo i nā mea i hōʻikeʻia e ka Mana Mana Mana, aiʻole ma o kāna hoʻoholo ponoʻana, ma muli o ka mea nui, ua manaʻoʻo ia he pono, ma ke kula o kou hoʻokūkū.
4. Ejercer las funciones y atribuciones que le delegue el presidente de la Nación y, en acuerdo de gabinete resolver sobre las materias que le indique el Poder Ejecutivo, o por su propia decisión, en aquellas que por su importancia estime necesario, en el ámbito de su competencia.


5. Kūkā, hoʻomākaukau a'ākoakoa i nā hālāwai o kaʻaha Kuhina, e noho luna iā lākou ma ka nele o ka pelekikena.
5. Coordinar, preparar y convocar las reuniones de gabinete de ministros, presidiéndolas en caso de ausencia del presidente.


6. E hoʻouna aku i ka'aha'ōlelo i nā pili kālā a me nā kālā o ka moku'āina, ma hope o ka hoʻoponoponoʻana i kaʻaelike a me kaʻaeʻana o ka Mana Hoʻokele.
6. Enviar al Congreso los proyectos de ley de ministerios y de presupuesto nacional, previo tratamiento en acuerdo de gabinete y aprobación del Poder Ejecutivo.


7. E hōʻiliʻili i ka loaʻa kālā o ka lāhui a hoʻokō i ke kānāwai kālā kālā a ke aupuni.
7. Hacer recaudar las rentas de la Nación y ejecutar la ley de presupuesto nacional.


8. E'āpono i nā kānāwai kūlana kānāwai o nā kānāwai, nā kānāwai e hoʻolālā ai i ka noho mauʻana o ka'aha'ōlelo a me kaʻaha kūkā o nā kūlana kūikawā a me nā leka a ka pelekikena e hāpai i ka hana pili kānāwai.
8. Refrendar los decretos reglamentarios de las leyes, los decretos que dispongan la prórroga de las sesiones ordinarias del Congreso o la convocatoria de sesiones extraordinarias y los mensajes del presidente que promuevan la iniciativa legislativa.


9. Hele i nā hālāwai o ka'aha'ōlelo a hoʻokomo i kā lākou mau manaʻo, akā,ʻaʻole koho.
9. Concurrir a las sesiones del Congreso y participar en sus debates, pero no votar.


10. Ma mua o ka hoʻomakaʻana o nā kūlana maʻamau o ka'aha'ōlelo, e hui pū me nā kuhina'ē aʻe i kahi hōʻike kūlana e pili ana i ka moku'āina o ka Nation e pili ana i nāʻoihana a nā keʻena.
10. Una vez que se inicien las sesiones ordinarias del Congreso, presentar junto a los restantes ministros una memoria detallada del estado de la Nación en lo relativo a los negocios de los respectivos departamentos.


11. Hoʻomohala i nā hōʻike a me nā'ōlelo hoʻopiʻi a kākau paha i noiʻia e kēlā me kēia o ke keʻena mai ka lālā Executive.
11. Producir los informes y explicaciones verbales o escritos que cualquiera de las Cámaras solicite al Poder Ejecutivo.


12. E hōʻoia i nā kānāwai e hana i nā mana i hāʻawiʻia e ka'aha'ōlelo, kahi e mālamaʻia e ka Komisina Bicameral Hope.
12. Refrendar los decretos que ejercen facultades delegadas por el Congreso, los que estarán sujetos al control de la Comisión Bicameral Permanente.


13. I hui pū me nā kuhina'ē aʻe e hoʻoholo i nā kānāwai no ka mea e pono ai a me ka ikaika a me nā'ōlelo kūpono e kau ai i nā kānāwai. E hoʻounaʻo ia iā ia iho a i loko o nā lā heʻumi ma hope o konaʻaeʻana i kēia mau kānāwai no ka noʻonoʻoʻana i ke Komikina Bicameral.
13. Refrendar conjuntamente con los demás ministros los decretos de necesidad y urgencia y los decretos que promulgan parcialmente leyes. Someterá personalmente y dentro de los diez días de su sanción estos decretos a consideración de la Comisión Bicameral Permanente.


ʻAʻole hiki i ke poʻo o ka Kuhina Kuhina ke lawelawe hou i kahiʻoihana hou.
El jefe de gabinete de ministros no podrá desempeñar simultáneamente otro ministerio.


Paukū 101. - Pono ke poʻo o ka 'Aha Kuhina o nā Kuhina e hele i ka'aha'ōlelo ma kahi o hoʻokahi manawa i ka mahina, e pili ana i kēlā me kēia Keena, e hōʻike i ka holomua o ke aupuni, me ka hōʻehaʻole i nā'ōlelo o ka Paukū 71. hiki ke nīnauʻia i ka hopena o ka hoomalu ana i ka hoopii o ka palapala hoopii, ma ka koho ana o ka hapanui o ka piha o na hoa o kela a me keia o ke Keena, ae hoopauia e ka koho o ka hapa nui o na hoa o kela me keia Keena.
Artículo 101.- El jefe de gabinete de ministros debe concurrir al Congreso al menos una vez por mes, alternativamente a cada una de sus Cámaras, para informar de la marcha del gobierno, sin perjuicio de lo dispuesto en el Artículo 71. Puede ser interpelado a los efectos del tratamiento de una moción de censura, por el voto de la mayoría absoluta de la totalidad de los miembros de cualquiera de las Cámaras, y ser removido por el voto de la mayoría absoluta de los miembros de cada una de las Cámaras.


Paukū 102.-ʻO kēlā me kēia Kuhina ke kuleana no nā hana āna i hoʻoponopono ai; a ma ke kūkākūkā pū me ka poʻe iʻaelike me ko lākou mau hoa.
Artículo 102.- Cada ministro es responsable de los actos que legaliza; y solidariamente de los que acuerda con sus colegas.


Paukū 103. -ʻAʻole hiki i nā kuhina ke hoʻoholo i nā'ōlelo kūpono ma o lākou iho, koe wale nō nā mea e pili ana i ke kūlana hoʻolālā a me nāʻoihana hoʻomalu o ko lākou mau keʻena.
Artículo 103.- Los ministros no pueden por sí solos, en ningún caso, tomar resoluciones, a excepción de lo concerniente al régimen económico y administrativo de sus respectivos departamentos.


Paukū 104.- Ma hope o ka weheʻana o ka'aha'ōlelo i kona mau kūlana, pono nā luna o ke keʻena e hōʻike i kahi hōʻike kūlana no ka moku'āina o ka lāhui e pili ana i nāʻoihana a kā lākou mau keʻena.
Artículo 104.- Luego que el Congreso abra sus sesiones, deberán los ministros del despacho presentarle una memoria detallada del estado de la Nación en lo relativo a los negocios de sus respectivos departamentos.


Paukū 105 .-ʻAʻole hiki iā lākou ke lilo i mau kenekoa a i koho paha, me ka haʻaleleʻole i kā lākou hana ma keʻano he minisina.
Artículo 105.- No pueden ser senadores ni diputados, sin hacer dimisión de sus empleos de ministros.


Paukū 106.- E hiki i nā Kuhina ke hele i nā hālāwai o ka'aha'ōlelo a komo pū i kā lākou mau manaʻo, akā,ʻaʻole lākou e koho.
Artículo 106.- Pueden los ministros concurrir a las sesiones del Congreso y tomar parte en sus debates, pero no votar.


Paukū 107. - Eʻoliʻoli lākou no kā lākou lawelawe i uku i hoʻokumuʻia e ke kānāwai, i hikiʻole ke hoʻonui a hoʻemiʻia paha no ka lokomaikaʻi a no ka hōʻinoʻole paha i ka poʻe hana.
Artículo 107.- Gozarán por sus servicios de un sueldo establecido por la ley, que no podrá ser aumentado ni disminuido en favor o perjuicio de los que se hallen en ejercicio.


KA PAKA PAHA
SECCIÓN TERCERA


NO KA Mana Mana Manawai
DEL PODER JUDICIAL


MOKUNA KAHI
CAPÍTULO PRIMERO


ʻO konaʻano a me kona lōʻihi
De su naturaleza y duración


Paukū 108. E hoʻohanaʻia ka mana hoʻokolokolo o ka Aupuni e ka 'Aha Hoʻokolokolo Kiʻekiʻe, a me nā' aha hoʻokolokolo'ē aʻe i hoʻokumuʻia ma ka 'āina o ka Nation.
Artículo 108.- El Poder Judicial de la Nación será ejercido por una Corte Suprema de Justicia, y por los demás tribunales inferiores que el Congreso estableciere en el territorio de la Nación.


Paukū 109 .-ʻAʻole hiki i ka Pelekikena o ka Nation ke hana i nāʻoihana hoʻokolokolo, e hoʻokahuli i kaʻike o ka hoʻokolokoloʻana i nā hihia a hoʻihoʻi i ka poʻe i pau.
Artículo 109.- En ningún caso el presidente de la Nación puede ejercer funciones judiciales, arrogarse el conocimiento de causas pendientes o restablecer las fenecidas.


Paukū 110.- Na nā luna kānāwai o ka 'Aha Hoʻokolokolo Kiʻekiʻe a me nā' aha hoʻokolokolo o lalo o ka'āina e mālama i kā lākou mau hana no ka lōʻihi o kā lākou hana maikaʻi, ae loaʻa iā lākou no ka lawelaweʻana i ka uku i ukuʻia e ke kānāwai, aʻaʻole hoʻi e ho'ēmi ia ma kekahiʻano. e noho mau i kā lākou mau hana.
Artículo 110.- Los jueces de la Corte Suprema y de los tribunales inferiores de la Nación conservarán sus empleos mientras dure su buena conducta, y recibirán por sus servicios una compensación que determinará la ley, y que no podrá ser disminuida en manera alguna, mientras permaneciesen en sus funciones.


Paukū 111. -ʻAʻohe mea hiki ke lilo i lālā o ka 'Aha Hoʻokolokolo Kiʻekiʻe, me ka meaʻole he loio no ka lāhui meʻewalu mau makahiki o ka hoʻolālā, a he mauʻano pono e pono ai ke koho i ke Senate.
Artículo 111.- Ninguno podrá ser miembro de la Corte Suprema de Justicia, sin ser abogado de la Nación con ocho años de ejercicio, y tener las calidades requeridas para ser senador.


Paukū 112 .- Ma ka hoʻokomo muaʻana o ka 'Aha Hoʻokolokolo Kiʻekiʻe, e hoʻohiki nā mea i kohoʻia e ka Pelekikena o ka'Āina, e lawelawe i kā lākouʻoihana, e hoʻoponopono i ka pono a me ke kānāwai, a e like hoʻi me ka mea a ke Kumukānāwai e kuhikuhi ai. I ka wā e hiki mai ana, e hāʻawi lākou i ka pelekikena o ia 'Aha.
Artículo 112.- En la primera instalación de la Corte Suprema, los individuos nombrados prestarán juramento en manos del Presidente de la Nación, de desempeñar sus obligaciones, administrando justicia bien y legalmente, y en conformidad a lo que prescribe la Constitución. En lo sucesivo lo prestarán ante el presidente de la misma Corte.


Paukū 113.- Na ka 'Aha Hoʻokolokolo Kiʻekiʻe e hoʻoponopono i nā kānāwai o loko a hoʻonohonoho i kona mau limahana.
Artículo 113.- La Corte Suprema dictará su reglamento interior y nombrará a sus empleados.


Paukū 114. - Na ka 'Aha'ōlelo o ka Magistracy, i hoʻoponoponoʻia e kekahi kānāwai kūikawā i'āponoʻia e ka hapanui o ka piha o nā hoa o kēlā me kēia Chamber, e mālama i ke kohoʻana o nā luna kānāwai a me ka lawelaweʻana i ka mana hoʻokolokolo.
Artículo 114.- El Consejo de la Magistratura, regulado por una ley especial sancionada por la mayoría absoluta de la totalidad de los miembros de cada Cámara, tendrá a su cargo la selección de los magistrados y la administración del Poder Judicial.


E hui pū 'ia ka' Ahahui i kēlā me kēia manawa i mea e pale ai i ka manaʻo o nā kino politika ma muli o ke koho pāloka nui, nā luna kānāwai o nā manawa a pau a me nā loio o ka hoʻopaʻa inoa aupuni. E hoʻokomo pūʻia kekahi e kekahi poʻe o ka māka aʻo kula a me kaʻepekema, ma ka helu a me keʻano i hōʻikeʻia e ke kānāwai.
El Consejo será integrado periódicamente de modo que se procure el equilibrio entre la representación de los órganos políticos resultantes de la elección popular, de los jueces de todas las instancias y de los abogados de la matrícula federal. Será integrado, asimismo, por otras personas del ámbito académico y científico, en el número y la forma que indique la ley.


ʻO ko lākou inoa:
Serán sus atribuciones:


1. No ka kohoʻana ma o ka hakakāʻana o ka lehulehu i nā luna i nā luna koho.
1. Seleccionar mediante concursos públicos los postulantes a las magistraturas inferiores.


2. Nā noi pili i nā papa inoa paʻa no ke kohoʻana i nā luna kānāwai o lalo.
2. Emitir propuestas en ternas vinculantes, para el nombramiento de los magistrados de los tribunales inferiores.


3. ka hoʻonohonohoʻana i nā kumuwaiwai a hoʻokō i ka waihona kālā e hāʻawi ai ke kānāwai i ka hoʻoponopono i ka hoʻoponopono.
3. Administrar los recursos y ejecutar el presupuesto que la ley asigne a la administración de justicia.


4. ka hoʻonāukiʻana i nā mana hoʻokolokolo.
4. Ejercer facultades disciplinarias sobre magistrados.


5. E hoʻoholo i ka weheʻana o ke kaʻina hana no ka weheʻana i nā luna, inā pono ka hoʻonohonohoʻana, a hoʻolālā i ka hoʻopiʻi like.
5. Decidir la apertura del procedimiento de remoción de magistrados, en su caso ordenar la suspensión, y formular la acusación correspondiente.


6. Hoʻoponopono i nā lula e pili ana i ka 'aha hoʻokolokolo a me nā mea a pau e pono ai e hōʻoia i ke kūʻokoʻa o nā luna kānāwai a me nā lawelawe lawelawe hoʻokolokolo.
6. Dictar los reglamentos relacionados con la organización judicial y todos aquellos que sean necesarios para asegurar la independencia de los jueces y la eficaz prestación de los servicios de justicia.


Paukū 115 .- E weheʻia nā luna kānāwai o nāʻaha haʻahaʻa o ka lāhui no nā kumu i hōʻikeʻia ma ka Mokuna 53, e ka jure o ka hoʻopiʻiʻana i nā luna kānāwai, nā luna kānāwai a me nā loio o ka hoʻopaʻa inoa aupuni.
Artículo 115.- Los jueces de los tribunales inferiores de la Nación serán removidos por las causales expresadas en el Artículo 53, por un jurado de enjuiciamiento integrado por legisladores, magistrados y abogados de la matrícula federal.


ʻO kāna mea i hoʻoholo ai,ʻo ia ka mea e hikiʻole ke hōʻoleʻia,ʻaʻole ia he mea e pono ai ka hoʻoholoʻana i ka mea i'āhewaʻia. Akā, hiki i ka pāʻina hoʻopaʻi ke hoʻokolokolo, hoʻokolokolo a hoʻopaʻi e like me nā kānāwai i mua o nāʻaha hoʻokolokolo.
Su fallo, que será irrecurrible, no tendrá más efecto que destituir al acusado. Pero la parte condenada quedará no obstante sujeta a acusación, juicio y castigo conforme a las leyes ante los tribunales ordinarios.


E pili ana i ka waiho inoaʻana i nā kaʻina hana a, inā pono, e hoʻopiha hou i ka luna kānāwai, inā hala hoʻokahi haneri a me kanawalu mau lā mai ka hoʻoholoʻana e wehe i ke kaʻina hana hoʻopiʻi, me ka hāʻawiʻoleʻia o ka'ōlelo hoʻoholo.
Corresponderá archivar las actuaciones y, en su caso, reponer al juez suspendido, si transcurrieren ciento ochenta días contados desde la decisión de abrir el procedimiento de remoción, sin que haya sido dictado el fallo.


Ma ke kānāwai kūikawā i kuhikuhiʻia ma ka Paukū 114, e hoʻoholoʻia ka hoʻohui a me ka hana o kēia jure.
En la ley especial a que se refiere el Artículo 114, se determinará la integración y procedimiento de este jurado.


MOKUNA II
CAPÍTULO SEGUNDO


Nā Haʻawina o ka Mana Hookolokolo
Atribuciones del Poder Judicial


Paukū 116 .- ka 'Aha Hoʻokolokolo Kiʻekiʻe a me nā' aha hoʻokolokolo o lalo o ka'Āina, kaʻike a me ka hoʻoholo o nā hihia a pau e pili ana i nā mea i mālamaʻia e ke Kumukānāwai, a me nā kānāwai o ka lāhui, me ka hoʻopaʻaʻana ma ka inc. 12 o ka Mokuna 75: a ma o nā kuʻikahi me nā lāhui'ē: no nā kumu e pili ana i nāʻelele, nā luna aupuni a me nā kanikela haole: nā kumu o ka mana kūlike a me ka mana moana: no nā mea i pili ai ka lāhui: e kū i waena oʻelua mau mālana. mawaena o kekahi aina a me na hoalauna o kekahi; mawaena o na hoalauna o na panana like ole; a ma waena o ka moku'āina a me kona mau hoalauna, e kū'ē i kahi Moku'āina a haole paha.
Artículo 116.- Corresponde a la Corte Suprema y a los tribunales inferiores de la Nación, el conocimiento y decisión de todas las causas que versen sobre puntos regidos por la Constitución, y por las leyes de la Nación, con la reserva hecha en el inc. 12 del Artículo 75: y por los tratados con las naciones extranjeras: de las causas concernientes a embajadores, ministros públicos y cónsules extranjeros: de las causas de almirantazgo y jurisdicción marítima: de los asuntos en que la Nación sea parte: de las causas que se susciten entre dos o más provincias; entre una provincia y los vecinos de otra; entre los vecinos de diferentes provincias; y entre una provincia o sus vecinos, contra un Estado o ciudadano extranjero.


Paukū 117. Ma kēia mau hihia, e hoʻokolokolo ka 'Aha Hoʻokolokolo Kiʻekiʻe i kona mana ma ka hoʻopiʻi kū'ē e like me nā rula a me nā mea hōʻole a ka' Aha'ōlelo e kau ai; akā ma nā mea a pau e pili ana i nāʻelele haole, nā kuhina a me nā kanikele, a he pā'āina kekahi, e hanaʻo ia ia mea wale nō.
Artículo 117.- En estos casos la Corte Suprema ejercerá su jurisdicción por apelación según las reglas y excepciones que prescriba el Congreso; pero en todos los asuntos concernientes a embajadores, ministros y cónsules extranjeros, y en los que alguna provincia fuese parte, la ejercerá originaria y exclusivamente.


Paukū 118 .- E hoʻopauʻia nā hoʻokolokolo hoʻokolokolo āpau a pau, i loaʻaʻole mai ka pono o ka hoʻopiʻiʻana i ka Lāhui o ka'aha'ōlelo e nā jure, ma hope o ka hoʻokumuʻiaʻana o kēia keʻena ma ka Repubalika. E hanaʻia ka hana o kēia mau hoʻokolokolo ma ka'āpana hoʻokahi kahi i hanaʻia ai ka hewa; akā inā i hanaʻia kēia ma waho o nā palena o ka Nation, kū'ē i ke kānāwai o nā lāhui kanaka, na ka'aha'ōlelo e hoʻoholo ma kahi kānāwai kūikawā i kahi kahi e hoʻokomoʻia ai ka hoʻokolokolo.
Artículo 118.- Todos los juicios criminales ordinarios, que no se deriven del derecho de acusación concedido a la Cámara de Diputados se terminarán por jurados, luego que se establezca en la República esta institución. La actuación de estos juicios se hará en la misma provincia donde se hubiere cometido el delito; pero cuando éste se cometa fuera de los límites de la Nación, contra el derecho de gentes, el Congreso determinará por una ley especial el lugar en que haya de seguirse el juicio.


Paukū 119 .-ʻO ke Kumukānāwai i ka Nation, ma ka laweʻana i nā mea kaua e kū'ē iā ia, aiʻole i ka hui pūʻana me kona mauʻenemi, e hāʻawi iā lākou i ke kōkua a kōkua. Na ka Ahaolelo e hoʻokumu ma kahi kānāwai kūikawā i ka uku o kēia hewa; akāʻaʻoleʻo ia e haʻalele i ke kino o ka mea kolohe,ʻaʻole hoʻi e hoʻokuʻuʻia ka mea hōʻeha i kona mauʻohana no ke kula.
Artículo 119.- La traición contra la Nación consistirá únicamente en tomar las armas contra ella, o en unirse a sus enemigos prestándoles ayuda y socorro. El Congreso fijará por una ley especial la pena de este delito; pero ella no pasará de la persona del delincuente, ni la infamia del reo se transmitirá a sus parientes de cualquier grado.


PAUKU UKU
SECCIÓN CUARTA


Mai kaʻoihana lehulehu
Del ministerio público


Paukū 120.- He kūʻokoʻa kūʻokoʻa ka 'Oihana Kūʻokoʻa me ka mana kūʻokoʻa a me ke kūʻokoʻa kālā i ka hana o ka hoʻonui i ka hana pono e pale i ke kānāwai o nā pōmaikaʻi nui o ka lehulehu ma ka hui pūʻana me nā mana'ē aʻe o ka Repubalika.
Artículo 120.- El Ministerio Público es un órgano independiente con autonomía funcional y autarquía financiera que tiene por función promover la actuación de la justicia en defensa de la legalidad de los intereses generales de la sociedad en coordinación con las demás autoridades de la República.


Ua hoʻokōʻia e kahi loio loio o ka Nation a he mea pale nui o ka Nation a me nā lālā'ē aʻe i hoʻokumuʻia i ke kānāwai.
Está integrado por un procurador general de la Nación y un defensor general de la Nación y los demás miembros que la ley establezca.


Hiki i nā lālā keʻoluʻolu i nā pono hana a me nā ponoʻole o ka uku.
Sus miembros gozan de inmunidades funcionales e intangibilidad de remuneraciones.


KA PUA LIMA
TITULO SEGUNDO


KE ANA O KA PUKA
GOBIERNOS DE PROVINCIA


Paukū 121 .- Aia mau nā mana i nā mana i hāʻawiʻoleʻia e kēia Kumukānāwai i ke Aupuni Pekelala, a me ka mea a lākou i hoʻolako loa ai i nā papahana kūikawā i ka wā i hoʻokomoʻia ai lākou.
Artículo 121.- Las provincias conservan todo el poder no delegado por esta Constitución al Gobierno federal, y el que expresamente se hayan reservado por pactos especiales al tiempo de su incorporación.


Paukū 122 .- Hāʻawi lākou i ko lākou mau kaiaulu pono'ī a ua hoʻomaluʻia e lākou. Ua koho lākou i ko lākou mau kia'āina, ko lākou mau'aha'ōlelo a me nā luna o ke aupuni āpau, me ka hanaʻole o ke aupuni aupuni.
Artículo 122.- Se dan sus propias instituciones locales y se rigen por ellas. Eligen sus gobernadores, sus legisladores y demás funcionarios de provincia, sin intervención del Gobierno federal.


Paukū 123. Ua hoʻopuka kēlā me kēia aupuni i kona kumukānāwai pono'ī, e like me nā'ōlelo o ka Paukū 5, e hōʻoia i ka mana aupuni a me ka hoʻoponoponoʻana i ka nui a me nā mea i loko o kaʻoihana, ka politika, ka hoʻoponopono, ka hoʻolālā kālā a me ke kālā.
Artículo 123.- Cada provincia dicta su propia constitución, conforme a lo dispuesto por el Artículo 5° asegurando la autonomía municipal y reglando su alcance y contenido en el orden institucional, político, administrativo, económico y financiero.


Paukū 124 .- E hiki i nā 'āpana ke hana i nā māhele no ka ulu waiwai a me ka nohona waiwai a hoʻokumu i nā kino me nā mana e hoʻokō i ko lākou mau kumuhana a hiki nō hoʻi ke komo i nāʻaelike o ka honua inā lōʻihiʻole lākou i ka kulekele o nā aupuni'ē aʻe o ka Nation aʻaʻole e pili i nā mana i hāʻawiʻia i ke Aupuni Pekelala aiʻole i ka hōʻai'ē lehulehu o ka lāhui; me kaʻike o ka National Congress. ʻO ke kūlanakauhaleʻo Buenos Aires e hoʻonohonohoʻia no kēia hana.
Artículo 124.- Las provincias podrán crear regiones para el desarrollo económico y social y establecer órganos con facultades para el cumplimiento de sus fines y podrán también celebrar convenios internacionales en tanto no sean incompatibles con la política exterior de la Nación y no afecten las facultades delegadas al Gobierno federal o el crédito público de la Nación; con conocimiento del Congreso Nacional. La ciudad de Buenos Aires tendrá el régimen que se establezca a tal efecto.


Aia nā kalana i ka mana kumu o nā kumuwaiwai kūloko i ko lākou'āina.
Corresponde a las provincias el dominio originario de los recursos naturales existentes en su territorio.


Paukū 125. E hiki i nā panalāʻau ke hoʻopau i nā kuikahi no ka hoʻoponoponoʻana i ka hoʻoponopono, ka waiwai waiwai a me nā hana o ka pono kūpono, me kaʻike o ka Federal Congress; a me ka hoʻoikaikaʻana i kānaʻoihana, ka heleʻana, ka hanaʻana i nā Alanui Kaʻa Mahulehu a me nā canal navigable, ka nohoʻana o nā'āina āpau, ka hoʻokumuʻana a me ka hoʻokumuʻana i nāʻoihana hou, ka laweʻia mai o nā'āina'ē a me kaʻimiʻana i nā muliwai, , a me kāna mau kumuwaiwai.
Artículo 125.- Las provincias pueden celebrar tratados parciales para fines de administración de justicia, de intereses económicos y trabajos de utilidad común, con conocimiento del Congreso Federal; y promover su industria, la inmigración, la construcción de ferrocarriles y canales navegables, la colonización de tierras de propiedad provincial, la introducción y establecimiento de nuevas industrias, la importación de capitales extranjeros y la exploración de sus ríos, por leyes protectoras de estos fines, y con sus recursos propios.


Hiki i nāʻalā a me ke kūlanakauhaleʻo Buenos Aires ke mālama i nā keʻena mālama ola no nā limahana a me nā meaʻoihana; a hoʻonui i ka holomua o ka hoʻolālā, ke kūlana kanaka, ka hana hana, ka hoʻonaʻauao, kaʻepekema, kaʻike a me ka nohona.
Las provincias y la ciudad de Buenos Aires pueden conservar organismos de seguridad social para los empleados públicos y los profesionales; y promover el progreso económico, el desarrollo humano, la generación de empleo, la educación, la ciencia, el conocimiento y la cultura.


Paukū 126 .-ʻAʻole hoʻohana nā mana i ka mana i hāʻawiʻia i ka Nation. ʻAʻole hiki iā lākou ke hoʻoholo i nā kuikahi mahele o keʻano politika; ʻaʻole hoʻi e hoʻopuka i nā kānāwai e pili ana i ke kālepa, a iʻole i ka hoʻokele ma waho a iʻole paha ʻaʻole hoʻi e hoʻokūpaʻa i nā kānāwai o ke aupuni; ʻaʻole kālā kālā; ʻaʻole hoʻi e kūkulu i nāʻaukā me ka mana e hāʻawi i nā banekorō, me kaʻole o kaʻaeʻana mai ka Federal Congress; ʻaʻole hoʻi e kauoha i nā Kānāwai Kivila, Hoʻolālā, Hoʻonaʻauao Penalima a me ke Kuhina Waiwai, ma hope o kaʻaeʻana o ka'aha'ōlelo; ʻaʻole hoʻi e kauoha i nā kānāwai e pili ana i ka lāhui kanaka a me ke kūkāʻana, nā banekorupa, nā kālā kālā a me nā palapala Moku'āina; ʻaʻole hoʻi e hoʻokūpaʻa i nā pono kau; ʻaʻole hoʻi i ka hōʻailona kaua a iʻole e hoʻouka i nā pūʻali koa, koe wale nō i ka neʻeʻana mai o nā malihini mai ke kauaʻana mai paha a iʻole paha i ka hopena o ka pilikia e hōʻoleʻole ai i ka hoʻokaeʻana a laila e hōʻike i ke aupuni Pekelala; ʻaʻole hoʻi e koho a hōʻoia paha i nā mea lawelawe haole.
Artículo 126.- Las provincias no ejercen el poder delegado a la Nación. No pueden celebrar tratados parciales de carácter político; ni expedir leyes sobre comercio, o navegación interior o exterior; ni establecer aduanas provinciales; ni acuñar moneda; ni establecer bancos con facultad de emitir billetes, sin autorización del Congreso Federal; ni dictar los Códigos Civil, Comercial, Penal y de Minería, después que el Congreso los haya sancionado; ni dictar especialmente leyes sobre ciudadanía y naturalización, bancarrotas, falsificación de moneda o documentos del Estado; ni establecer derechos de tonelaje; ni armar buques de guerra o levantar ejércitos, salvo el caso de invasión exterior o de un peligro tan inminente que no admita dilación dando luego cuenta al Gobierno federal; ni nombrar o recibir agentes extranjeros.


Paukū 127.-ʻAʻole hiki i kekahi aupuni ke haʻi, a ke kaua paha i kekahi moku'ē aʻe. Pono e waiho 'ia kāu mau hoʻopiʻi i ka' Aha Hoʻokolokolo Kiʻekiʻe a hoʻoponopono iā ia. ʻO kā lākou hakakā, he hana maoli nō ia no ke kaua kūloko, i ho'ākākaʻia e like me ke kipi a me ka huhū, a ke aupuni aupuni e hoʻokuʻu a pale aku e like me ke kānāwai.
Artículo 127.- Ninguna provincia puede declarar, ni hacer la guerra a otra provincia. Sus quejas deben ser sometidas a la Corte Suprema de Justicia y dirimidas por ella. Sus hostilidades de hecho son actos de guerra civil, calificados de sedición o asonada, que el Gobierno federal debe sofocar y reprimir conforme a la ley.


Paukū 128 .-ʻO nā kia'āina āpau keʻano kūikawā o ke aupuni aupuni e hoʻokō i ke Kumukānāwai a me nā kānāwai o ka lāhui.
Artículo 128.- Los gobernadores de provincia son agentes naturales del Gobierno federal para hacer cumplir la Constitución y las leyes de la Nación.


Paukū 129.ʻO ke aupuniʻo Buenos Aires he aupuni aupuni kūʻokoʻa me kona mana pono'ī o ka hoʻokolokolo a me ka mana hoʻokolokolo, aʻo ke poʻo o ke aupuni e koho kohoʻia e ke kūlanakauhale o ke kūlanakauhale.
Artículo 129.- La ciudad de Buenos Aires tendrá un régimen de Gobierno autónomo con facultades propias de legislación y jurisdicción, y su jefe de gobierno será elegido directamente por el pueblo de la ciudad.


Na ke kānāwai e hōʻoiaʻiʻo i ka pono o ka Moku'āina Moku'āina aʻo ke kūlanakauhale nuiʻo Buenos Aires ke aupuni nui o ke aupuni.
Una ley garantizará los intereses del Estado nacional mientras la ciudad de Buenos Aires sea capital de la Nación.


Ma muli o keʻano o nā'ōlelo o kēiaʻatikala, e hōʻuluʻulu ka Hui'ōlelo o kaʻAhahui i nā kānaka o ke kūlanakauhaleʻo Buenos Aires, no ka mea, ma o nāʻelele i koho ai no ia hana, ke aʻo nei lākou i ke kūlana o kaʻoihana o kā lākou mau keʻena.
En el marco de lo dispuesto en este artículo, el Congreso de la Nación convocará a los habitantes de la ciudad de Buenos Aires para que, mediante los representantes que elijan a ese efecto, dicten el estatuto organizativo de sus instituciones.


NO KA HOOHOLO
DISPOSICIONES TRANSITORIAS


ʻAkahi Ua hōʻoia ka Nation Argentine i kona kūlana kūpono a ponoʻole i nā Malvinas, South Georgias a me South Sandwich Islands a me nā moku kūpono a me nā wahi'ē aʻe, no ka mea he wahi nui ia o ka'āina āpau.
Primera. La Nación Argentina ratifica su legítima e imprescriptible soberanía sobre las islas Malvinas, Georgias del Sur y Sandwich del Sur y los espacios marítimos e insulares correspondientes, por ser parte integrante del territorio nacional.


ʻO ka hoʻihoʻiʻana i kēia mau'āina a me ka hoʻoikaika pihaʻana i ka noho aliʻi, e pili ana i ka nohoʻana o ka poʻe e noho ana, a e like hoʻi me nā kumukānāwai o ke kānāwai o nā aupuni, he kumu kūʻokoʻa a paʻakikīʻole ia o nā kānaka Argentine.
La recuperación de dichos territorios y el ejercicio pleno de la soberanía, respetando el modo de vida de sus habitantes, y conforme a los principios del derecho internacional, constituyen un objetivo permanente e irrenunciable del pueblo argentino.


ʻO ka lua. ʻO nā hana i kūkāʻia ma ka Paukū 37 i loko o kāna paukū hope he hikiʻole ke emi ma lalo o nā mea i kū i ka manawa o ka hoʻokumuʻana i kēia Kumukānāwai a e hoʻoholo e like me ka mea i hoʻoholoʻia e ke kānāwai.
Segunda. Las acciones positivas a que alude el Artículo 37 en su último párrafo no podrán ser inferiores a las vigentes al tiempo de sancionarse esta Constitución y durarán lo que la ley determine.


(Pili i ka Paukū 37)
(Corresponde al Artículo 37)


ʻO ke kolu. ʻO ke kānāwai e hoʻoponopono ai i ka hoʻokōʻana o ka pono kaulana i pono e'āponoʻia i loko o nā mahina heʻumikumamāwalu o kēiaʻae.
Tercera. La ley que reglamente el ejercicio de la iniciativa popular deberá ser aprobada dentro de los dieciocho meses de esta sanción.


(Pili i ka Paukū 39)
(Corresponde al Artículo 39)


ʻEhā E noho nā lālā o ka Senate o ka Nation i ke keʻena a hiki i ka pauʻana o ke kauoha e like me kēlā me kēia.
Cuarta. Los actuales integrantes del Senado de la Nación desempeñarán su cargo hasta la extinción del mandato correspondiente a cada uno.


I ka manawa o ka hoʻololiʻana i ka hapakolu o ka Senate i kaʻumikumamāiwa mau kanaiwakumamālima, ma ka hopena o nā hua'ōlelo o nā senate a pau i kohoʻia i ka makahiki heʻumikumamāiwa haneli me ke kanawalukumamāono, aʻo ka senateʻekolu hoʻi e kohoʻia e ka'āpana no kēlā me kēia luna kānāwai. E hoʻokomoʻia ka hoʻonohonoho o nā senate no kēlā me kēia mekia, inā hiki, no laila,ʻelua noho e pili ana i ka pāʻina politika a iʻole ka hui kohoʻana aʻoi aku ka nui loa o nā lālā o ka'aha'ōlelo, a me ka hui politika i koe a me nā hui aupuni i ka nui o nā lālā. Inā loaʻa ke kaula, e hoʻokūpaʻa ka pāʻina politika a iʻole ka hui koho pāloka i loaʻa i ka hapa nui loa ma ke koho balota koho mua.
En ocasión de renovarse un tercio del Senado en mil novecientos noventa y cinco, por finalización de los mandatos de todos los senadores elegidos en mil novecientos ochenta y seis, será designado además un tercer senador por distrito por cada Legislatura. El conjunto de los senadores por cada distrito se integrará, en lo posible, de modo que correspondan dos bancas al partido político o alianza electoral que tenga el mayor número de miembros en la legislatura, y la restante al partido político o alianza electoral que le siga en número de miembros de ella. En caso de empate, se hará prevalecer al partido político o alianza electoral que hubiera obtenido mayor cantidad de sufragios en la elección legislativa provincial inmediata anterior.


ʻO ke kohoʻiaʻana o nā senate e pani i nā mea i pau i kaʻumikumamāiwa mau kanaiwakumamāwalu, a me ka kohoʻana o ka mea nāna e pani i kekahi o nā kenekoa e noho nei i ka wā e hoʻopiʻiʻia ai ka Paukū 62, e hanaʻia e kēia mau rula o ke kauʻana. Eia naʻe, e hiki ke koho i ka mea i kohoʻia e koho i ka mea i kohoʻia, me ka palena wale nō e kohoʻoleʻia aiʻekolu mau kenekoa o kaʻaoʻao hoʻokahi. ke kūlana politika a iʻole nā ​​koho pāloka.
La elección de los senadores que reemplacen a aquellos cuyos mandatos vencen en mil novecientos noventa y ocho, así como la elección de quien reemplace a cualquiera de los actuales senadores en caso de aplicación del Artículo 62, se hará por estas mismas reglas de designación. Empero, el partido político o alianza electoral que tenga el mayor número de miembros en la Legislatura al tiempo de la elección del senador, tendrá derecho a que sea elegido su candidato, con la sola limitación de que no resulten los tres senadores de un mismo partido político o alianza electoral.


E pili ana kēia mau rula i ke koho balotaʻana o nā senate e Buenos Aires, ma ke kanaiwakumamāiwa haneli a me kumamālima e ka poʻe koho, a heʻumikūmāiwa kanaiwakumamāwalu, e ka mea pili kānāwai o ke kūlanakauhale.
Estas reglas serán también aplicables a la elección de los senadores por la ciudad de Buenos Aires, en mil novecientos noventa y cinco por el cuerpo electoral, y en mil novecientos noventa y ocho, por el órgano legislativo de la ciudad.


ʻO ka kohoʻana o nā senate a pau i'ōleloʻia ma kēia paukū, e mālamaʻia me ka manaʻolanaʻaʻole emi ma lalo o kanaono aʻoi aku paha ma mua o nā lā he kanaiwa i ka manawa e pono ai ka senate e hoʻokō i kāna hana.
La elección de todos los senadores a que se refiere esta cláusula se llevará a cabo con una anticipación no menor de sesenta ni mayor de noventa días al momento en que el senador deba asumir su función.


Ma nā hihia a pau, e kohoʻia nā māhoe no nā senate e nā poʻe kālai'āina a iʻole nā ​​pili pili koho. ʻO ka hoʻokōʻiaʻana o nā kānāwai a me nā kānāwai i kūkalaʻia e kohoʻia e hōʻoiaʻiʻoʻia e ka National Electoral Justice a hōʻikeʻia i ka 'Aha'ōlelo.
En todos los casos, los candidatos a senadores serán propuestos por los partidos políticos o alianzas electorales. El cumplimiento de las exigencias legales y estatutarias para ser proclamado candidato será certificado por la Justicia Electoral Nacional y comunicado a la Legislatura.


I ka manawa e kohoʻia ai ka senate aupuni, e kohoʻia kekahi mea'ē aʻe, nāna e lawe i nā hihia o ka Paukū 62.
Toda vez que se elija un senador nacional se designará un suplente, quien asumirá en los casos del Artículo 62.


ʻO nā kauoha a nā senate i kohoʻia ma ke kākauʻana i kēia māhele o ka paukū e pili ana i ka lā 9 o Dekemaba o kaʻelua tausani a me ka hoʻokahi.
Los mandatos de los senadores elegidos por aplicación de esta cláusula transitoria durarán hasta el nueve de diciembre del dos mil uno.


(Hoʻohālike i ka Paukū 54)
(Corresponde al Artículo 54)


ʻElima E kohoʻia nā lālā a pau o ka Senate e like me keʻano i hōʻikeʻia ma ka Paukū 54 i loko oʻelua mau mahina ma mua o Kekemapaʻumikumamālua o nā tausaniʻelua a me ka hoʻokahi, e hoʻoholo ana i ka hopena, ma hope o nā hui a pau, e pono ke haʻalele i ka makahiki mua a me kaʻelua .
Quinta. Todos los integrantes del Senado serán elegidos en la forma indicada en el Artículo 54 dentro de los dos meses anteriores al diez de diciembre del dos mil uno, decidiéndose por la suerte, luego que todos se reúnan, quienes deban salir en el primero y segundo bienio.


(Hoʻohālikelike i ka Paukū 56)
(Corresponde al Artículo 56)


ʻEono He māhele hui komo hui e like me nā'ōlelo o inc. 2 o ka Paukū 75 a me nā rula o ka 'oihana hoʻolimalima aupuni, e hoʻokumuʻia ma mua o ka hopena o ka makahiki 1996; ka hoʻokaʻawaleʻana i nā mana, nā lawelawe a me nā hana i hoʻokauʻia i ka'āpono o kēia hana hou,ʻaʻole e hiki ke hoʻololiʻia me ka'āponoʻole o ka'āina e pili ana; ʻaʻole hoʻi e hiki ke hoʻololi i ka māheleʻana o nā kumuwaiwai e pili ana i ka'āpono o kēia hana hou ma ka liloʻana o nā aupuni, a ma nā hihiaʻelua a hiki i ka hoʻopauʻiaʻana o ke aupuni kaulike.
Sexta. Un régimen de coparticipación conforme lo dispuesto en el inc. 2 del Artículo 75 y la reglamentación del organismo fiscal federal, serán establecidos antes de la finalización del año 1996; la distribución de competencias, servicios y funciones vigentes a la sanción de esta reforma, no podrá modificarse sin la aprobación de la provincia interesada; tampoco podrá modificarse en desmedro de las provincias la distribución de recursos vigente a la sanción de esta reforma y en ambos casos hasta el dictado del mencionado régimen de coparticipación.


ʻAʻole hiki ke hoʻololi i kēia māhele i ka nānāʻana i nā hoʻoponopono a ka hoʻoponopono hoʻokolokolo paha e pili ana i nāʻano likeʻole ma ka weheweheʻana i nā makaukau, nā lawelawe, nā hana a me nā waiwai ma waena o ka lāhui a me nā panalāʻau.
La presente cláusula no afecta los reclamos administrativos o judiciales en trámite originados por diferencias por distribución de competencias, servicios, funciones o recursos entre la Nación y las provincias.


(E pili ana i ka Paukū 75, parakalamu 2).
(Corresponde al Artículo 75 inc. 2).


Ehiku E hana ka 'Aha'ōlelo i loko o ke kūlanakauhaleʻo Buenos Aires i ka wā e lilo ana ke poʻokela o ka Nation i nā kuleana pili kānāwai i mālamaʻia e like me ka Paukū 129.
Séptima. El Congreso ejercerá en la ciudad de Buenos Aires mientras sea capital de la Nación las atribuciones legislativas que conserve con arreglo al Artículo 129.


(E pili ana i ka Paukū 75 inc 30).
(Corresponde al Artículo 75 inc. 30).


ʻEwalu ʻO ka kānāwai i hoʻopuka muaʻia i lokoʻole o ka manawa i hoʻokumuʻia no kāna hoʻolālā, e pau ia i nā makahikiʻelima ma hope o ka lā i kūpono ai kēia hoʻolako, koe naʻe ka mea a ka'aha'ōlelo o kaʻahahui i hōʻoiaʻiʻoʻia e ke kānāwai hou.
Octava. La legislación delegada preexistente que no contenga plazo establecido para su ejercicio caducará a los cinco años de la vigencia de esta disposición excepto aquella que el Congreso de la Nación ratifique expresamente por una nueva ley.


(Hoʻohālikelike i ka Paukū 76).
(Corresponde al Artículo 76).


Nona ʻO ke kauoha a ka pelekikena ma ka hoʻolālā i ka manawa o ka hoʻopaʻiʻana i kēia hana hou e manaʻoʻiaʻo ia ka manawa mua.
Novena. El mandato del presidente en ejercicio al momento de sancionarse esta reforma deberá ser considerado como primer período.


(Hoʻohālike i ka Paukū 90)
(Corresponde al Artículo 90)


Ka umi E hoʻopauʻia ke kauoha o ka Pelekikena o ka Nation i lilo i kaʻena ma ka lā 8 o Iulai, 1995 i ka lā 10 o Dekemaba, 1999.
Décima. El mandato del Presidente de la Nación que asuma su cargo el 8 de julio de 1995 se extinguirá el 10 de diciembre de 1999.


(Hoʻohālike i ka Paukū 90)
(Corresponde al Artículo 90)


ʻOʻumikumamākahi Ka pau o nā koho a me ka palena manawa i hāʻawiʻia ma ka Mokuna 99 inc. 4 e komo i ka ikaika iʻelima mau makahiki ma hope o ke kauʻiaʻana o kēia kumukānāwai kumukānāwai.
Undécimo. La caducidad de los nombramientos y la duración limitada previstas en el Artículo 99 inc. 4 entrarán en vigencia a los cinco años de la sanción de esta reforma constitucional.


(Hoʻohālike i ka Mokuna 99 inc 4)
(Corresponde al Artículo 99 inc. 4)


Ka umikumamalua. Nā hoʻoponopono i hoʻokumuʻia i nāʻoihana. 100 a me 101 o ka mokunaʻehā o ka māheleʻelua o ka māheleʻelua o kēia Kumukānāwai, i kākauʻia i ke poʻo o ka 'Kuhina Kuhina, e komo i ka lā 8 o Iulai, 1995.
Duodécima. Las prescripciones establecidas en los arts. 100 y 101 del capítulo cuarto de la sección segunda de la segunda parte de esta Constitución referidas al jefe de gabinete de ministros, entrarán en vigencia el 8 de julio de 1995.


E kohoʻia ke poʻo o ke Kuhina kū Kuhina no ka manawa mua ma Iulai 8, 1995 a hiki i ia lā, e hoʻohanaʻia ka mana o ka Peresidena o ka Repubalika.
El jefe de gabinete de ministros será designado por primera vez el 8 de julio de 1995 hasta esa fecha sus facultades serán ejercitadas por el Presidente de la República.


(E pili ana i nā paukū 99, 7, 100 a me 101.)
(Corresponde a los arts. 99 inc. 7, 100 y 101.)


Kaʻumikumamākolu No nā lāʻekolu haneri a me kanaono o ke kūpono o kēia hana hou, hiki ke kohoʻia nā luna āpau e ke kaʻina hana i hoʻolakoʻia ma kēia Kumukānāwai. Ke hoʻohana muaʻia kēia pūnaewele.
Decimotercera. A partir de los trescientos sesenta días de la vigencia de esta reforma los magistrados inferiores solamente podrán ser designados por el procedimiento previsto en la presente Constitución. Hasta tanto se aplicará el sistema vigente con anterioridad.


(Hoʻohālikelike i ka Paukū 114)
(Corresponde al Artículo 114)


Kauha. ʻO nā hihia i hanaʻia i mua o ka Chamber of Deputies i ka manawa e kau ai i ka'aha'ōlelo o ka Magistracy, e hoʻounaʻia iā lākou no ka hana o ka inc. 5 o ka Paukū 114.ʻO nā mea i komo i ka Senate e hoʻomau i laila a hiki i ka pauʻana.
Decimocuarta. Las causas en trámite ante la Cámara de Diputados al momento de instalarse el Consejo de la Magistratura, les serán remitidas a efectos del inc. 5 del Artículo 114. Las ingresadas en el Senado continuarán allí hasta su terminación.


(Hoʻohālike i ka Paukū 115)
(Corresponde al Artículo 115)


ʻO kaʻumikumamālima. A hiki i ka manawa e hoʻokumuʻia ai nā mana e puka mai ana mai ka noho aupuni hou o ke kūlanakauhaleʻo Buenos Aires, e hana ka Hui'ōlelo i nā kānāwai kūikawā ma kona'āina, ma nāʻano likeʻole e like me ka'āpono o kēia.
Decimoquinta. Hasta tanto se constituyan los poderes que surjan del nuevo régimen de autonomía de la ciudad de Buenos Aires, el Congreso ejercerá una legislación exclusiva sobre su territorio, en los mismos términos que hasta la sanción de la presente.


E kohoʻia ke poʻo o ke Aupuni i ka makahiki hoʻokahi tausaniʻeiwa haneri a me kanaiwakumamālima.
El jefe de Gobierno será elegido durante el año mil novecientos noventa y cinco.


ʻO ke kānāwai i hoʻolakoʻia ma ka paukūʻelua a me kaʻekolu o ka Paukū 129, e'āponoʻia ma loko oʻelua lā a me kanahiku mau lā mai ka lā i kū pono ai kēia Kumukānāwai.
La ley prevista en los párrafos segundo y tercero del Artículo 129, deberá ser sancionada dentro del plazo de doscientos setenta días a partir de la vigencia de esta Constitución


A hiki i ka wā i hoʻopukaʻia ai ke kānāwai o ka 'ahahui, e hoʻomaluʻia ka hoʻolālā a me ka hoʻokuʻuʻana i nā luna kānāwai mai ke kūlanakauhaleʻo Buenos Aires e nā mea i hanaʻia. 114 a me 115 o kēia Kumukānāwai.
Hasta tanto se haya dictado el estatuto organizativo la designación y remoción de los jueces de la ciudad de Buenos Aires se regirá por las disposiciones de los arts. 114 y 115 de esta Constitución.


(Pili i ka Paukū 129)
(Corresponde al Artículo 129)


ʻO kaʻumikumamāono. E hoʻomaka ana kēia hana hou i ka lā ma hope o kona hoʻolahaʻana. ʻO nā lālā o ka Hui Kumukānāwai, ka Pelekikena o ka Nation Argentine, nā luna o ka Hale'aha'ōlelo a me ka Pelekikena o ka 'Aha Hoʻokolokolo Kiʻekiʻe e hoʻohiki ma ke kānāwai like maʻAukake 24, 1994, ma Palacio San José, Concepción o Uruguay, ka moku'āina o Entre Ríos.
Decimosexta. Esta reforma entra en vigencia al día siguiente de su publicación. Los miembros de la Convención Constituyente, el presidente de la Nación Argentina, los presidentes de las Cámaras Legislativas y el presidente de la Corte Suprema de Justicia prestan juramento en un mismo acto el día 24 de agosto de 1994, en el Palacio San José, Concepción del Uruguay, provincia de Entre Ríos.


Hoʻolako kēlā me kēia mana o ka Moku'āina a me nā luna o ke aupuni a me nā aupuni e pono ai nā mea a me nā luna e hoʻohiki i kēia Kumukānāwai
Cada poder del Estado y las autoridades provinciales y municipales disponen lo necesario para que sus miembros y funcionarios juren esta Constitución


Ehiku ʻO ka mea i kauohaʻia e ke Kumukānāwai, i'āponoʻia e kēia Kumukānāwai Kumukānāwai, hoʻololi i ka mea e paʻa nei.
Decimoséptima. El texto constitucional ordenado, sancionado por esta Convención Constituyente, reemplaza al hasta ahora vigente.


Hāʻawiʻia ma ka hoʻonaʻauaoʻana o ka hoʻonaʻauao o ka'āina, ma ke kūlanakauhale o SANTA, i nā lā he iwakāluakūmālua o ka mahina o'AKUSO I NĀ HĀLAHI NINE HUNDRED a ME NINETY-FOUR.
DADA EN LA SALA DE SESIONES DE LA CONVENCIÓN NACIONAL CONSTITUYENTE, EN LA CIUDAD DE SANTA FE, A LOS VEINTIDÓS DÍAS DEL MES DE AGOSTO DEL AÑO MIL NOVECIENTOS NOVENTA Y CUATRO.


PAUKU 2. -ʻO nā'ōlelo i kākauʻia ma ka Paukū 1 o kēia kānāwai, ua hoʻopukaʻia nā kānāwai kumukānāwai a pau i'āponoʻia e ka Hui Aupuni Kūikawā i hōʻiliʻiliʻia ma nā kūlanakauhaleʻo Santa Fe a me Paraná i ka makahiki 1994, e like me ka Paukū 77, hapaʻelua, ua'āponoʻia i ka hālāwai o ka lāʻo'Aukopa 1, 1994, e'ōlelo ana:
ARTICULO 2º.- El texto transcripto en el Artículo 1º de la presente ley incluye todas las disposiciones constitucionales sancionadas por la Convención Nacional Constituyente reunida en las ciudades de Santa Fe y Paraná en el año 1994, comprendiendo como Artículo 77, segunda parte, la aprobada en la sesión del primero de agosto de 1994 que expresa:


ʻO nā pāʻoihana e hoʻololi i ka noho koho a me nā māhele politika e pono e'āponoʻia e kahi hapa nui loa o ka piha o ka piha o ka Hale.
Los proyectos de ley que modifiquen el régimen electoral y de partidos políticos deberán ser aprobados por mayoría absoluta del total de los miembros de las Cámaras.


ARTICLE 3º.- E hoʻopukaʻia ma ka Palapala Pekelala.
ARTICULO 3º.- Publíquese en el Boletín Oficial.


HAAWINA 4º.- Hoakaka i ka mana mana
ARTICULO 4º.- Comuníquese al Poder Ejecutivo


Hāʻawiʻia i ka nohoʻana o ka'ōlelo Kalākaua, ma BUENOS AIRES, MA KA LĀ LĀ HĀLĀ MAKAHIKI o KA MAKAHIKI O KA LĀKAHI MAKAHIKI MAKAHIKI ME KA HUKUA.
DADA EN LA SALA DE SESIONES DEL CONGRESO ARGENTINO, EN BUENOS AIRES, A LOS QUINCE DIAS DEL MES DE DICIEMBRE DEL AÑO MIL NOVECIENTOS NOVENTA Y CUATRO.

More bilingual texts: